fbpx

ထိုင္းဥပေဒအရ ေသဒဏ္ကို ဘယ္လို က်င့္သုံးသလဲ

ထိုင္းနိုင္ငံမွာ ဥပေဒကသတ္မွတ္ထားတဲ့ အျမင့္ဆုံးျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူေတြကို ေသဒဏ္ခ်မွတ္ ေလ့ရွိပါတယ္။

ေသဒဏ္ခ်မွတ္ခံရတဲ့ အျမင့္ဆုံးျပစ္မႈေတြထဲမွာ ဘုရင္မင္းျမတ္အားလုပ္ႀကံျခင္း သို႔မဟုတ္ လုပ္ႀကံရန္ႀကံစည္ျခင္း၊ နိုင္ငံေတာ္ပုန္ကန္မႈ၊ နိုင္ငံေတာ္၏ရန္သူႏွင့္သြားေရာက္ပူးေပါင္းမႈ၊ နိုင္ငံေတာ္၏ လွ်ို႔ဝွက္ခ်က္အားသူလွ်ိုလုပ္သူ၊ လူသတ္မႈ၊ အၾကမ္းဖက္မႈ၊ နိုင္ငံ့ဝန္ထမ္းျဖစ္ၿပီး ရာထူးအလႊဲသုံးစားျပဳကာ ျပည္သူတို႔အား ႏွိပ္စက္မႈ၊ ဥစၥာပစၥည္းမ်ားအားသိမ္းယူမႈ၊ အေဆာက္အဦ မ်ားအား မီးရွို႔မႈ၊ သူတပါးအား အသက္ဆုံးရႈံးမႈျဖစ္ေစသည့္ မုဒိမ္းက်င့္မႈ၊ အသက္ ၁၅ ႏွစ္မျပည့္ ေသးသည့္ ကေလးမ်ားအား ျပန္ေပးဆြဲမႈ၊ သူတပါးအားအသက္ဆုံးရႈံးမႈျဖစ္ေစသည့္ လုယက္မႈ၊ မူးယစ္ေဆးဝါးမ်ား အားေရာင္းခ်ရန္အတြက္ ထုတ္လုပ္ျခင္း၊ တင္သြင္းျခင္း၊ တင္ပို႔ျခင္းႏွင့္ ေရာင္းခ်ရန္အလို႔ငွါ လက္ဝယ္သိမ္းဆည္းထားမႈ အစရွိတဲ့ အျပစ္ေတြ ပါဝင္ပါတယ္။

အဆိုပါျပစ္မႈေတြရဲ႕ အေလးအနက္ေပၚမူတည္ၿပီး ႀကီးေလးေသာျပစ္မႈက်ဴးလြန္က သက္ဆိုင္ရာ ခရိုင္တရား႐ုံးက ေသဒဏ္ခ်မွတ္လိုက္ပါတယ္။ ခရိုင္တရား႐ုံးက ေသဒဏ္ခ်မွတ္ၿပီး တဲ့အခါ တရားခံဟာ ဗဟိုတရား႐ုံးခ်ဳပ္ကို ဆက္လက္အယူခံခြင့္ရွိၿပီး သူ႕ကိုအတြက္ အယူခံဝင္ ေပးမယ့္ေဆြမ်ိဳး၊ အဖြဲ႕အစည္းေတြမရွိပါက ခရိုင္တရားေရးဌာနက အယူခံတင္ေပးရပါတယ္။

ဗဟိုတရား႐ုံးခ်ဳပ္က အမႈတြဲကိုျပန္လည္စစ္ေဆးၿပီး မူလေသဒဏ္ကိုပဲ ျပန္လည္အတည္ျပဳ ဆုံးျဖတ္လိုက္ၿပီဆိုပါက ေနာက္ဆုံးဆင့္အေနနဲ႕ နိုင္ငံ့ဥေသွ်ာင္ထိုင္း ဘုရင္မင္းျမတ္ထံ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ ေလွ်ာက္ထားနိုင္ပါတယ္။

အဆိုပါ လႊတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ကို ရက္ေပါင္း ၆၀ အတြင္း ေလွ်ာက္ထားရမွာျဖစ္ၿပီး (၁) ႀကိမ္တည္းသာ ေလွ်ာက္ထားခြင့္ရွိပါတယ္။

အဆိုပါလႊတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ကို ဘုရင္မင္းျမတ္ထံ တိုက္ရိုက္ေလွ်ာက္ထားရမွာမဟုတ္ဘဲ တရားေရးဝန္ႀကီးဌာနကေနတဆင့္သာ ေလွ်ာက္ထားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

တရားေရးဝန္ႀကီးက အသနားခံစာကို စစ္ေဆးၿပီး ဘုရင့္ထံ လႊတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ ေလွ်ာက္လႊာတင္သြင္းေပးတဲ့ ေန႕ရက္ကစ ရက္ေပါင္း ၆၀ အတြင္း တရားခံကို ကြပ္မ်က္လို႔ မရေသးပါဘူး။

ဘုရင္မင္းျမတ္က သနားေတာ္မူၿပီး ေသဒဏ္မွလႊတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ ျပဳလိုက္တယ္ဆိုရင္ ျပစ္ဒဏ္ရဲ႕ သုံးပုံတစ္ပုံ (တစ္သက္တစ္ကြၽန္း) ဒါမွမဟုတ္ ျပစ္ဒဏ္ရဲ႕ ႏွစ္ပုံတစ္ပုံ (ေထာင္ဒဏ္ အႏွစ္ ၅၀ ) ထိ ေလွ်ာ့ခ်ေပးျခင္းခံရပါမယ္။

တရားခံဟာ အကယ္၍ လႊတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္လည္း မေတာင္းဆို၊ ေတာင္းဆိုေသာ္လည္း ဘုရင္ႀကီးက ခြင့္မလႊတ္ပါက ဗဟိုတရား႐ုံးမွ ေသဒဏ္ခ်မွတ္လိုက္တဲ့ ေန႕ရက္ကစၿပီး ရက္ေပါင္း ၆၀ ျပည့္တဲ့ခါ ကြပ္မ်က္ျခင္းခံရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဗဟိုတရား႐ုံးက ေသဒဏ္ခ်မွတ္ၿပီးေနာက္ အမႈျဖစ္ပြါးရာ ခရိုင္တရား႐ုံးက အဆိုပါ တရားခံရဲ႕ အမႈၿပီးျပတ္ေၾကာင္း စာထုတ္ရပါမယ္၊ အဆိုပါစာကို တရားခံအား ခ်ဳပ္ေႏွာင္ထားတဲ့ အက်ဥ္းေထာင္ ေထာင္မႉးႀကီးဆီ ပို႔ေဆာင္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အက်ဥ္းေထာင္ကလည္းခ်ဳပ္ေႏွာင္ျခင္း ၿပီးဆုံးေၾကာင္း စာထုတ္ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တရားခံကို ခ်က္ခ်င္း  ကြပ္မ်က္လို႔မရဘဲ ရက္ေပါင္း ၆၀ အတြင္း လႊတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္မတင္ဘူးဆိုမွ ကြပ္မ်က္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ (တရားခံကို အမ်ားအားျဖင့္ ဘန္ခြမ္အက်ဥ္းေထာင္မွာပဲ ကြပ္မ်က္ေလ့ရွိပါတယ္)

တရားခံကို ကြပ္မ်က္ဖို႔အတြက္ အထူးေကာ္မတီတရပ္ဖြဲ႕စည္းၿပီးၿပီး အဲဒီထဲမွာ ေထာင္မႉးႀကီး၊ အက်ဥ္းသားဆရာဝန္၊ ဘန္ခြမ္ခရိုင္ဝန္ စတဲ့အႀကီးအကဲေတြ ပါဝင္ပါတယ္။

အဆိုပါေကာ္မတီမွ ကြပ္မ်က္မယ့္ေနရာအေနအထား၊ ပစၥည္းကရိယာ၊ ကြပ္မ်က္ခံရသူ မွားယြင္းမႈမရွိေအာင္ ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္ အမႈတြဲ၊ နဂိုအမႈတြဲမွ လက္ေဗြရာနဲ႕ ကြပ္မ်က္ခံရသူ လက္ေဗြတူညီမႈရွိမရွိေတြပါ ထပ္မံစစ္ေဆးရပါမယ္။

တရားခံကို အဆုံးစီရင္ရာမွာ ေရွးဘုရင္မ်ားေခတ္က ေခါင္းျဖတ္သတ္ျခင္း၊ တိရစ္ဆာန္မ်ားနဲ႕ ကိုက္သတ္ေစျခင္း၊ ဆီပူအိုးနဲ႕ေလာင္းခ်ျခင္း၊ ဓာတ္ဆီဆြတ္ထားတဲ့အဝတ္နဲ႕ ကိုယ္မွာပတ္ၿပီး မီးရွို႔ျခင္း အစရွိေသာနည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ ကြပ္မ်က္ေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ ေသနတ္နဲ႕ပစ္သတ္ျခင္း၊ ေဆးထိုးသတ္ျခင္းေတြအျဖစ္ ေျပာင္းလဲခဲ့ပါတယ္။

