fbpx

ထိုင္းအစိုးရ ကန႔္သတ္မႈေတြ၊ ဝင္စြက္ဖက္မႈေတြ ျဖစ္တဲ့အတြက္ က်ေနာ္တို႔ လက္မခံတာပါ – ဦးေအာင္မ်ိဳးမင္း

၂၀၁၉ ခုႏွစ္ အာဆီယံအရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားညီလာခံ-လူထုဖိုရမ္ (ACSC/APF) ကို ထိုင္းနိုင္ငံ ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕မွာ စက္တင္ဘာ ၁၀ ရက္ကေန  ၁၂ ရက္အထိ က်င္းပေနပါတယ္။ ဒီဖိုရမ္ကို အေစာပိုင္းက ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕လယ္မွာ က်င္းပဖို႔ စီစဥ္ခဲ့ေပမယ့္ အစိုးရရဲ႕ ကန႔္သတ္မႈေတြေၾကာင့္ ၿမိဳ႕ျပင္ကို ေျပာင္း‌ေ႐ႊ႕ျပဳလုပ္ခဲ့ရပါတယ္။

ဒီအေၾကာင္းနဲ႕ပတ္သက္ၿပီး ညီမွ်ျခင္းျမန္မာ အမႈေဆာင္ဒါရိုက္တာ ဦးေအာင္မ်ိဳးမင္းကို  ကိုပီတာေအာင္က ဖိုရမ္အတြင္း ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းထားပါတယ္။

ဒီဖိုရမ္က ၿမိဳ႕ထဲမွာ က်င္းပဖို႔လုပ္ရာကေနၿပီးေတာ့ ေ႐ႊ႕လိုက္တယ္လို႔ သိရတယ္၊ အဲဒီအေၾကာင္းေတြနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ရွင္းျပေပးပါလား။

“အစပိုင္းမွာ ၿမိဳ႕ထဲမွာရွိတဲ့ ဟိုတယ္မွာ လုပ္မလို႔ပါ။  ထိုင္းအစိုးရကလည္း ဒါကို သူတို႔ ပံ့ပိုးကူညီၿပီး ေငြးေၾကးအရ ကူညီမႈရွိမယ္လို႔ ေျပာထားတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဒီလိုမ်ိဳး အရပ္ဘက္ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြလုပ္တဲ့ အစီစဥ္ေတြ တက္ေရာက္လာတဲ့သူေတြကို ထိုင္းအစိုးရက ဘယ္သူေတြ တက္လဲ ဆိုတာကို သိခ်င္တယ္တို႔၊ ေနာက္တခါ အစီအစဥ္မွာ ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္တဲ့ဟာ မ်ားတဲ့အတြက္ ဒီကိစၥဟာ အစိုးရနဲ႕သက္ဆိုင္တဲ့ပြဲ မဟုတ္ဘူး။ အရပ္ဘက္လူမႈအဖြဲ႕အစည္းနဲ႕ သက္ဆိုင္တဲ့ပြဲ ျဖစ္တဲ့အတြက္ က်ေနာ္တို႔ ဒါကို လက္မခံဘူး။ လက္မခံတဲ့အေနနဲ႕ က်ေနာ္တို႔က သူတို႔ေပးတဲ့ေငြနဲ႕ က်ေနာ္တို႔ မယူေတာ့ဘဲနဲ႕ သူတို႔ စီစဥ္တဲ့ေနရာမွာ မက်င္းပဘဲ အခုလိုမ်ိဳး ၿမိဳ႕ျပင္မွာ လုပ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ကေတာ့ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မယ္ဆိုတဲ့သေဘာ ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မယ္ဆိုတဲ့ ေနရာမ်ိဳးမွာ သူတို႔က ဝင္ေရာက္ၿပီးေတာ့ ျခယ္လွယ္မႈေတြ၊ ကန႔္သတ္မႈေတြ လုပ္လာတဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ အခုလိုမ်ိဳး အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းေတြ သီးသန႔္ေဖာ္ေဆာင္တဲ့ ေနရာတခုကို က်ေနာ္တို႔ စီစဥ္လိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ”

အဓိကအားျဖင့္ ေငြေၾကးျဖတ္တာလို႔လည္း က်ေနာ္တို႔ ၾကားတယ္။ အဲဒီေတာ့ အေရးေပၚေငြေၾကးေတြ လိုက္ၿပီးအကူအညီေတာင္းၿပီးေတာ့ မရမက လုပ္လိုက္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။  အဲဒါေတြ ေျပာျပေပးပါလား။

“သူတို႔ ျဖတ္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ က်ေနာ္တို႔က လက္မခံေတာ့တာ။ ေငြေထာက္ပံ့တယ္ဆို ၿပီးေတာ့ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ကိစၥေတြ ဝင္ေရာက္စီမံခန႔္ခြဲတာေတြ မျဖစ္သင့္ဘူး။ ဒီအာဆီယံ people forum ဆိုတာ အာဆီယံမွာရွိတဲ့ ျပည္သူေတြက အဓိက ဦးေဆာင္လုပ္ၿပီးေတာ့ အစိုးရက ပံ့ပို႔ေပးတဲ့သေဘာမ်ိဳးပဲ။ ဒါေပမဲ့ အခုနလိုမ်ိဳး ေငြေၾကးေပးမယ္၊ အစီစဥ္ေတြ တက္ေရာက္တဲ့လူေတြကို ကန႔္သတ္မႈေတြ၊ ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္မႈေတြ ျဖစ္တဲ့အတြက္ က်ေနာ္တို႔က လက္မခံတာပါ။ ေနာက္ဆုံးမိနစ္ ျဖစ္တဲ့အတြက္ အစိုးရက ေပးထားမယ့္ေငြကို က်ေနာ္တို႔ ျပန္အပ္လိုက္တဲ့အခါမွာ ေငြေၾကးအခက္အခဲေတာ့ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ဒီမွာရွိတဲ့ တခ်ိဳ႕ေသာ သံ႐ုံးေတြ ဖိုင္းနင္းအင္ဂ်င္စီေတြကို ေနာက္ဆုံးမိနစ္မွာ အသည္းအသန္ က်ေနာ္တို႔ ျပန္ၿပီးေတာ့ ေတာင္းရတယ္။ အဲဒီေတာ့ ျဖစ္တဲ့ေနရာမွာ ရသေလာက္ က်ေနာ္တို႔ ျပန္ၿပီးေတာ့ လုပ္နိုင္တာဟာ ဒီပြဲေလးရဲ႕ အႏွစ္သာရပဲ ျဖစ္ပါတယ္။”

အရင္တုန္းကေတာ့ ထိုင္းအစိုးရက စစ္အစိုးရေပါ့၊ အခုကေတာ့ ေ႐ြးေကာက္ခံ အစိုးရ ျဖစ္လာရက္နဲ႕ ဘာေၾကာင့္မို႔လို႔ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းေတြ လုပ္တဲ့ပြဲေတြကို အားမေပးတဲ့အျပင္ကို အဆင္မေျပေအာင္ အခုလိုမ်ိဳး လုပ္တာ ဘာေၾကာင့္လို႔ ထင္လဲ။

“က်ေနာ္တို႔က ပထမဆုံး ထိုင္းနိုင္ငံက အရင္တုန္းကလိုပဲ ဒီမိုကေရစီပြင့္လင္းၿပီးေတာ့ ဒီပြဲကို တကယ့္ကို အရပ္ဘက္လူမႈအဖြဲ႕အစည္းအခန္းက႑ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေျပာနိုင္မယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျဖစ္တာက ဘယ္လိုလဲဆိုရင္ေတာ့ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ကိုယ္တိုင္က သူ႕မွာ National sicurity လို႔ေခၚတဲ့ အမ်ိဳးသားလုံၿခဳံေရးကိစၥကို သူတို႔ စိုးရိမ္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္မို႔လို႔ တခ်ိဳ႕ကိစၥေတြ တခ်ိဳ႕ေသာသူ တက္ေရာက္ဖို႔အတြက္ သူတို႔မွာ စိုးရိမ္ပူပန္မႈ National sicurity  ဆိုတဲ့ အျမင္ဘက္ကေန သူတို႔ ကန႔္သတ္တာရွိပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ ဒီပြဲေလးဟာ ထိုင္းနိုင္ငံတခုတည္း မဟုတ္ပါဘူး။ ျမန္မာနိုင္ငံတခုတည္း မဟုတ္ပါဘူး။ အာဆီယံမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ကိစၥေတြကို ေဖာ္ေဆာင္ေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့ အာဆီယံအစိုးရေတြကို ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ လူ႕အခြင့္အေရးကိစၥ၊ အျခားေသာက႑ေတြ ေပၚေပါက္လာလို႔ တိုက္တြန္းမယ့္ပြဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုန ထိုင္းနိုင္ငံရဲ႕ အမ်ိဳးသားလုံၿခဳံေရးကို ဦးစားေပးၿပီးေတာ့ ကန႔္သတ္မႈေတြ ရွိလာတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ဒါ တြက္ဆမိပါတယ္။ ထိုင္းနိုင္ငံ တနိုင္ငံတည္းနဲ႕ သက္ဆိုင္တဲ့ကိစၥ မဟုတ္ပါဘူး။ အာဆီယံေဒသလုံးမွာ ရွိတဲ့ နိုင္ငံ ၁၀ နိုင္ငံအျပင္ မၾကာမီမွာ အဖြဲ႕ဝင္နိုင္ငံျဖစ္မယ့္ တီေမာနိုင္ငံ အပါအဝင္ ရွိေနတဲ့ ျပည္သူေတြရဲ႕အသံ၊ ဆႏၵ၊ သူတို႔ရဲ႕ တိုက္တြန္းခ်က္ေတြကို ေဖာ္ေဆာင္မယ့္ပြဲပဲ ျဖစ္ပါတယ္။”

အခုလိုမ်ိဳး ေနာက္ဆုံးမိနစ္မွာ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းလိုက္ရတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ျမန္မာျပည္က အစ္ကိုတို႔လို အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းေတြက တက္ေရာက္မယ့္လူေတြအတြက္ ဘယ္လိုမ်ိဳး အခက္အခဲေတြ ႀကဳံခဲ့ရလဲ။

“က်ေနာ္တို႔ ေနထိုင္သြားလာမႈ ေတာ္ေတာ္ႀကီးကို အဆင္မေျပတာ ျဖစ္တယ္။ အရင္က ၿမိဳ႕ထဲမွာ စီစဥ္ထားတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ဒီကို ေျပာင္းတဲ့အခါ ေနရာသစ္ရွာရတဲ့အျပင္ အရင္တုန္းက ေပးထားတဲ့ စေပၚေတြ ဆုံးရႈံးတာလည္း ရွိတယ္။ အရင္တုန္းကဆိုရင္ အလုပ္႐ုံ ေဆြးေႏြးပြဲေတြက သုံးဆယ္ေက်ာ္ ရွိပါတယ္။ အခုက အေျခအေနရ ေလွ်ာ့လိုက္ရတယ္။ တခ်ိဳ႕ workshop ၃ ခုေလာက္ကို ေပါင္းလိုက္ရတဲ့အခါမွာ တခ်ိဳ႕ issue ေတြက အရင္တုန္းကလို က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္နဲ႕ ျပည့္ျပည့္ဝဝ ေဆြးေႏြးနိုင္မယ့္ အေနအထားမ်ိဳး သိပ္မရွိေတာ့ဘဲနဲ႕ ခ်ဳံ႕ၿပီး လုပ္ေဆာင္ရတဲ့ကိစၥမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ေနရာအေနအထားကိုက အခန္းေတြဖြဲ႕လို႔ရတဲ့ အေနအထားမ်ိဳး မရွိဘူး။ အဲဒီေတာ့ အစီအစဥ္ခ်ဳံ႕တာေတြ၊ မလိုလားအပ္ဘဲ ေငြေၾကးကုန္က်မႈ ပိုမိုမ်ားသြားတာေတြ အဓိကႀကဳံေတြ႕ရတဲ့ အခက္အခဲပါပဲ။”

ဒီေန႕မွာ ကိုေအာင္မ်ိဳးမင္းကိုယ္တိုင္အေနနဲ႕ ေဆြးေႏြးဖို႔ မရွိေသးဘူးလို႔ သိရတယ္။ ေနာက္ေန႕မွာ အစ္ကို႔အေနနဲ႕ အဓိက ဘာေဆြးေႏြးဖို႔ ျပင္ထားလဲ။

“အခု အစီအစဥ္ ခ်ဳံ႕လိုက္တဲ့အတြက္ က်ေနာ္က အစီအစဥ္ႏွစ္ခုပဲ ရွိပါေတာ့တယ္။ တခုက လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္အေၾကာင္းနဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရး ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သူမ်ားရဲ႕ အေျခအေနေတြ တင္ျပတဲ့ workshop တခုရယ္၊ LGBT လို႔ ေခၚတဲ့ လိင္စိတ္ကြဲျပားသူမ်ားရဲ႕ အေျခအေန၊ ေဒသတြင္းမွာ သူတို႔ရဲ႕ ကိစၥနဲ႕ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ႏွစ္ခုပဲ က်န္ပါေတာ့တယ္။ က်န္တဲ့ workshop ေတြလည္း အမ်ားႀကီးကေန ခ်ဳံ႕လိုက္ရတဲ့အတြက္ Speaker ၊ workshop ေဆြးေႏြးတဲ့ panel list အကူးအေျပာင္းပဲ ရွိပါတယ္။”

အစ္ကို႔အေနနဲ႕ အဓိက တခုပဲ ေဆြးေႏြးရမယ္ဆိုေတာ့ အဲဒီ section မွာေရာ ျမန္မာနိုင္ငံနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ဘယ္လိုမက္ေဆ့ခ်္ အဓိက ေပးခ်င္တာလဲ၊ သတင္းစကား ပါးခ်င္တာလဲ။

“က်ေနာ္ကေတာ့ အာဆီယံေဒသတခုလုံးမွာရွိတဲ့ကိစၥ လႊမ္းၿခဳံေျပာရမွာပါ။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာျပည္မွာ မၾကာခင္က ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ၿငိမ္းစုစီေၾကာင့္ အဖမ္းခံထိတဲ့ ကိစၥေတြ၊ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒနဲ႕ အဖမ္းခံထိတဲ့သူေတြရဲ႕ စာရင္းေတြအျပင္ အာဆီယံေဒသတြင္းမွာလည္း လူ႕အခြင့္အေရး ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သူေတြနဲ႕ပတ္သက္ၿပီး အႏၱရာယ္နဲ႕ ဆက္လက္ႀကဳံေတြ႕ေနရတယ္။ အာဆီယံေဒသတြင္းမွာ လူ႕အခြင့္အေရး ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သူေတြကို ကာကြယ္နိုင္မယ့္ ဥပေဒစိုးမိုးမႈေတြ၊ တရားဥပေဒ အားနည္းေနတဲ့ အခ်က္ေတြကို အဓိကထားၿပီး ေျပာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။”

ျမန္မာျပည္က LGBT လႈပ္ရွားတဲ့သူေတြအတြက္ေရာ ဘယ္လိုမ်ိဳးကိစၥေတြ ထည့္သြင္း‌ေဆြးေႏြးၾကဖို႔ ရွိလဲ။

“LGBT ကေတာ့ အာဆီယံေဒသအတြင္းမွာ လက္ခံတဲ့နိုင္ငံေတြ ရွိသလို လက္မခံတဲ့ နိုင္ငံေတြလည္း အမ်ားႀကီး ရွိပါေသးတယ္။ အထူးသျဖင့္ ပုဒ္မ ၃၇၇ လို႔ ေခၚတဲ့ ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မအရ LGBT ေတြကို ဓမၼတာႏွင့္ဆန႔္က်င္ေသာ အျပဳအမူဆိုတဲ့ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြက ျမန္မာနိုင္ငံအျပင္ မေလးရွား၊ စင္ကာပူ၊ ဘူ႐ူနိုင္း စတဲ့နိုင္ငံေတြမွာ ဆက္လက္ရွိေနတုန္းပဲ။ ျမန္မာနိုင္ငံမွာ ဒါကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔ ႀကိဳးစားေနသလို အာဆီယံမွာ က်န္တဲ့နိုင္ငံေတြနဲ႕ လက္တြဲလုပ္ေဆာင္ဖို႔ကိစၥ။ ေနာက္တခုက LGBT ေတြကို လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေစာ္ကားမႈေတြ၊ အၾကမ္းဖက္မႈေတြက ထိုင္းနိုင္ငံလို ေနရာမ်ိဳးမွာလည္း ရွိေနတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ျပင္ဆင္ခ်က္မွာ ေတြ႕ရတယ္။ အဲဒီအခ်က္ေတြကို ဘယ္လိုမ်ိဳး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲနိုင္မလဲ၊ အထူးသျဖင့္ အာဆီယံမွာရွိတဲ့ လူ႕အခြင့္အေရးယႏၱရားထဲမွာ LGBT ‌ေတြကို အထူးကာကြယ္ေပးတဲ့ အခ်က္ေတြ၊ အထူးကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြ ေဖာ္ေဆာင္ဖို႔အတြက္ အာဆီယံအစိုးရကို တိုက္တြန္းသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။”

