fbpx

လူနာမ်ား၏ ရပိုင္ခြင့္မ်ား (မိမိ၏ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ သတင္းအခ်က္အလက္ႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ရပိုင္ခြင့္)

ျဖစ္ရပ္နမူနာ (၁)

ေမာင္ေမာင္ဟာ ပန္ကရိယကင္ဆာေဝဒနာ ခံစားေနရသူျဖစ္ပါတယ္။ သူ႕ေရာဂါအေျခအေနဟာ အေတာ္ေလး ဆိုး႐ြားေနၿပီး လပိုင္းခန႔္ပဲ အသက္ရွင္ေတာ့မယ္လို႔ ဆရာဝန္က ခန႔္မွန္းထားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီခန႔္မွန္းခ်က္ကို ေမာင္ေမာင္ရဲ႕ မိသားစုဝင္ေတြပဲ သိရွိထားၿပီး ကာယကံရွင္ျဖစ္သူ ေမာင္ေမာင္တစ္ေယာက္ လုံးဝမသိပါဘူး။ အေျခအေနဆိုးေနသည့္တိုင္ ေမာင္ေမာင္ဟာ သူ႔ေရာဂါကို ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ကုသနိုင္မယ္လို႔ ယုံၾကည္ေနတုန္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ျဖစ္ရပ္နမူနာ (၂)

ေဒၚခ်ိဳဟာ ေဆး႐ုံမွာ က်န္းမာေရးစစ္ေဆးျခင္းကို သြားေရာက္ျပဳလုပ္ပါတယ္။ ကိစၥတစ္ခုေပၚလာလို႔ ခရီးထြက္သြားတဲ့ ေဒၚခ်ိဳဟာ ေဆး႐ုံက ေဆးစစ္ခ်က္အေျဖေတြကို သူမနဲ႕ ခင္မင္ေနတဲ့ မေခ်ာကို လွမ္းေျပာေပးဖို႔ ေဆး႐ုံကို မွာခဲ့ပါတယ္။ ေဒၚခ်ိဳရဲ႕ ညီမျဖစ္သူ ေဒၚပိုကေတာ့ ေဆး႐ုံကိုေရာက္လာၿပီး သူ႕ကိုပဲဖြင့္ေျပာဖို႔ ေျပာပါတယ္။

ဒီဥပမာေတြဟာ လူနာေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးသတင္းအခ်က္အလက္ဆိုင္ရာကိစၥေတြကို ကိုင္တြယ္ရာမွာ ႀကဳံေတြ႕ရတဲ့ အျငင္းပြားစရာကိစၥေတြကို ေဖာ္ျပထားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

အကယ္၍ အဲဒီျဖစ္ရပ္ေတြမွာ သင္သာ လူနာအေနနဲ႕ (သို႔) လူနာရဲ႕မိသားစုဝင္အေနနဲ႕ (သို႔) က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္သူအေနနဲ႕ ပါဝင္ႀကဳံေတြ႕ရရင္ ဘယ္လိုဆုံးျဖတ္မယ္ ထင္ပါသလဲ။

လူနာေတြရဲ႕ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြနဲ႕ ပတ္သက္ရင္ လိုက္နာရမယ့္ နည္းလမ္း (သို႔) စည္းမ်ဥ္း ရွိပါသလား။

ဒီအေၾကာင္းနဲ႕ ပတ္သက္ရင္ေတာ့ ၁၉၈၁၊ ေပၚတူဂီနိုင္ငံ၊ လစၥဘြန္းၿမိဳ႕မွာ ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ (၃၄) ႀကိမ္ေျမာက္ ကမၻာ့ေဆးပညာဆိုင္ရာညီလာခံကေန လူနာမ်ားရဲ႕ ရပိုင္ခြင့္ (သို႔) အခြင့္အေရးနဲ႕စပ္လ်ဥ္းတဲ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္တခ်ိဳ႕ခ်မွတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါကို လစၥဘြန္းေၾကျငာစာတမ္းလို႔ သိၾကပါတယ္။

အဲဒီေၾကျငာစာတမ္းမွာ လူနာေတြရဲ႕ ရပိုင္ခြင့္ (၁၁) ခ်က္ကို ေဖာ္ျပထားၿပီး သတင္းအခ်က္အလက္ဆိုင္ရာနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ေဖာ္ျပခ်က္ေတြလည္း (၅) ခ်က္ ပါဝင္ပါတယ္။

Patient’s Right to Information အတြက္ေၾကျငာခ်က္ကို ေဖာ္ျပရမယ္ဆိုရင္-

၁။ လူနာတစ္ဦးဟာ သူ႕ရဲ႕က်န္းမာေရးအေျခအေန၊ ေဆးကုသမႈမွတ္တမ္း စတာေတြကို အျပည့္အဝသိရွိပိုင္ခြင့္ ရွိရပါမယ္။ သူ႕ရဲ႕မွတ္တမ္းမွာ တျခားတတိယလူတစ္ဦးဦးရဲ႕ အတြင္းေရး အခ်က္အလက္ပါ ပါဝင္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ေတာ့ တတိယလူရဲ႕ သေဘာတူညီခ်က္မပါဘဲ လူနာဟာ သိရွိခြင့္မရွိပါဘူး။

၂။ ႁခြင္းခ်က္အေနနဲ႕ လူနာကိုေပးသိမယ့္ သတင္းအခ်က္အလက္ဟာ အဲဒီလူနာရဲ႕ အသက္နဲ႕ က်န္းမာေရးအေျခအေနကို ဆိုး႐ြားစြာ ထိခိုက္သြားေစနိုင္ဖို႔ အေၾကာင္းခိုင္လုံရင္ေတာ့ ေပးမသိဘဲထားနိုင္ပါတယ္။

၃။ လူနာကို ဖြင့္ေျပာျပမယ့္ အခ်က္အလက္အေၾကာင္းအရာဟာ လူနာရဲ႕ယဥ္ေက်းမႈဓေလ့နဲ႕ သင့္ေတာ္ကိုက္ညီၿပီး လူနာကေကာင္းစြာ လက္ခံနားလည္မယ့္ နည္းလမ္းနဲ႕ ဖြင့္ေျပာျခင္း ျဖစ္ရပါမယ္။

၄။ သတင္းအခ်က္အလက္ဟာ တျခားလူပုဂၢိုလ္တစ္ဦးဦးရဲ႕ အသက္နဲ႕ဆိုင္တဲ့ကိစၥမဟုတ္ရင္ လူနာအေနနဲ႕ သူ႕ကို ဖြင့္ဟမေျပာျပဖို႔ ေမတၱာရပ္ခံပိုင္ခြင့္ရွိပါတယ္။ တစ္နည္းေျပာရရင္ မသိလိုက မသိဘဲ ေနနိုင္ပါတယ္။

၅။ လူနာဟာ သူ႕ကိုယ္စား သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ လက္ခံဖို႔ ဘယ္သူ႕ကိုမဆို ေ႐ြးခ်ယ္ပိုင္ခြင့္ ရွိပါတယ္။

ဒါေတြကေတာ့ လူနာရဲ႕ သတင္းအခ်က္အလက္ဆိုင္ရာ ရပိုင္ခြင့္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

အလြယ္ေျပာရရင္ လူနာဟာ မိမိက်န္းမာေရးနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး စစ္ေဆးမႈရလဒ္ေတြ၊ ေဆးမွတ္တမ္းေတြ၊ ေရာဂါတိုးတက္မႈ ဆုတ္ယုတ္မႈ အခ်က္အလက္ေတြကို အလုံးစုံသိရွိပိုင္ခြင့္ရွိပါတယ္။ မသိခ်င္တဲ့ ဆႏၵရွိရင္လည္း အဲဒီဆႏၵကို ေလးစားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႕ရဲ႕အခ်က္အလက္ေတြကို သူ႕ကိုယ္စား တစ္ေယာက္ေယာက္ကို ဖြင့္ေျပာဖို႔ ဆႏၵရွိရင္လည္း ဘယ္သူ႕ကိုမဆို ဖြင့္ေျပာျပရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

စဥ္းစားရမွာကေတာ့ လူနာဟာ သူသိရမယ့္ အခ်က္အလက္ကို လက္ခံနိုင္ဖို႔ အင္အားရွိရဲ႕လား ဆိုတာပါပဲ။ လူနာရဲ႕အခ်က္အလက္မွန္သမွ် လူနာကိုပဲ ေျပာရမယ္လို႔ တရားေသသေဘာ မဟုတ္ပါဘူး။

ၿခဳံေျပာရရင္ ဒီေၾကျငာစာတမ္းဟာ လူနာရဲ႕အက်ိဳးစီးပြားအတြက္ ဦးစားေပးထုတ္ျပန္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

အကယ္၍ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ လူနာမ်ားရဲ႕ရပိုင္ခြင့္နဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး အျငင္းပြားစရာ ကိစၥေလးေတြေပၚလာရင္ လစၥဘြန္းေၾကျငာစာတမ္းကို မိမိတို႔ရဲ႕ကာလံေဒသံအလိုက္ ကိုးကားအသုံးျပဳနိုင္ဖို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေရးသားသူ Dr. Thant Zin


ဤေဆာင္းပါးကို DVB ၏ မိတ္ဘက္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ေဆးပညာဝက္ဘ္ဆိုဒ္ hellosayarwon.com မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Zawgyi_version

လူနာမ္ား၏ ရပိုျငၡင့ၼ္ား (မိမိ၏ က္ႏ္းမာေရးဆိုင္ရာ သတင္းအခ္က္အလက္ႏြင့္ ပတ္သက္သည့္ ရပိုျငၡင့္)

်ဖစ္ရပၷမူနာ (၁)

ေမာင္ေမာင္ဟာ ပႏၠရိယကင္ဆာေဝဒနာ ခံစားေနရသူ်ဖစၸါတယ္။ သူ႔ေရာဂါေအ်ခေအနဟာ ေအတာ္ေလး ဆုိးျရားေန်ပီး လပိုင္းခႏ္႔ပဲ အသက္႐ြင္ေတာ႔မယႅဳိ႔ ဆရာ၀ႏၠ ခႏ္႔မြႏ္းထားပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ အဲဒီခႏ္႔မြႏ္းခ္ကၠဳိ ေမာင္ေမာင္ရဲ႕ မိသားစု၀င္ေၾတပဲ သိ႐ြိထား်ပီး ကာယကံ႐ြင္်ဖစ္သဴ ေမာင္ေမာငၱစ္ေယာက္ လုံး၀မသိပါဘူး။ ေအ်ခေအနဆုိးေနသၫ္႔တိုင္ ေမာင္ေမာင္ဟာ သူ႔ေရာဂါကုိ ေပ္ာကၠင္းေအာငၠဳသႏိုငၼယႅဳိ႔ ယုံၾကၫ္ေနတုႏ္းပဲ ်ဖစၸါတယ္။

်ဖစ္ရပၷမူနာ (၂)

ေဒၚခ္ဳိဟာ ေဆး႐ုံမြာ က္ႏ္းမာေရးစစ္ေဆး်ခင္းကုိ ၾသားေရာက္်ပဳလုပၸါတယ္။ ကိစၥတစၡဳေပၚလာလုိ႔ ခရီးၾထက္ၾသားတဲ့ ေဒၚခ္ဳိဟာ ေဆး႐ုံက ေဆးစစၡ္က္ေအ်ေဖၾတကုိ သူမနဲ႔ ခငၼင္ေနတဲ့ ေမခ္ာကုိ လြမ္းေ်ပာေပးဖုိ႔ ေဆး႐ုံကုိ မြာခဲ့ပါတယ္။ ေဒၚခ္ဳိရဲ႕ ညီမ်ဖစ္သဴ ေဒၚပုိေကတာ႔ ေဆး႐ုံကုိေရာကႅာ်ပီး သူ႔ကုိပဲျဖင္႔ေ်ပာဖုိ႔ ေ်ပာပါတယ္။

ဒီဥပမာေၾတဟာ လူနာေၾတရဲ႕ က္ႏ္းမာေရးသတင္းအခ္က္အလက္ဆိုင္ရာကိေစၥၾတကုိ ကိုျငၱယ္ရာမြာ ႀကဳံေၾတ႔ရတဲ့ အ်ငင္းျပားစရာကိေစၥၾတကုိ ေဖာ္်ပထား်ခင္း်ဖစၸါတယ္။

အကယ္၍ အဲဒီ်ဖစ္ရပ္ေၾတမြာ သင္သာ လူနာေအနနဲ႔ (သုိ႔) လူနာရဲ႕မိသားစု၀င္ေအနနဲ႔ (သုိ႔) က္ႏ္းမာေရးေစာင္႔ေ႐ြာက္သဴေအနနဲ႔ ပါ၀င္ႀကဳံေၾတ႔ရရင္ ဘယႅဳိဆုံး်ဖတၼယ္ ထငၸါသလဲ။

လူနာေၾတရဲ႕ သတင္းအခ္က္အလက္ေၾတနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ လိုကၷာရမယ္႔ နၫ္းလမ္း (သုိ႔) စၫ္းမ္ၪ္း ႐ြိပါသလား။

ဒီေအၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ေတာ႔ ၁၉၈၁၊ ေပၚတူဂီႏိုင္ငံ၊ လစၥၾဘႏ္း်မဳိ႕မြာ ်ပဳလုပၡဲ့တဲ့ (၃၄) ႀကိမ္ေ်မာက္ ကမၻာ႔ေဆးပညာဆိုင္ရာညီလာခံေကန လူနာမ္ားရဲ႕ ရပိုျငၡင္႔ (သုိ႔) အျခင္႔ေအရးနဲ႔စပႅ္ၪ္းတဲ့ ဆုံး်ဖတၡ္ကၱခ္ဳိ႕ခ္မြတၡဲ့ပါတယ္။ ဒါကုိ လစၥၾဘႏ္းေၾက်ငာစာတမ္းလုိ႔ သိၾကပါတယ္။

အဲဒီေၾက်ငာစာတမ္းမြာ လူနာေၾတရဲ႕ ရပိုျငၡင္႔ (၁၁) ခ္ကၠဳိ ေဖာ္်ပထား်ပီး သတင္းအခ္က္အလက္ဆိုင္ရာနဲ႔ ပတ္သကၱဲ့ ေဖာ္်ပခ္က္ေၾတလၫ္း (၅) ခ္က္ ပါ၀ငၸါတယ္။

Patient’s Right to Information အၾတက္ေၾက်ငာခ္ကၠဳိ ေဖာ္်ပရမယ္ဆဳိရင္-

၁။ လူနာတစ္ဦးဟာ သူ႔ရဲ႕က္ႏ္းမာေရးေအ်ခေအန၊ ေဆးကုသမႈမြတၱမ္း စတာေၾတကုိ အ်ပၫ္႔အ၀သိ႐ြိပိုျငၡင္႔ ႐ြိရပါမယ္။ သူ႔ရဲ႕မြတၱမ္းမြာ တ်ခားတတိယလူတစ္ဦးဦးရဲ႕ အၾတင္းေရး အခ္က္အလကၸါ ပါ၀ငၡဲ့မယ္ဆဳိရင္ေတာ႔ တတိယလူရဲ႕ ေသဘာတူညီခ္ကၼပါဘဲ လူနာဟာ သိ႐ြိျခင္႔မ႐ြိပါဘူး။

၂။ ်ျခင္းခ္က္ေအနနဲ႔ လူနာကုိေပးသိမယ္႔ သတင္းအခ္က္အလက္ဟာ အဲဒီလူနာရဲ႕ အသက္နဲ႔ က္ႏ္းမာေရးေအ်ခေအနကုိ ဆုိးျရားျစာ ထိခိုက္ၾသားေစႏိုငၹဳိ႔ ေအၾကာင္းခိုငႅဳံရင္ေတာ႔ ေပးမသိဘဲထားႏိုငၸါတယ္။

၃။ လူနာကုိ ျဖင္႔ေ်ပာ်ပမယ္႔ အခ္က္အလက္ေအၾကာင္းအရာဟာ လူနာရဲ႕ယၪ္ေက္းမႈေဓလ႔နဲ႔ သင္႔ေတာၠဳိက္ညီ်ပီး လူနာေကကာင္းျစာ လကၡံနားလၫၼယ္႔ နၫ္းလမ္းနဲ႔ ျဖင္႔ေ်ပာ်ခင္း ်ဖစ္ရပါမယ္။

၄။ သတင္းအခ္က္အလက္ဟာ တ်ခားလူပုဂၢဳိလၱစ္ဦးဦးရဲ႕ အသကၷဲ႔ဆိုငၱဲ့ကိစၥမဟုတ္ရင္ လူနာေအနနဲ႔ သူ႔ကုိ ျဖင္႔ဟေမ်ပာ်ပဖုိ႔ ေမတၱာရပၡံပိုျငၡင္႔႐ြိပါတယ္။ တစၷၫ္းေ်ပာရရင္ မသိလုိက မသိဘဲ ေနႏိုငၸါတယ္။

၅။ လူနာဟာ သူ႔ကုိယၥား သတင္းအခ္က္အလက္ေၾတ လကၡံဖုိ႔ ဘယ္သဴ႕ကုိမဆုိ ေျရးခ္ယၸိုျငၡင္႔ ႐ြိပါတယ္။

ဒါေၾတေကတာ႔ လူနာရဲ႕ သတင္းအခ္က္အလက္ဆိုင္ရာ ရပိုျငၡင္႔ေၾတ ်ဖစၸါတယ္။

အၾလယ္ေ်ပာရရင္ လူနာဟာ မိမိက္ႏ္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္်ပီး စစ္ေဆးမႈရလဒ္ေၾတ၊ ေဆးမြတၱမ္းေၾတ၊ ေရာဂါတုိးတကၼႈ ဆုတ္ယဳတၼႈ အခ္က္အလက္ေၾတကုိ အလုံးစုံသိ႐ြိပိုျငၡင္႔႐ြိပါတယ္။ မသိခ္ငၱဲ့ ဆႏၵ႐ြိရငႅၫ္း အဲဒီဆႏၵကုိ ေလးစားရမြာ ်ဖစၸါတယ္။ သူ႔ရဲ႕အခ္က္အလက္ေၾတကုိ သူ႔ကုိယၥား တစ္ေယာက္ေယာကၠဳိ ျဖင္႔ေ်ပာဖုိ႔ ဆႏၵ႐ြိရငႅၫ္း ဘယ္သဴ႕ကုိမဆုိ ျဖင္႔ေ်ပာ်ပရမြာ ်ဖစၸါတယ္။

စၪ္းစားရမြာေကတာ႔ လူနာဟာ သူသိရမယ္႔ အခ္က္အလကၠဳိ လကၡံႏိုငၹဳိ႔ အင္အား႐ြိရဲ႕လား ဆုိတာပါပဲ။ လူနာရဲ႕အခ္က္အလကၼြႏ္သမြ္ လူနာကုိပဲ ေ်ပာရမယႅဳိ႔ တရားေသေသဘာ မဟုတၸါဘူး။

်ခဳံေ်ပာရရင္ ဒီေၾက်ငာစာတမ္းဟာ လူနာရဲ႕အက္ဳိးစီးျပားအၾတက္ ဦးစားေပးထုတ္်ပႏၡဲ့်ခင္း ်ဖစၸါတယ္။

အကယ္၍ က္ႏ္းမာေရးဆိုင္ရာ သတင္းအခ္က္အလကၼ္ားနဲ႔ ပတ္သကၱဲ့ လူနာမ္ားရဲ႕ရပိုျငၡင္႔နဲ႔ ပတ္သက္်ပီး အ်ငင္းျပားစရာ ကိေစၥလးေေၾတပၚလာရင္ လစၥၾဘႏ္းေၾက်ငာစာတမ္းကုိ မိမိတုိ႔ရဲ႕ကာလံေဒသံအလိုက္ ကုိးကားအသုံး်ပဳႏိုငၹဳိ႔ပဲ ်ဖစၸါတယ္။

ေရးသားသူ Dr. Thant Zin


ဤေဆာင္းပါးကို DVB ၏ မိတ္ဘက္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ေဆးပညာဝက္ဘ္ဆိုဒ္ hellosayarwon.com မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။

Tags:

Source : DVB