ထိုင္းနိုင္ငံမွာ ေသနတ္ပစ္ၿပီးကြပ္မ်က္တဲ့ စနစ္ကို ၂၀၀၃ ခုႏွစ္အထိ က်င့္သုံးခဲ့ၿပီး အဲဒီကစ ေဆးထိုးၿပီးကြပ္မ်က္တဲ့စနစ္ ေျပာင္းလဲခဲ့ပါတယ္။

ေဆးထိုးကြပ္မ်က္စနစ္ က်င့္သုံးအၿပီး ၉ ႏွစ္အတြင္း ေနာက္ဆုံးအႀကိမ္ ကြပ္မ်က္ခံရသူက ေတာ့ ထိုင္းေတာင္ပိုင္း တရန္းခရိုင္က အသက္ ၁၉ ႏွစ္အ႐ြယ္ နိုင္းမိတ့္ လုန္က်စ္ဆိုသူ လူ႐ြယ္တဦးျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ အလယ္တန္း ေက်ာင္းသားေလး တေယာက္ကို ဓားနဲ႕ ၂၅ ခ်က္ထိုး သတ္ၿပီး တယ္လီဖုုန္း လုယူသြားတဲ့အမႈ ထင္ရွားတာေၾကာင့္ ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၁၈ ရက္ေန႕က ကြပ္မ်က္ျခင္း ခံခဲ့ရတာပါ။

တရားခံေတြကို မကြပ္မ်က္မီ မိသားစုမ်ားအား ေနာက္ဆုံးအႀကိမ္ဆက္သြယ္စကားေျပာခြင့္၊ ေသတမ္းစာေရး သားခြင့္ျပဳပါတယ္။

အဲဒီေနာက္ ဗုဒၶဘာသာျဖစ္ပါက သံဃာေတာ္ပင့္ဖိတ္ၿပီး သရဏဂုံတင္ေပးကာ အျခား ဘာသာဝင္မ်ားျဖစ္ပါက သက္ဆိုင္ရာသာသနာထုံးစံအတိုင္း ဆုေတာင္းျခင္းမ်ားျပဳလုပ္ပါတယ္၊ အဲဒီေနာက္ အက်ဥ္းဦးစီးဌာန တာဝန္ရွိသူမွ ျပန္တမ္းကိုဖတ္ပါတယ္။

တရားခံမ်ားအားကြပ္မ်က္ျခင္းကို ညေန ၆ နာရီမွာ ျပဳလုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။

ေဆးထိုးကြပ္မ်က္ျခင္းမွာ ပထမဆင့္ အိပ္ေဆးေပးျခင္း၊ ဒုတိယဆင့္ အေၾကာေျဖေဆးေပးျခင္း၊ တတိယဆင့္ အဆိပ္ပါေသာႏွလုံးေသြးေၾကာရပ္ေစတဲ့ ေဆးေပးျခင္းေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ပါးကြက္အာဏာသား ၃ ဦးရွိၿပီး တဦးလွ်င္ ေဆးတမ်ိဳးစီကိုင္ရပါတယ္။ အဆိုပါေဆးေတြ ဟာ ဘယ္သူက ဘာေဆးကိုင္တယ္ဆိုတာ မသိရပါဘူး (ဒီလုပ္လုပ္တာဟာ ပါးကြက္သားေတြ အေနနဲ႕ မိမိလက္ခ်က္ေၾကာင့္ တပါးသူေသဆုံးရတယ္ဆိုတဲ့ စိတ္ခံစားခ်က္မ်ိဳး မရရွိေအာင္လို႔ လုပ္ရတာလို႔ ဆိုပါတယ္)

ပထမဆုံးကြပ္မ်က္မယ့္သူကို ေျခလက္ေတြမလႈပ္နိုင္ေအာင္ (႐ုန္းကန္ျခင္းမရွိေအာင္) ႀကိဳးနဲ႕ ခုတင္ကို ေႏွာင္တည္းထားပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ ဂလူးဂို႔စ္သြင္းတဲ့ပုံနဲ႕ ေဆးကိုသြင္းထည့္တာပါ။

ကြပ္မ်က္ျခင္းၿပီးဆုံးပါက အမွန္တကယ္ေသဆုံးျခင္းရွိမရွိ အက်ဥ္းေထာင္ဆရာဝန္က လာေရာက္စစ္ေဆးၿပီး ၁၂ နာရီ ထိန္းသိမ္းၿပီးမွ အသုဘအခမ္းအနားလုပ္ဖို႔ သက္ဆိုင္ရာေဆြမ်ိဳးကို အေလာင္းအပ္ႏွံပါတယ္။ အေလာင္းလာယူမယ့္ ေဆြမ်ိဳးမရွိက အက်ဥ္းဦးစီးဌာနကဘဲ မီးသၿဂိဳဟ္ေပးလိုက္ပါတယ္။

မွတ္ခ်က္ – ေသဒဏ္ခ်မွတ္ခံရသူဟာ အသက္ ၁၈ ႏွစ္ေအာက္ဆိုရင္ေတာ့ တသက္တကြၽန္း သို႔မဟုတ္ ေထာင္ဒဏ္ ႏွစ္ ၅၀ ထိ ေလ်ာ့ေပးပါတယ္။

ေသဒဏ္ခ်မွတ္ခံရသူဟာ ကိုယ္ဝန္ရွိပါက မီးဖြားၿပီး သူမရင္ေသြး အသက္ ၃ ႏွစ္ျပည့္မွ ကြပ္မ်က္ရပါမယ္။

ေသဒဏ္ခ်မွတ္ခံရသူဟာ စိတ္မႏွံ႕သူ/စိတ္ေဝဒနာရပါက ေဝဒနာကုသၿပီးမွ ကြပ္မ်က္ရ ပါမယ္။

ထိုင္းအက်ဥ္းဦးစီးဌာနဝက္ပ္ဆိုက္တြင္ ေဖာ္ျပေသာ စာရင္းဇယားေတြအရ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္တြင္း ေအာက္ေျခတရား႐ုံးမွ ေသဒဏ္ခ်မွတ္ခံထားရသူ စုစုေပါင္း ၅၅၉ ဦး (က်ား ၄၇၀ + မ ၈၉) ရွိပါတယ္။

အဲဒီထဲမွာ ဒုတိယတရား႐ုံးခ်ဳပ္သို႔ အယူခံတင္ထားသူ ၂၆၆ ဦးရွိၿပီး အျမင့္ဆုံး ဗဟို တရား႐ုံးခ်ဳပ္သို႔ အယူခံတင္ထားသူ ၃၅ ဦးရွိကာ တရား႐ုံးခ်ဳပ္မွ အၿပီးသတ္ ေသဒဏ္စီရင္ခ်က္ ခ်လိဳက္သူ ၂၅၈ ဦးရွိပါတယ္။ (အဆိုပါ ၂၅၈ ဦးမွာ ဘုရင္ထံ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ ေတာင္းထားသူေတြေရာ/ မေတာင္းရေသးသူေတြပါ ပါဝင္ပါတယ္။ အခုလို တရားခံမ်ားအား ကြပ္မ်က္ျခင္းကို ကမၻာ့နိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားက ႀကီးစြာေသာ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈလို႔ သတ္မွတ္ၿပီး ေသဒဏ္႐ုတ္သိမ္းခဲ့ၾကပါတယ္။ 

ဝီကီပီးဒီးယားေဖာ္ျပခ်က္အရ ကမၻာမွာ ေသဒဏ္ေပးၿပီးကြပ္မ်က္တဲ့ စနစ္က်င့္သုံးေနတဲ့ နိုင္ငံေပါင္း  ၅၈ နိုင္ငံသာ က်န္ရွိပါတယ္။

ထိုင္းနိုင္ငံမွာလည္း ေသဒဏ္ေပးၿပီး ကြပ္မ်က္တဲ့စနစ္႐ုပ္သိမ္းဖို႔ လူ႕အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အဖြဲ႕ေတြက တစိုက္မတ္မတ္ ေတာင္းဆိုလ်က္ရွိပါတယ္။  

ကိုးကား –  ဝီကီပီးဒီးယား ၊ ilaw.or.th / AMARIN TVHD သတင္း/ ထိုင္းနိုင္ငံအက်ဥ္းဦးစီးဌာနဝက္ဘ္ဆိုက္


ထိုင္းဥေပဒအရ ေသဒဏၠို ဘယႅို က္င့္သဳံးသလဲ

နႏ္း်မနဒီ

ထိုင္းႏိုင္ငံမြာ ဥေပဒကသတၼြတၳားတဲ့ အ်မင့္ဆဳံး်ပစၼႈက္ဴးၾလႏ္သဴေၾတကို ေသဒဏၡ္မြတ္ ေလ့႐ြိပါတယ္။

ေသဒဏၡ္မြတၡံရတဲ့ အ်မင့္ဆဳံး်ပစၼႈေၾတထဲမြာ ဘုရငၼင္း်မတ္အားလုပ္ႀကံ်ခင္း သို႔မဟုတ္ လုပ္ႀကံရႏ္ႀကံစၫ္်ခင္း၊ ႏိုင္ငံေတာၸဳႏၠႏၼႈ၊ ႏိုင္ငံေတာ္၏ရႏ္သဴႏြင့္ၾသားေရာကၸဴးေပါင္းမႈ၊ ႏိုင္ငံေတာ္၏ လြ္ိဳ႕ဝြကၡ္က္အားသူလြ္ိဳလုပ္သဴ၊ လူသတၼႈ၊ အၾကမ္းဖကၼႈ၊ ႏိုင္ငံ့ဝႏၳမ္း်ဖစ္ၿပီး ရာထူးအလႊဲသုံးစား်ပဳကာ ်ပၫ္သဴတို႔အား ႏြိပၥကၼႈ၊ ဥစၥာပစၥၫ္းမ္ားအားသိမ္းယူမႈ၊ ေအဆာက္အဦ မ္ားအား မီးရႈိ႕မႈ၊ သူတပါးအား အသက္ဆဳံးရႈံးမႈ်ဖစ္ေစသည့္ မုဒိမ္းက္င့ၼႈ၊ အသက္ ၁၅ ႏြစၼ်ပည့္ ေသးသည့္ ေကလးမ္ားအား ်ပႏ္ေပးႀဆဲမႈ၊ သူတပါးအားအသက္ဆဳံးရႈံးမႈ်ဖစ္ေစသည့္ လုယကၼႈ၊ မူးယစ္ေဆးဝါးမ္ား အားေရာင္းခ္ရႏ္အၾတက္ ထုတႅဳပ္်ခင္း၊ တင္ၾသင္း်ခင္း၊ တငၸို႔်ခင္းႏြင့္ ေရာင္းခ္ရႏ္အလို႔ငြါ လက္ဝယ္သိမ္းဆၫ္းထားမႈ အစ႐ြိတဲ့ အ်ပစ္ေၾတ ပါဝငၸါတယ္။

အဆိုပါ်ပစၼႈေၾတရဲ႕ ေအလးအနက္ေပၚမူတၫ္ၿပီး ႀကီးေလးေသာ်ပစၼႈက္ဴးၾလႏၠ သက္ဆိုင္ရာ ခ႐ိုငၱရား႐ုံးက ေသဒဏၡ္မြတႅိုကၸါတယ္။ ခ႐ိုငၱရား႐ုံးက ေသဒဏၡ္မြတ္ၿပီး တဲ့အခါ တရားခံဟာ ဗဟိုတရား႐ုံးခ္ဳပၠို ဆကႅက္အယူခံျခင့္႐ြိၿပီး သူ႔ကိုအၾတက္ အယူခံဝင္ ေပးမယ့္ေၾဆမ္ိဳး၊ အၿဖဲ႕အစၫ္းေၾတမ႐ြိပါက ခ႐ိုငၱရားေရးဌာနက အယူခံတင္ေပးရပါတယ္။

ဗဟိုတရား႐ုံးခ္ဳပၠ အမႈႀတဲကို်ပႏႅၫၥစ္ေဆးၿပီး မူေလသဒဏၠိုပဲ ်ပႏႅၫ္အတၫ္်ပဳ ဆုံး်ဖတႅိုက္ၿပီဆိုပါက ေနာက္ဆဳံးဆင့္ေအနနဲ႔ ႏိုင္ငံ့ဥေသြ္ာငၳိုင္း ဘုရငၼင္း်မတၳံ ၾလတ္ၿငိမ္းခ္မ္းသာျခင့္ ေလြ္ာကၳားႏိုငၸါတယ္။

အဆိုပါ လႊတ္ၿငိမ္းခ္မ္းသာျခင့ၠို ရက္ေပါင္း ၆၀ အၾတင္း ေလြ္ာကၳားရမြာ်ဖစ္ၿပီး (၁) ႀကိမၱၫ္းသာ ေလြ္ာကၳားျခင့္႐ြိပါတယ္။

အဆိုပါလႊတ္ၿငိမ္းခ္မ္းသာျခင့ၠို ဘုရငၼင္း်မတၳံ တိုက္႐ိုက္ေလြ္ာကၳားရမြာမဟုတၻဲ တရားေရးဝႏ္ႀကီးဌာနေကနတဆင့္သာ ေလြ္ာကၳားရမြာ ်ဖစၸါတယ္။

တရားေရးဝႏ္ႀကီးက အသနားခံစာကို စစ္ေဆးၿပီး ဘုရင့ၳံ လႊတ္ၿငိမ္းခ္မ္းသာျခင့္ ေလြ္ာကႅႊာတင္ၾသင္းေပးတဲ့ ေန႔ရကၠစ ရက္ေပါင္း ၆၀ အၾတင္း တရားခံကို ၾကပၼ္ကႅို႔ မေရသးပါဘူး။

ဘုရငၼင္း်မတၠ သနားေတာၼဴၿပီး ေသဒဏၼြလႊတ္ၿငိမ္းခ္မ္းသာျခင့္ ်ပဳလိုကၱယ္ဆိုရင္ ်ပစၵဏ္ရဲ႕ သုံးပုံတစၸဳံ (တစ္သကၱျစၠၽႏ္း) ဒါမြမဟုတ္ ်ပစၵဏ္ရဲ႕ ႏြစၸဳံတစၸဳံ (ေထာငၵဏ္ အႏြစ္ ၅၀ ) ထိ ေလြ္ာ့ခ္ေပး်ခင္းခံရပါမယ္။

တရားခံဟာ အကယ္၍ လႊတ္ၿငိမ္းခ္မ္းသာျခင့ႅၫ္း ေမတာင္းဆို၊ ေတာင္းဆိုေသာႅၫ္း ဘုရင္ႀကီးက ျခင့ၼလႊတၸါက ဗဟိုတရား႐ုံးမြ ေသဒဏၡ္မြတႅိုကၱဲ့ ေန႔ရကၠစၿပီး ရက္ေပါင္း ၆၀ ်ပည့ၱဲ့ခါ ၾကပၼ္က္်ခင္းခံရမြာ ်ဖစၸါတယ္။

ဗဟိုတရား႐ုံးက ေသဒဏၡ္မြတ္ၿပီးေနာက္ အမႈ်ဖျစၸါးရာ ခ႐ိုငၱရား႐ုံးက အဆိုပါ တရားခံရဲ႕ အမႈၿပီး်ပတ္ေၾကာင္း စာထုတ္ရပါမယ္၊ အဆိုပါစာကို တရားခံအား ခ္ဳပ္ေႏြာငၳားတဲ့ အက္ၪ္းေထာင္ ေထာငၼႉးႀကီးဆီ ပို႔ေဆာင္ရမြာ ်ဖစၸါတယ္။ အက္ၪ္းေထာငၠလၫ္းခ္ဳပ္ေႏြာင္်ခင္း ၿပီးဆုံးေၾကာင္း စာထုတ္ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တရားခံကို ခ္ကၡ္င္း  ၾကပၼ္ကႅို႔မရဘဲ ရက္ေပါင္း ၆၀ အၾတင္း လႊတ္ၿငိမ္းခ္မ္းသာျခင့ၼတငၻဴးဆိုမြ ၾကပၼ္က္ရမြာ်ဖစၸါတယ္။ (တရားခံကို အမ္ားအား်ဖင့္ ဘႏၡျမ္အက္ၪ္းေထာငၼြာပဲ ၾကပၼ္က္ေလ့႐ြိပါတယ္)

တရားခံကို ၾကပၼ္ကၹို႔အၾတက္ အထူးေကာၼတီတရျပၹဲ႕စၫ္းၿပီးၿပီး အဲဒီထဲမြာ ေထာငၼႉးႀကီး၊ အက္ၪ္းသားဆရာဝႏ္၊ ဘႏၡျမၡ႐ိုင္ဝႏ္ စတဲ့အႀကီးအကဲေၾတ ပါဝငၸါတယ္။

အဆိုပါေကာၼတီမြ ၾကပၼ္ကၼယ့္ေနရာေအနအထား၊ ပစၥၫ္းကရိယာ၊ ၾကပၼ္ကၡံရသူ မြားၾယင္းမႈမ႐ြိေအာင္ ကိုယ္ေရးအခ္က္အလက္ အမႈႀတဲ၊ နဂိုအမႈႀတဲမြ လက္ေျဗရာနဲ႔ ၾကပၼ္ကၡံရသူ လက္ေျဗတူညီမႈ႐ြိမ႐ြိေၾတပါ ထပၼံစစ္ေဆးရပါမယ္။

တရားခံကို အဆုံးစီရင္ရာမြာ ေ႐ြးဘုရငၼ္ားေခတၠ ေခါင္း်ဖတ္သတ္်ခင္း၊ တိရစာၦႏၼ္ားနဲ႔ ကိုက္သတ္ေစ်ခင္း၊ ဆီပူအိုးနဲ႔ေလာင္းခ္်ခင္း၊ ဓာတ္ဆီၾဆတၳားတဲ့အဝတၷဲ႔ ကိုယၼြာပတ္ၿပီး မီးရႈိ႕်ခင္း အစ႐ြိေသာနၫ္းအမ္ိဳးမ္ိဳးနဲ႔ ၾကပၼ္က္ေပမယ့္ ေနာကၸိုင္းမြာ ေသနတၷဲ႔ပစ္သတ္်ခင္း၊ ေဆးထိုးသတ္်ခင္းေၾတအ်ဖစ္ ေ်ပာင္းလဲခဲ့ပါတယ္။

ထိုင္းႏိုင္ငံမြာ ေသနတၸစ္ၿပီးၾကပၼ္ကၱဲ့ စနစၠို ၂၀၀၃ ခုႏြစ္အထိ က္င့္သဳံးခဲ့ၿပီး အဲဒီကစ ေဆးထိုးၿပီးၾကပၼ္ကၱဲ့စနစ္ ေ်ပာင္းလဲခဲ့ပါတယ္။

ေဆးထိုးၾကပၼ္ကၥနစ္ က္င့္သဳံးအၿပီး ၉ ႏြစ္အၾတင္း ေနာက္ဆဳံးအႀကိမ္ ၾကပၼ္ကၡံရသူက ေတာ့ ထိုင္းေတာငၸိုင္း တရႏ္းခ႐ိုငၠ အသက္ ၁၉ ႏြစ္အ႐ၾယ္ ႏိုင္းမိတ့္ လုႏၠ္စ္ဆိုသူ လူ႐ၾယၱဦး်ဖစၸါတယ္။ သူဟာ အလယၱႏ္း ေက္ာင္းသားေလး ေတယာကၠို ဓားနဲ႔ ၂၅ ခ္ကၳိုး သတ္ၿပီး တယႅီဖုုႏ္း လုယူၾသားတဲ့အမႈ ထင္႐ြားတာေၾကာင့္ ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၈ ခုႏြစ္ ျဇႏႅ ၁၈ ရက္ေန႔က ၾကပၼ္က္်ခင္း ခံခဲ့ရတာပါ။

တရားခံေၾတကို မၾကပၼ္ကၼီ မိသားစုမ္ားအား ေနာက္ဆဳံးအႀကိမ္ဆက္ၾသယၥကားေ်ပာျခင့္၊ ေသတမ္းစာေရး သားျခင့္်ပဳပါတယ္။

အဲဒီေနာက္ ဗုဒၶဘာသာ်ဖစၸါက သံဃာေတာၸင့ၹိတ္ၿပီး သရဏဂုံတင္ေပးကာ အ်ခား ဘာသာဝငၼ္ား်ဖစၸါက သက္ဆိုင္ရာသာသနာထုံးစံအတိုင္း ဆုေတာင္း်ခင္းမ္ား်ပဳလုပၸါတယ္၊ အဲဒီေနာက္ အက္ၪ္းဦးစီးဌာန တာဝႏ္႐ြိသူမြ ်ပႏၱမ္းကိုဖတၸါတယ္။

တရားခံမ္ားအားၾကပၼ္က္်ခင္းကို ေညန ၆ နာရီမြာ ်ပဳလုပ္ေလ့႐ြိပါတယ္။

ေဆးထိုးၾကပၼ္က္်ခင္းမြာ ပထမဆင့္ အိပ္ေဆးေပး်ခင္း၊ ဒုတိယဆင့္ ေအၾကာေ်ေဖဆးေပး်ခင္း၊ တတိယဆင့္ အဆိပၸါေသာႏြလုံးေၾသးေၾကာရပ္ေစတဲ့ ေဆးေပး်ခင္းေၾတ ်ဖစၸါတယ္။

ပါးၾကက္အာဏာသား ၃ ဦး႐ြိၿပီး တဦးလြ္င္ ေဆးတမ္ိဳးစီကိုင္ရပါတယ္။ အဆိုပါေဆးေၾတ ဟာ ဘယ္သဴက ဘာေဆးကိုငၱယ္ဆိုတာ မသိရပါဘူး (ဒီလုပႅဳပၱာဟာ ပါးၾကက္သားေၾတ ေအနနဲ႔ မိမိလကၡ္က္ေၾကာင့္ တပါးသူေသဆုံးရတယ္ဆိုတဲ့ စိတၡံစားခ္ကၼ္ိဳး မရ႐ြိေအာငႅို႔ လုပ္ရတာလို႔ ဆိုပါတယ္)

ပထမဆုံးၾကပၼ္ကၼယ့္သဴကို ေ်ခလက္ေၾတမလႈပ္ႏိုင္ေအာင္ (႐ုႏ္းကႏ္်ခင္းမ႐ြိေအာင္) ႀကိဳးနဲ႔ ခုတငၠို ေႏြာငၱၫ္းထားပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ ဂလူးဂို႔စ္ၾသင္းတဲ့ပုံနဲ႔ ေဆးကိုၾသင္းထည့ၱာပါ။

ၾကပၼ္က္်ခင္းၿပီးဆုံးပါက အမြႏၱကယ္ေသဆုံး်ခင္း႐ြိမ႐ြိ အက္ၪ္းေထာင္ဆရာဝႏၠ လာေရာကၥစ္ေဆးၿပီး ၁၂ နာရီ ထိႏ္းသိမ္းၿပီးမြ အသုဘအခမ္းအနားလုပၹို႔ သက္ဆိုင္ရာေၾဆမ္ိဳးကို ေအလာင္းအပ္ႏြံပါတယ္။ ေအလာင္းလာယူမယ့္ ေၾဆမ္ိဳးမ႐ြိက အက္ၪ္းဦးစီးဌာနကဘဲ မီးသၿဂိဳဟ္ေပးလိုကၸါတယ္။

မြတၡ္က္ – ေသဒဏၡ္မြတၡံရသူဟာ အသက္ ၁၈ ႏြစ္ေအာက္ဆိုရင္ေတာ့ တသကၱၾကၽႏ္း သို႔မဟုတ္ ေထာငၵဏ္ ႏြစ္ ၅၀ ထိ ေလ္ာ့ေပးပါတယ္။

ေသဒဏၡ္မြတၡံရသူဟာ ကိုယ္ဝႏ္႐ြိပါက မီးျဖားၿပီး သူမရင္ေၾသး အသက္ ၃ ႏြစ္်ပည့ၼြ ၾကပၼ္က္ရပါမယ္။

ေသဒဏၡ္မြတၡံရသူဟာ စိတၼႏြံ႔သူ/စိတ္ေဝဒနာရပါက ေဝဒနာကုသၿပီးမြ ၾကပၼ္က္ရ ပါမယ္။

ထိုင္းအက္ၪ္းဦးစီးဌာနဝကၸ္ဆိုၾကၱင္ ေဖာ္်ေပသာ စာရင္းဇယားေၾတအရ ၂၀၁၉ ခုႏြျစၱင္း ေအာက္ေ်ခတရား႐ုံးမြ ေသဒဏၡ္မြတၡံထားရသူ စုစုေပါင္း ၅၅၉ ဦး (က္ား ၄၇၀ + မ ၈၉) ႐ြိပါတယ္။

အဲဒီထဲမြာ ဒုတိယတရား႐ုံးခ္ဳပ္သို႔ အယူခံတငၳားသူ ၂၆၆ ဦး႐ြိၿပီး အ်မင့္ဆဳံး ဗဟို တရား႐ုံးခ္ဳပ္သို႔ အယူခံတငၳားသူ ၃၅ ဦး႐ြိကာ တရား႐ုံးခ္ဳပၼြ အၿပီးသတ္ ေသဒဏၥီရငၡ္က္ ခ္လိုက္သဴ ၂၅၈ ဦး႐ြိပါတယ္။ (အဆိုပါ ၂၅၈ ဦးမြာ ဘုရငၳံ ၾလတ္ၿငိမ္းခ္မ္းသာျခင့္ ေတာင္းထားသူေေၾတရာ/ ေမတာင္းေရသးသူေၾတပါ ပါဝငၸါတယ္။ အခုလို တရားခံမ္ားအား ၾကပၼ္က္်ခင္းကို ကမာၻ႔ႏိုင္ငံေအတာၼ္ားမ္ားက ႀကီးျစာေသာ လူ႔အျခင့္ေအရးခ္ိဳးေဖာကၼႈလို႔ သတၼြတ္ၿပီး ေသဒဏ္႐ုတ္သိမ္းခဲ့ၾကပါတယ္။

ဝီကီပီးဒီးယားေဖာ္်ပခ္က္အရ ကမာၻမြာ ေသဒဏ္ေပးၿပီးၾကပၼ္ကၱဲ့ စနစၠ္င့္သဳံးေနတဲ့ ႏိုင္ငံေပါင္း  ၅၈ ႏိုင္ငံသာ က္ႏ္႐ြိပါတယ္။

ထိုင္းႏိုင္ငံမြာလၫ္း ေသဒဏ္ေပးၿပီး ၾကပၼ္ကၱဲ့စနစ္႐ုပ္သိမ္းဖို႔ လူ႔အျခင့္ေအရးဆိုင္ရာ အၿဖဲ႕ေၾတက တစိုကၼတၼတ္ ေတာင္းဆိုလ္က္႐ြိပါတယ္။

ကိုးကား –  ဝီကီပီးဒီးယား ၊ ilaw.or.th / AMARIN TVHD သတင္း/ ထိုင္းႏိုင္ငံအက္ၪ္းဦးစီးဌာနဝကၻ္ဆိုက္

Tags:

Source : DVB