အက်ဥ္းခ်ဳံးၿပီး က်င္းပလိုက္ရတဲ့ ဒီဖိုရမ္ကေနၿပီးေတာ့ ျမန္မာျပည္သူလူထုေတြေရာ၊ အာဆီယံ ျပည္သူလူထုေတြအတြက္ေရာ ဘာအက်ိဳးရလဒ္ ရွိမယ္လို႔ ထင္လဲ။

“ဒီႏွစ္ကေတာ့ ထူးထူးျခားျခား အစိုးရနဲ႕ အဆင္ေျပၿပီးမွ ေနာက္ဆုံးမိနစ္အခ်ိန္မွာ ေျပာင္းလိုက္ရတယ္။ ကသီလင္တ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီႏွစ္ပြဲက အာဆီယံမွာရွိတဲ့ အရပ္ဘက္ လူမႈအဖြဲ႕အစည္း၊ CSO ေတြ အစစ္အမွန္၊ People Organisation ေတြ အစစ္အမွန္ေတြ စုေဝးၿပီးေတာ့ တကယ့္အသံ ထုတ္ေဖာ္တဲ့ပြဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အစိုးရကေန စပြန္ဆာေပးၿပီးေတာ့ အစိုးရ အလိုက် ေျပာမယ့္ပြဲမ်ိဳး မဟုတ္တာကို က်ေနာ္တို႔ ဂုဏ္ယူပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ အာဆီယံ people forum ရဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္လည္း ျဖစ္သလို ေစာင့္ထိန္းရမယ့္ ဂုဏ္သိကၡာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အခက္အခဲ ဘယ္လိုရွိရွိ အာဆီယံမွာရွိတဲ့ အရပ္ဘက္ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြက ျဖစ္ေအာင္ လုပ္နိုင္တယ္။ အရပ္ဘက္လူမႈအဖြဲ႕အစည္း အသံကို ေဖာ္ေဆာင္နိုင္တယ္။ အဲဒီအသ့ေတြကို အာဆီယံအစိုးရေတြအားလုံး ေလးစားလိုက္နာေအာင္ အတတ္နိုင္ဆုံး ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္သြားပါမယ္။ အာဆီယံအစိုးရထဲမွာလည္း ျမန္မာအစိုးရ ပါဝင္တဲ့အတြက္ အခုလို ေဒသအတြင္းမွာ ေျပာၾကားခ်က္ေတြကလည္း ျမန္မာနိုင္ငံအစိုးရ လက္ရွိလုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ အစိုးရေပၚလစီေတြ၊ အစိုးရရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈအပိုင္းမွာလည္း သြားေရာက္သက္ေရာက္မႈ ရွိနိုင္တဲ့အတြက္ ျမန္မာနိုင္ငံအေရးလည္း လုပ္ေဆာင္ရာက်သလို အာဆီယံအေရးကိုလည္း ပိုမိုအားေကာင္းေအာင္ လုပ္ေဆာင္တဲ့အရာ ျဖစ္ပါတယ္လို႔ အသိေပးခ်င္ပါတယ္။”

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Zawgyi_version

ထိုင္းအစိုးရ ကန႔္သတၼႈေၾတ၊ ဝျငၥကၹကၼႈေၾတ ်ဖစၱဲ့အၾတက္ က္ေနာၱို႔ လကၼခံတာပါ – ဦးေအာငၼ္ိဳးမင္း

၂၀၁၉ ခုႏြစ္ အာဆီယံအရပၻက္အၿဖဲ႕အစၫ္းမ္ားညီလာခံ-လူထုဖိုရမ္ (ACSC/APF) ကို ထိုင္းႏိုင္ငံ ဘႏ္ေကာက္ၿမိဳ႕မြာ စကၱငၻာ ၁၀ ရေကၠန  ၁၂ ရက္အထိ က္င္းေပနပါတယ္။ ဒီဖိုရမၠို ေအစာပိုင္းက ဘႏ္ေကာက္ၿမိဳ႕လယၼြာ က္င္းပဖို႔ စီစၪၡဲ့ေပမယ့္ အစိုးရရဲ႕ ကန႔္သတၼႈေေၾတၾကာင့္ ၿမိဳ႕်ပငၠို ေ်ပာင္း‌ေ႐ႊ႕်ပဳလုပၡဲ့ရပါတယ္။

ဒီေအၾကာင္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ညီမြ္်ခင္း်မႏၼာ အမႈေဆာငၵါ႐ိုကၱာ ဦးေအာငၼ္ိဳးမင္းကို  ကိုပီတာေအာငၠ ဖိုရမ္အၾတင္း ေၾတ႕ဆုံေမး်မႏ္းထားပါတယ္။

ဒီဖိုရမၠ ၿမိဳ႕ထဲမြာ က္င္းပဖို႔လုပ္ရာေကနၿပီးေတာ့ ေ႐ႊ႕လိုကၱယႅို႔ သိရတယ္၊ အဲဒီေအၾကာင္းေၾတနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ႐ြင္း်ေပပးပါလား။

“အစပိုင္းမြာ ၿမိဳ႕ထဲမြာ႐ြိတဲ့ ဟိုတယၼြာ လုပၼလို႔ပါ။  ထိုင္းအစိုးရကလၫ္း ဒါကို သူတို႔ ပံ့ပိုးကူညီၿပီး ေျငးေၾကးအရ ကူညီမႈ႐ြိမယႅို႔ ေ်ပာထားတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာကၸိုင္းမြာ ဒီလိုမ္ိဳး အရပၻက္ လူမႈအၿဖဲ႕အစၫ္းေၾတလုပၱဲ့ အစီစၪ္ေၾတ တက္ေရာကႅာတဲ့သူေၾတကို ထိုင္းအစိုးရက ဘယ္သဴေၾတ တကႅဲ ဆိုတာကို သိခ္ငၱယၱို႔၊ ေနာကၱခါ အစီအစၪၼြာ ဝင္ေရာၾကၥကၹကၱဲ့ဟာ မ္ားတဲ့အၾတက္ ဒီကိစၥဟာ အစိုးရနဲ႔သက္ဆိုငၱဲ့ၿပဲ မဟုတၻဴး။ အရပၻကႅဴမႈအၿဖဲ႕အစၫ္းနဲ႔ သက္ဆိုငၱဲ့ၿပဲ ်ဖစၱဲ့အၾတက္ က္ေနာၱို႔ ဒါကို လကၼခံဘူး။ လကၼခံတဲ့ေအနနဲ႔ က္ေနာၱို႔က သူတို႔ေပးတဲ့ေျငနဲ႔ က္ေနာၱို႔ မယူေတာ့ဘဲနဲ႔ သူတို႔ စီစၪၱဲ့ေနရာမြာ မက္င္းပဘဲ အခုလိုမ္ိဳး ၿမိဳ႕်ပငၼြာ လုပၱာ ်ဖစၸါတယ္။ သူတို႔ေကတာ့ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ၾကၼယ္ဆိုတဲ့ေသဘာ ႐ြိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ၾကၼယ္ဆိုတဲ့ ေနရာမ္ိဳးမြာ သူတို႔က ဝင္ေရာက္ၿပီးေတာ့ ်ခယႅြယၼႈေၾတ၊ ကန႔္သတၼႈေၾတ လုပႅာတဲ့အၾတက္ေၾကာင့ၼို႔လို႔ အခုလိုမ္ိဳး အရပၻက္အၿဖဲ႕အစၫ္းေၾတ သီးသန႔္ေဖာ္ေဆာငၱဲ့ ေနရာတခုကို က္ေနာၱို႔ စီစၪႅိုကၱာ ်ဖစၸါတယ္။ ”

အဓိကအား်ဖင့္ ေေျငၾကး်ဖတၱာလို႔လၫ္း က္ေနာၱို႔ ၾကားတယ္။ အဲဒီေတာ့ ေအရးေပၚေေျငၾကးေၾတ လိုက္ၿပီးအကူအညီေတာင္းၿပီးေတာ့ မရမက လုပႅိုကၱယႅို႔ သိရပါတယ္။  အဲဒါေၾတ ေ်ပာ်ေပပးပါလား။

“သူတို႔ ်ဖတၱာ မဟုတၸါဘူး။ က္ေနာၱို႔က လကၼခံေတာ့တာ။ ေေျငထာကၸံ့တယ္ဆို ၿပီးေတာ့ အရပၻက္အၿဖဲ႕အစၫ္းရဲ႕ကိေစၥၾတ ဝင္ေရာကၥီမံခန႔ၡျဲတာေၾတ မ်ဖစ္သင့ၻဴး။ ဒီအာဆီယံ people forum ဆိုတာ အာဆီယံမြာ႐ြိတဲ့ ်ပၫ္သဴေၾတက အဓိက ဦးေဆာငႅဳပ္ၿပီးေတာ့ အစိုးရက ပံ့ပို႔ေပးတဲ့ေသဘာမ္ိဳးပဲ။ ဒါေပမဲ့ အခုနလိုမ္ိဳး ေေျငၾကးေပးမယ္၊ အစီစၪ္ေၾတ တက္ေရာကၱဲ့လူေၾတကို ကန႔္သတၼႈေၾတ၊ ဝင္ေရာၾကၥကၹကၼႈေၾတ ်ဖစၱဲ့အၾတက္ က္ေနာၱို႔က လကၼခံတာပါ။ ေနာက္ဆဳံးမိနစ္ ်ဖစၱဲ့အၾတက္ အစိုးရက ေပးထားမယ့္ေျငကို က္ေနာၱို႔ ်ပႏ္အပႅိုကၱဲ့အခါမြာ ေေျငၾကးအခက္အခဲေတာ့ အမ္ားႀကီး႐ြိပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့ၼို႔လို႔ ဒီမြာ႐ြိတဲ့ တခ္ိဳ႕ေသာ သံ႐ုံးေၾတ ဖိုင္းနင္းအငၢ္ငၥီေၾတကို ေနာက္ဆဳံးမိနစၼြာ အသၫ္းအသႏ္ က္ေနာၱို႔ ်ပႏ္ၿပီးေတာ့ ေတာင္းရတယ္။ အဲဒီေတာ့ ်ဖစၱဲ့ေနရာမြာ ရေသလာက္ က္ေနာၱို႔ ်ပႏ္ၿပီးေတာ့ လုပ္ႏိုငၱာဟာ ဒီၿပဲေလးရဲ႕ အႏြစ္သာရပဲ ်ဖစၸါတယ္။”

အရငၱဳႏ္းေကတာ့ ထိုင္းအစိုးရက စစ္အစိုးေရပါ့၊ အခုေကတာ့ ေ႐ျးေကာကၡံ အစိုးရ ်ဖစႅာရကၷဲ႔ ဘာေၾကာင့ၼို႔လို႔ အရပၻက္အၿဖဲ႕အစၫ္းေၾတ လုပၱဲ့ၿပဲေၾတကို အားေမပးတဲ့အ်ပငၠို အဆေငၼ်ေပအာင္ အခုလိုမ္ိဳး လုပၱာ ဘာေၾကာင့ႅို႔ ထငႅဲ။

“က္ေနာၱို႔က ပထမဆုံး ထိုင္းႏိုင္ငံက အရငၱဳႏ္းကလိုပဲ ဒီမိုေကရစီျပင့ႅင္းၿပီးေတာ့ ဒီၿပဲကို တကယ့ၠို အရပၻကႅဴမႈအၿဖဲ႕အစၫ္းအခႏ္းက႑ ၾလၾတႅတႅပႅပ္ ေ်ပာႏိုငၼယႅို႔ က္ေနာၱို႔ ေမြ္ာႅင့ၸါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ်ဖစၱာက ဘယႅိုလဲဆိုရင္ေတာ့ ဝႏ္ႀကီးခ္ဳပၠိုယၱိုငၠ သူ႔မြာ National sicurity လို႔ေခၚတဲ့ အမ္ိဳးသားလုံၿခဳံေရးကိစၥကို သူတို႔ စိုးရိမၱယ္။ ဒါ့ေၾကာင့ၼို႔လို႔ တခ္ိဳ႕ကိေစၥၾတ တခ္ိဳ႕ေသာသူ တက္ေရာကၹို႔အၾတက္ သူတို႔မြာ စိုးရိမၸဴပႏၼႈ National sicurity  ဆိုတဲ့ အ်မငၻေကၠန သူတို႔ ကန႔္သတၱာ႐ြိပါတယ္။ အမြႏ္ေတာ့ ဒီၿပဲေလးဟာ ထိုင္းႏိုင္ငံတခုတၫ္း မဟုတၸါဘူး။ ်မႏၼာႏိုင္ငံတခုတၫ္း မဟုတၸါဘူး။ အာဆီယံမြာ ်ဖစ္ေနတဲ့ကိေစၥၾတကို ေဖာ္ေဆာင္ေၾဆးေႏျးၿပီးေတာ့ အာဆီယံအစိုးေရၾတကို ပိုမိုေကာင္းျမႏၱဲ့ လူ႔အျခင့္ေအရးကိစၥ၊ အ်ခားေသာက႑ေၾတ ေပၚေပါကႅာလို႔ တိုၾကၱႏ္းမယ့ၸျဲ ်ဖစၸါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုန ထိုင္းႏိုင္ငံရဲ႕ အမ္ိဳးသားလုံၿခဳံေရးကို ဦးစားေပးၿပီးေတာ့ ကန႔္သတၼႈေၾတ ႐ြိလာတယႅို႔ က္ေနာၱို႔ ဒါ ၾတက္ဆမိပါတယ္။ ထိုင္းႏိုင္ငံ တႏိုင္ငံတၫ္းနဲ႔ သက္ဆိုငၱဲ့ကိစၥ မဟုတၸါဘူး။ အာဆီယံေဒသလုံးမြာ ႐ြိတဲ့ ႏိုင္ငံ ၁၀ ႏိုင္ငံအ်ပင္ မၾကာမီမြာ အၿဖဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံ်ဖစၼယ့္ တီေမာႏိုင္ငံ အပါအဝင္ ႐ြိေနတဲ့ ်ပၫ္သဴေၾတရဲ႕အသံ၊ ဆႏၵ၊ သူတို႔ရဲ႕ တိုၾကၱႏ္းခ္က္ေၾတကို ေဖာ္ေဆာငၼယ့ၸျဲပဲ ်ဖစၸါတယ္။”

အခုလိုမ္ိဳး ေနာက္ဆဳံးမိနစၼြာ ေ႐ႊ႕ေ်ပာင္းလိုက္ရတဲ့အၾတက္ေၾကာင့္ ်မႏၼာ်ပၫၠ အစၠိုတို႔လို အရပၻက္အၿဖဲ႕အစၫ္းေၾတက တက္ေရာကၼယ့ႅဴေၾတအၾတက္ ဘယႅိုမ္ိဳး အခက္အခဲေၾတ ႀကဳံခဲ့ရလဲ။

“က္ေနာၱို႔ ေနထိုင္ၾသားလာမႈ ေတာ္ေတာ္ႀကီးကို အဆေငၼ်ပတာ ်ဖစၱယ္။ အရငၠ ၿမိဳ႕ထဲမြာ စီစၪၳားတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ဒီကို ေ်ပာင္းတဲ့အခါ ေနရာသစ္႐ြာရတဲ့အ်ပင္ အရငၱဳႏ္းက ေပးထားတဲ့ ေစပၚေၾတ ဆုံးရႈံးတာလၫ္း ႐ြိတယ္။ အရငၱဳႏ္းကဆိုရင္ အလုပ္႐ုံ ေၾဆးေႏျးၿပဲေၾတက သုံးဆယ္ေက္ာ္ ႐ြိပါတယ္။ အခုက ေအ်ခေအနရ ေလြ္ာ့လိုက္ရတယ္။ တခ္ိဳ႕ workshop ၃ ခုေလာကၠို ေပါင္းလိုက္ရတဲ့အခါမြာ တခ္ိဳ႕ issue ေၾတက အရငၱဳႏ္းကလို က္ယၠ္ယ္်ပန႔္်ပန႔ၷဲ႔ ်ပည့္်ပည့္ဝဝ ေၾဆးေႏျးႏိုငၼယ့္ ေအနအထားမ္ိဳး သိပၼ႐ြိေတာ့ဘဲနဲ႔ ခ္ဳံ႔ၿပီး လုပ္ေဆာင္ရတဲ့ကိစၥမ္ိဳး ်ဖစၸါတယ္။ ေနရာေအနအထားကိုက အခႏ္းေၾတၿဖဲ႕လို႔ရတဲ့ ေအနအထားမ္ိဳး မ႐ြိဘူး။ အဲဒီေတာ့ အစီအစၪၡ္ဳံ႔တာေၾတ၊ မလိုလားအပၻဲ ေေျငၾကးကုႏၠ္မႈ ပိုမိုမ္ားၾသားတာေၾတ အဓိကႀကဳံေၾတ႕ရတဲ့ အခက္အခဲပါပဲ။”

ဒီေန႔မြာ ကိုေအာငၼ္ိဳးမင္းကိုယၱိုင္ေအနနဲ႔ ေၾဆးေႏျးဖို႔ မ႐ြိေသးဘူးလို႔ သိရတယ္။ ေနာက္ေန႔မြာ အစၠို႔ေအနနဲ႔ အဓိက ဘာေၾဆးေႏျးဖို႔ ်ပငၳားလဲ။

“အခု အစီအစၪ္ ခ္ဳံ႔လိုကၱဲ့အၾတက္ က္ေနာၠ အစီအစၪ္ႏြစၡဳပဲ ႐ြိပါေတာ့တယ္။ တခုက ၾလတႅျပၥာ ထုတ္ေဖာ္ေ်ပာဆိုျခင့္ေအၾကာင္းနဲ႔ လူ႔အျခင့္ေအရး ကာၾကယ္ေစာင့္ေ႐ြာက္သဴမ္ားရဲ႕ ေအ်ခေအေနၾတ တင္်ပတဲ့ workshop တခုရယ္၊ LGBT လို႔ ေခၚတဲ့ လိငၥိၾတၠဲ်ပားသူမ္ားရဲ႕ ေအ်ခေအန၊ ေဒသၾတင္းမြာ သူတို႔ရဲ႕ ကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ႏြစၡဳပဲ က္ႏၸါေတာ့တယ္။ က္ႏၱဲ့ workshop ေၾတလၫ္း အမ္ားႀကီးေကန ခ္ဳံ႔လိုက္ရတဲ့အၾတက္ Speaker ၊ workshop ေၾဆးေႏျးတဲ့ panel list အကူးေအ်ပာင္းပဲ ႐ြိပါတယ္။”

အစၠို႔ေအနနဲ႔ အဓိက တခုပဲ ေၾဆးေႏျးရမယ္ဆိုေတာ့ အဲဒီ section မြာေရာ ်မႏၼာႏိုင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ဘယႅိုမက္ေဆ့ခ္္ အဓိက ေပးခ္ငၱာလဲ၊ သတင္းစကား ပါးခ္ငၱာလဲ။

“က္ေနာၠေတာ့ အာဆီယံေဒသတခုလုံးမြာ႐ြိတဲ့ကိစၥ လႊမ္းၿခဳံေ်ပာရမြာပါ။ ဒါေပမဲ့ ်မႏၼာ်ပၫၼြာ မၾကာခငၠ ်ဖစၡဲ့တဲ့ ၿငိမ္းစုစီေၾကာင့္ အဖမ္းခံထိတဲ့ ကိေစၥၾတ၊ ဆက္ၾသယ္ေရးဥေပဒနဲ႔ အဖမ္းခံထိတဲ့သူေၾတရဲ႕ စာရင္းေၾတအ်ပင္ အာဆီယံေဒသၾတင္းမြာလၫ္း လူ႔အျခင့္ေအရး ကာၾကယ္ေစာင့္ေ႐ြာက္သဴေၾတနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အႏၲရာယၷဲ႔ ဆကႅက္ႀကဳံေၾတ႕ေနရတယ္။ အာဆီယံေဒသၾတင္းမြာ လူ႔အျခင့္ေအရး ကာၾကယ္ေစာင့္ေ႐ြာက္သဴေၾတကို ကာၾကယ္ႏိုငၼယ့္ ဥေပဒစိုးမိုးမႈေၾတ၊ တရားဥေပဒ အားနၫ္းေနတဲ့ အခ္က္ေၾတကို အဓိကထားၿပီး ေ်ပာမြာ ်ဖစၸါတယ္။”

်မႏၼာ်ပၫၠ LGBT လႈပ္႐ြားတဲ့သူေၾတအၾတက္ေရာ ဘယႅိုမ္ိဳးကိေစၥၾတ ထည့္ၾသင္း‌ေၾဆးေႏျးၾကဖို႔ ႐ြိလဲ။

“LGBT ေကတာ့ အာဆီယံေဒသအၾတင္းမြာ လကၡံတဲ့ႏိုင္ငံေၾတ ႐ြိသလို လကၼခံတဲ့ ႏိုင္ငံေၾတလၫ္း အမ္ားႀကီး ႐ြိပါေသးတယ္။ အထူးသ်ဖင့္ ပုဒၼ ၃၇၇ လို႔ ေခၚတဲ့ ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒၼအရ LGBT ေၾတကို ဓမၼတာႏြင့္ဆန႔ၠ္င္ေသာ အ်ပဳအမူဆိုတဲ့ သတၼြတၡ္က္ေၾတက ်မႏၼာႏိုင္ငံအ်ပင္ ေမလး႐ြား၊ စငၠာပူ၊ ဘူ႐ူႏိုင္း စတဲ့ႏိုင္ငံေၾတမြာ ဆကႅက္႐ြိေနတုႏ္းပဲ။ ်မႏၼာႏိုင္ငံမြာ ဒါကို ်ပဳ်ပင္ေ်ပာင္းလဲဖို႔ ႀကိဳးစားေနသလို အာဆီယံမြာ က္ႏၱဲ့ႏိုင္ငံေၾတနဲ႔ လၾကၱဲလုပ္ေဆာငၹို႔ကိစၥ။ ေနာကၱခုက LGBT ေၾတကို လိငၸိုင္းဆိုင္ရာ ေစာၠားမႈေၾတ၊ အၾကမ္းဖကၼႈေၾတက ထိုင္းႏိုင္ငံလို ေနရာမ္ိဳးမြာလၫ္း ႐ြိေနတယႅို႔ က္ေနာၱို႔ ်ပင္ဆငၡ္ကၼြာ ေၾတ႕ရတယ္။ အဲဒီအခ္က္ေၾတကို ဘယႅိုမ္ိဳး ်ပဳ်ပင္ေ်ပာင္းလဲႏိုငၼလဲ၊ အထူးသ်ဖင့္ အာဆီယံမြာ႐ြိတဲ့ လူ႔အျခင့္ေအရးယႏၲရားထဲမြာ LGBT ‌ေၾတကို အထူးကာၾကယ္ေပးတဲ့ အခ္က္ေၾတ၊ အထူးကာၾကယ္ေစာင့္ေ႐ြာက္ေပးတဲ့ လုပ္ငႏ္းစၪ္ေၾတ ေဖာ္ေဆာငၹို႔အၾတက္ အာဆီယံအစိုးရကို တိုၾကၱႏ္းၾသားမြာ ်ဖစၸါတယ္။”

အက္ၪ္းခ္ဳံးၿပီး က္င္းပလိုက္ရတဲ့ ဒီဖိုရေမၠနၿပီးေတာ့ ်မႏၼာ်ပၫ္သဴလူထုေေၾတရာ၊ အာဆီယံ ်ပၫ္သဴလူထုေၾတအၾတက္ေရာ ဘာအက္ိဳးရလဒ္ ႐ြိမယႅို႔ ထငႅဲ။

“ဒီႏြေစၠတာ့ ထူးထူး်ခား်ခား အစိုးရနဲ႔ အဆင္ေ်ပၿပီးမြ ေနာက္ဆဳံးမိနစ္အခ္ိႏၼြာ ေ်ပာင္းလိုက္ရတယ္။ ကသီလငၱ အမ္ားႀကီး႐ြိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီႏြျစၸဲက အာဆီယံမြာ႐ြိတဲ့ အရပၻက္ လူမႈအၿဖဲ႕အစၫ္း၊ CSO ေၾတ အစစ္အမြႏ္၊ People Organisation ေၾတ အစစ္အမြႏ္ေၾတ စုေဝးၿပီးေတာ့ တကယ့္အသံ ထုတ္ေဖာၱဲ့ၿပဲ ်ဖစၸါတယ္။ အစိုးရေကန စျပႏ္ဆာေပးၿပီးေတာ့ အစိုးရ အလိုက္ ေ်ပာမယ့ၸျဲမ္ိဳး မဟုတၱာကို က္ေနာၱို႔ ဂုဏ္ယဴပါတယ္။ အဲဒါေကတာ့ အာဆီယံ people forum ရဲ႕ ရၫၼြႏ္းခ္ကႅၫ္း ်ဖစ္သလို ေစာင့ၳိႏ္းရမယ့္ ဂုဏ္သိကၡာလၫ္း ်ဖစၸါတယ္။ အခက္အခဲ ဘယႅို႐ြိ႐ြိ အာဆီယံမြာ႐ြိတဲ့ အရပၻက္ လူမႈအၿဖဲ႕အစၫ္းေၾတက ်ဖစ္ေအာင္ လုပ္ႏိုငၱယ္။ အရပၻကႅဴမႈအၿဖဲ႕အစၫ္း အသံကို ေဖာ္ေဆာင္ႏိုငၱယ္။ အဲဒီအသ့ေၾတကို အာဆီယံအစိုးေရၾတအားလုံး ေလးစားလိုကၷာေအာင္ အတတ္ႏိုင္ဆဳံး ဆကႅကႅဳပ္ေဆာင္ၾသားပါမယ္။ အာဆီယံအစိုးရထဲမြာလၫ္း ်မႏၼာအစိုးရ ပါဝငၱဲ့အၾတက္ အခုလို ေဒသအၾတင္းမြာ ေ်ပာၾကားခ္က္ေၾတကလၫ္း ်မႏၼာႏိုင္ငံအစိုးရ လက္႐ြိလုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ အစိုးေရပၚလစီေၾတ၊ အစိုးရရဲ႕ လုပ္ေဆာငၼႈအပိုင္းမြာလၫ္း ၾသားေရာက္သက္ေရာကၼႈ ႐ြိႏိုငၱဲ့အၾတက္ ်မႏၼာႏိုင္ငံေအရးလၫ္း လုပ္ေဆာင္ရာက္သလို အာဆီယံေအရးကိုလၫ္း ပိုမိုအားေကာင္းေအာင္ လုပ္ေဆာငၱဲ့အရာ ်ဖစၸါတယႅို႔ အသိေပးခ္ငၸါတယ္။”

Tags:

Source : DVB