fbpx

ေဆးတကၠသိုလ္(မေကြး)၊ ကာကြယ္ေရးႏွင့္ လူမႈေရးေဆးပညာဌာနမွ ေဒါက္တာညိုေကာင္းႏွင့္ ေတြ႕ဆုံျခင္း

“အရက္ကကူးစက္တာ ကာကြယ္တယ္ဆိုတာ လုံးဝမဟုတ္ပါဘူး”
ျမန္မာနိုင္ငံ၏ အိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံျဖစ္သည့္ တ႐ုတ္ျပည္သူ႕သမၼတနိုင္ငံ၊ ဝူဟန္ၿမိဳ႕တြင္စတင္ျဖစ္ပြားရာမွ အျခားနိုင္ငံမ်ားသို႔ပါ ကူးစက္ျပန့္ပြားေနၿပီး လူေသဆုံးမႈ ၁၀ဝ ေက်ာ္လာသည့္ 2019 Novel Coronavirus (2019 nCoV) အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါႏွင့္ဆက္စပ္၍ သတိျပဳလိုက္နာရမည့္ က်န္းမာေရးအေၾကာင္းအရာမ်ားကို ေဒါက္တာညိုေကာင္းကို The Voice က ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားသည္ကို အမ်ားျပည္သူသိနိုင္ေစရန္ ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါသည္။ 
Voice  : 2019 Novel Coronavirus (2019 nCoV) ကို အမ်ားျပည္သူနားလည္လြယ္ေအာင္ ရွင္းျပေပးပါဆရာ။ 
Dr.NK : 2019 nCoV က အရင္တုန္းကျဖစ္ဖူးတဲ့ H1N1 ၊ Severe acute respiratory syndrome (SARS) ၊ Middle East respiratory syndrome (MERS) တို႔လိုပဲ Mobile Virus ျဖစ္ၿပီး Coronavirus အုပ္စုထဲမွာပါတယ္။SARS က တ႐ုတ္မွာျဖစ္ခဲ့တယ္။ ကမၻာလွည့္ခရီးသြားအဝင္နည္းမွာစိုးလို႔ ