fbpx

ဆင္တုပ္ေကြး (Chikungunya) ဆိုတာ တုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆးထိုးထားလည္း ကူးစက္ခံရနိုင္ပါတယ္

မိုးရာသီဆို တုပ္ေကြးေလးေတြတန္းစီ လို႔ေျပာရမလိုပဲေနာ္။ တုပ္ေကြးမ်ိဳးစုံျဖစ္ၾကတဲ့အထဲမွာ ဆင္တုပ္ေကြး(ဆင္ျဖဴေတာ္တုပ္ေကြးလို႔လည္းေခၚၾကတယ္) လို႔သိၾကတဲ့ Chikungunya ကလည္း ခုေနာက္ပိုင္း ေနရာဝင္ယူလာပါတယ္။ ျခင္ေတြကလည္း ေပါလာတာကိုး

Chikungunya ဟာ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးျခင္လို႔သိၾကတဲ့ Aedes aegypti နဲ႕ Aedes albopictus ျခင္မ်ိဳးစိတ္ေတြကတဆင့္ လူေတြဆီကူးစက္တာျဖစ္ပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးနဲ႕ ဆင္တူတဲ့ေရာဂါလည္းျဖစ္ပါတယ္။ လူလူခ်င္းမကူးနိုင္ေပမယ့္ ဒီတုပ္ေကြးျဖစ္ေနသူကို ကိုက္ခဲ့တဲ့ျခင္က ေနာက္တစ္ေယာက္ဆီ ကူးစက္ေပးတာပါ။ ဆင္တုပ္ေကြးျဖစ္ရင္ စစခ်င္းမွာ ကိုယ္ပူတာ၊ အဆစ္အျမစ္ေတြကိုက္ခဲတာခံစားရတယ္၊ ေနာက္ေတာ့ ႏုံးတာ၊ ႂကြက္သားနာက်င္တာ၊ ေခါင္းကိုက္တာ၊ အေရျပားအနီကြက္ျဖစ္တာေတြျဖစ္လာနိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါပိုးသယ္ေဆာင္လာတဲ့ျခင္ကိုက္တာခံရၿပီး ၂ ရက္ကေန ၇ ရက္အတြင္း ဆင္တုပ္ေကြးရဲ႕ လကၡဏာေတြေပၚလာတတ္ပါတယ္။

ကာကြယ္ေဆး မရွိ

Chikungunya ဗိုင္းရပ္စ္အတြက္ ကာကြယ္ေဆးမရွိသလို သူ႕အတြက္သီးသန႔္ကုသတဲ့ေဆးမရွိပါဘူး။ အခုထိုးေနၾကတဲ့ ကာကြယ္ေဆးေတြနဲ႕လည္း မကာကြယ္နိုင္ပါဘူးတဲ့။ ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ျဖစ္တာမို႔ ပဋိဇီဝေဆးေတြလည္း ေသာက္လို႔မထူးပါဘူး။ ျဖစ္လာခဲ့ရင္ သူ႕အခ်ိန္အတိုင္းအတာတစ္ခုအတြင္း သက္သာေပ်ာက္ကင္းသြားတတ္ၿပီး ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာဆိုးဆိုးေတြ ျဖစ္ခဲပါတယ္။

စိုးရိမ္ရလား

အမ်ားစုကေတာ့ ၃ ရက္ကေန ၁၀ ရက္အတြင္း လကၡဏာေတြသက္သာေပ်ာက္ကင္းသြားၾကပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြမွာေတာ့ အဆစ္နာက်င္ကိုက္ခဲမႈအႂကြင္းအက်န္ေတြကို လနဲ႕ခ်ီ၊ ႏွစ္နဲ႕ခ်ီၿပီး ခံစားရနိုင္ပါတယ္။ Chikungunya ရဲ႕ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာေၾကာင့္ ေသဆုံးမႈျဖစ္တာရွားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ နာတာရွည္ေရာဂါေတြရွိတဲ့ သက္ႀကီးပိုင္းအ႐ြယ္ေတြမွာ တစ္ခါတေလ ေရာဂါပိုျပင္းထန္တတ္ပါတယ္။

လကၡဏာေတြက

ကူးစက္ခံရတဲ့သူအမ်ားစုမွာ ျခင္ကိုက္ခံရၿပီး ၃ ရက္ကေန ၇ ရက္ အၾကာမွာ လကၡဏာျပတတ္ပါတယ္။ အသိသာဆုံးက အဖ်ားတက္ျခင္းနဲ႕ အဆစ္အျမစ္နာက်င္ကိုက္ခဲျခင္းတို႔ျဖစ္ၿပီး ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ႂကြက္သားနာက်င္ျခင္း၊ အဆစ္ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ အနီစက္၊အနီကြက္ထြက္ျခင္းလကၡဏာေတြပါဝင္ပါတယ္။ လူနာအမ်ားစုကေတာ့ တစ္ပတ္အတြင္းသက္သာသြားတတ္ပါတယ္။ Chikungunya က ေသဆုံးတဲ့အထိ မျဖစ္တတ္ေပမယ့္ ဂ႐ုစိုက္ကုသမႈမရွိဘဲ လကၡဏာအရမ္းျပင္းထန္ရင္ေတာ့ ဆိုးက်ိဳးေတြရွိပါတယ္။ ပိုျပင္းျပင္းထန္ထန္ခံစားရဖို႔ အႏၱရာယ္ရွိသူေတြကေတာ့ ေမြးကင္းစအ႐ြယ္ေတြ၊သက္ႀကီးပိုင္းအ႐ြယ္ေတြ(၆၅ႏွစ္နဲ႕အထက္)နဲ႕ ေသြးတိုး၊ဆီးခ်ိဳ၊ႏွလုံးေရာဂါတို႔လို ေရာဂါရွိသူေတြပါဝင္ပါတယ္။

ကုသမႈ

ကုသမႈကေတာ့ အဖ်ားက်ဖိဳ႕၊ အကိုက္အခဲသက္သာဖို႔ ေဆးဝါးေတြပဲ ဆရာဝန္က ကုသေပးၿပီး အႀကံျပဳခ်က္ေတြေပးပါလိမ့္မယ္။ ျမန္ျမန္သက္သာဖို႔ကေတာ့ ဆင္ျခင္ေနထိုင္ရမွာ က်န္တာကိုယ့္အပိုင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုေနထိုင္ရမလဲဆိုေတာ့ –

နားနားေနေန ေနပါ။
ေရမ်ားမ်ားေသာက္ပါ။
ဆရာဝန္ၫႊန္ၾကားတဲ့ ေဆးကိုပဲေသာက္ပါ။ ကိုယ္ထင္ရာအကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး၊အဖ်ားက်ေဆးေတြမေသာက္ပါနဲ႕။
အာဟာရျပည့္ဝေအာင္စားပါ။

Chikungunya ျဖစ္ၿပီးၿပီဆိုလည္း ေပါ့ေပါ့ဆဆမေနပါနဲ႕။ လကၡဏာစတင္ၿပီး တစ္ပတ္အတြင္းမွာျခင္ထပ္အကိုက္မခံရေအာင္ ဂ႐ုစိုက္ပါ။ ေနမေကာင္းျဖစ္ေနတဲ့ကိုယ့္ကိုကိုက္သြားတဲ့ ျခင္ကတဆင့္ ကိုယ့္မိသားစု သို႔မဟုတ္ တျခားသူေတြဆီ ဆက္ၿပီးကူးစက္နိုင္လို႔ပါ။
ႀကိဳတင္ကာကြယ္ဖို႔
အဓိကကေတာ့ ျခင္ကိုက္မခံရေအာင္ ကာကြယ္ရမွာပါပဲ။ ျခင္ကိုက္မခံရေအာင္ ဆိုရင္ –

အကၤ်ီလက္ရွည္၊ေဘာင္းဘီရွည္ဝတ္ပါ။ လုံလုံၿခဳံၿခဳံဝတ္ပါ။
ျခင္ေဆးလိမ္းပါ။ ျခင္ေဆးထြန္းပါ။
ေလေအးစက္သုံးပါ သို႔မဟုတ္ ျခင္လုံဇကာတပ္ပါ။
အိမ္ဝန္းက်င္ ျခင္ကင္းစင္ဖို႔ ဂ႐ုစိုက္ရွင္းလင္းပါ။
ပုံး သို႔မဟုတ္ပန္းအိုး၊ ေရပုံးေတြကေန ေရအသစ္လဲပါ၊ ေရက်န္ေတြကို သြန္ပစ္ပါ။

ေရးသားသူ  

ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတၫ္း်ဖတ္သဴ Dr. Thurein Hlaing Win


ဤေဆာင္းပါးကို DVB ၏ မိတၻက္ က္ႏ္းမာေရးႏြင့္ ေဆးပညာဝကၻ္ဆိုဒ္ hellosayarwon.com မြ ကူးယူေဖာ္်ပပါသၫ္။


Zawgyi Version

မိုးရာသီဆို တုပ္ေၾကးေလးေၾတတႏ္းစီ လို႔ေ်ပာရမလိုပဲေနာ္။ တုပ္ေၾကးမ္ိဳးစုံ်ဖစ္ၾကတဲ့အထဲမြာ ဆငၱဳပ္ေၾကး(ဆင္်ဖဴေတာၱဳပ္ေၾကးလို႔လၫ္းေခၚၾကတယ္) လို႔သိၾကတဲ့ Chikungunya ကလၫ္း ခုေနာကၸိုင္း ေနရာဝင္ယဴလာပါတယ္။ ်ခင္ေၾတကလၫ္း ေပါလာတာကိုး။

Chikungunya ဟာ ေၾသးၾလႏၱဳပ္ေၾကး်ခငႅို႔သိၾကတဲ့ Aedes aegypti နဲ႔ Aedes albopictus ်ခငၼ္ိဳးစိတ္ေၾတကတဆင့္ လူေၾတဆီကူးစကၱာ်ဖစၸါတယ္။ ေၾသးၾလႏၱဳပ္ေၾကးနဲ႔ ဆငၱဴတဲ့ေရာဂါလၫ္း်ဖစၸါတယ္။ လူလူခ္င္းမကူးႏိုင္ေပမယ့္ ဒီတုပ္ေၾကး်ဖစ္ေနသူကို ကိုကၡဲ့တဲ့်ခငၠ ေနာကၱစ္ေယာက္ဆီ ကူးစက္ေပးတာပါ။ ဆငၱဳပ္ေၾကး်ဖစ္ရင္ စစခ္င္းမြာ ကိုယၸဴတာ၊ အဆစ္အ်မစ္ေၾတကိုကၡဲတာခံစားရတယ္၊ ေနာက္ေတာ့ ႏုံးတာ၊ ႂၾကက္သားနာက္ငၱာ၊ ေခါင္းကိုကၱာ၊ ေအရ်ပားအနီၾကက္်ဖစၱာေၾတ်ဖစႅာႏိုငၸါတယ္။ ေရာဂါပိုးသယ္ေဆာငႅာတဲ့်ခငၠိုကၱာခံရၿပီး ၂ ရေကၠန ၇ ရက္အၾတင္း ဆငၱဳပ္ေၾကးရဲ႕ လကၡဏာေေၾတပၚလာတတၸါတယ္။

ကာၾကယ္ေဆး မ႐ြိ
Chikungunya ဗိုင္းရပၥ္အၾတက္ ကာၾကယ္ေဆးမ႐ြိသလို သူ႔အၾတက္သီးသန႔ၠဳသတဲ့ေဆးမ႐ြိပါဘူး။ အခုထိုးေနၾကတဲ့ ကာၾကယ္ေဆးေၾတနဲ႔လၫ္း မကာၾကယ္ႏိုငၸါဘူးတဲ့။ ဗိုင္းရပၥ္ေၾကာင့္်ဖစၱာမို႔ ပဋိဇီေဝဆးေၾတလၫ္း ေသာကႅို႔မထူးပါဘူး။ ်ဖစႅာခဲ့ရင္ သူ႔အခ္ိႏ္အတိုင္းအတာတစၡဳအၾတင္း သက္သာေပ္ာကၠင္းၾသားတတ္ၿပီး ေနာက္ဆၾကၱဲ်ပႆနာဆိုးဆိုးေၾတ ်ဖစၡဲပါတယ္။

စိုးရိမ္ရလား
အမ္ားစုေကတာ့ ၃ ရေကၠန ၁၀ ရက္အၾတင္း လကၡဏာေၾတသက္သာေပ္ာကၠင္းၾသားၾကပါတယ္။ တခ္ိဳ႕ေၾတမြာေတာ့ အဆစၷာက္ငၠိုကၡဲမႈအႂၾကင္းအက္ႏ္ေၾတကို လနဲ႔ခ္ီ၊ ႏြစၷဲ႔ခ္ီၿပီး ခံစားရႏိုငၸါတယ္။ Chikungunya ရဲ႕ေနာက္ဆၾကၱဲ်ပႆနာေၾကာင့္ ေသဆုံးမႈ်ဖစၱာ႐ြားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ နာတာ႐ြၫ္ေရာဂါေၾတ႐ြိတဲ့ သက္ႀကီးပိုင္းအ႐ၾယ္ေၾတမြာ တစၡါေတလ ေရာဂါပို်ပင္းထႏၱတၸါတယ္။

လကၡဏာေၾတက
ကူးစကၡံရတဲ့သူအမ္ားစုမြာ ်ခငၠိုကၡံရၿပီး ၃ ရေကၠန ၇ ရက္ အၾကာမြာ လကၡဏာ်ပတတၸါတယ္။ အသိသာဆုံးက အဖ္ားတက္်ခင္းနဲ႔ အဆစ္အ်မစၷာက္ငၠိုကၡဲ်ခင္းတို႔်ဖစ္ၿပီး ေခါင္းကိုက္်ခင္း၊ ႂၾကက္သားနာက္င္်ခင္း၊ အဆစ္ေရာင္ရမ္း်ခင္း၊ အနီစက္၊အနီၾကၾကၳက္်ခင္းလကၡဏာေၾတပါဝငၸါတယ္။ လူနာအမ္ားစုေကတာ့ တစၸတ္အၾတင္းသက္သာၾသားတတၸါတယ္။ Chikungunya က ေသဆုံးတဲ့အထိ မ်ဖစၱတ္ေပမယ့္ ဂ႐ုစိုကၠဳသမႈမ႐ြိဘဲ လကၡဏာအရမ္း်ပင္းထႏ္ရင္ေတာ့ ဆိုးက္ိဳးေၾတ႐ြိပါတယ္။ ပို်ပင္း်ပင္းထႏၳႏၡံစားရဖို႔ အႏၲရာယ္႐ြိသူေၾတေကတာ့ ေျမးကင္းစအ႐ၾယ္ေၾတ၊သက္ႀကီးပိုင္းအ႐ၾယ္ေၾတ(၆၅ႏြစၷဲ႔အထက္)နဲ႔ ေၾသးတိုး၊ဆီးခ္ိဳ၊ႏြလုံးေရာဂါတို႔လို ေရာဂါ႐ြိသူေၾတပါဝငၸါတယ္။

ကုသမႈ
ကုသမႈေကတာ့ အဖ္ားက္ဖို႔၊ အကိုက္အခဲသက္သာဖို႔ ေဆးဝါးေၾတပဲ ဆရာဝႏၠ ကုေသပးၿပီး အႀကံ်ပဳခ္က္ေေၾတပးပါလိမ့ၼယ္။ ်မႏ္်မႏ္သက္သာဖို႔ေကတာ့ ဆင္်ခင္ေနထိုင္ရမြာ က္ႏၱာကိုယ့္အပိုင္း်ဖစၸါတယ္။ ဘယႅိုေနထိုင္ရမလဲဆိုေတာ့ –

နားနားေေနန ေနပါ။
ေရမ္ားမ္ားေသာကၸါ။
ဆရာဝႏ္ၫႊႏ္ၾကားတဲ့ ေဆးကိုပဲေသာကၸါ။ ကိုယၳင္ရာအကိုက္အခဲေပ္ာက္ေဆး၊အဖ္ားက္ေဆးေၾတေမသာကၸါနဲ႔။
အာဟာရ်ပည့္ေဝအာငၥားပါ။
Chikungunya ်ဖစ္ၿပီးၿပီဆိုလၫ္း ေပါ့ေပါ့ဆဆေမနပါနဲ႔။ လကၡဏာစတင္ၿပီး တစၸတ္အၾတင္းမြာ်ခငၳပ္အကိုကၼခံေရအာင္ ဂ႐ုစိုကၸါ။ ေနေမကာင္း်ဖစ္ေနတဲ့ကိုယ့ၠိုကိုက္ၾသားတဲ့ ်ခငၠတဆင့္ ကိုယ့ၼိသားစု သို႔မဟုတ္ တ်ခားသူေၾတဆီ ဆက္ၿပီးကူးစက္ႏိုငႅို႔ပါ။
ႀကိဳတငၠာၾကယၹို႔
အဓိကေကတာ့ ်ခငၠိုကၼခံေရအာင္ ကာၾကယ္ရမြာပါပဲ။ ်ခငၠိုကၼခံေရအာင္ ဆိုရင္ –

အက္ႌလက္႐ြၫ္၊ေဘာင္းဘီ႐ြၫ္ဝတၸါ။ လုံလုံၿခဳံၿခဳံဝတၸါ။
်ခင္ေဆးလိမ္းပါ။ ်ခင္ေဆးၾထႏ္းပါ။
ေေလအးစက္သဳံးပါ သို႔မဟုတ္ ်ခငႅဳံဇကာတပၸါ။
အိမ္ဝႏ္းက္င္ ်ခငၠင္းစငၹို႔ ဂ႐ုစိုက္႐ြင္းလင္းပါ။
ပုံး သို႔မဟုတၸႏ္းအိုး၊ ေရပုံးေၾတေကန ေရအသစႅဲပါ၊ ေရက္ႏ္ေၾတကို ၾသႏၸစၸါ။

ေရးသားသူ  Yun Sandi Nan Mon

ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတၫ္း္ဖတ္သဴ Dr. Thurein Hlaing Win

ဤေဆာင္းပါးကို DVB ၏ မိတၻက္ က္ႏ္းမာေရးႏျင့္ ေဆးပညာဝကၻၦိဳဒ္ hellosayarwon.com ျမ ကူးယူေဖာ္္ပပါသၫ္။

Source : DVB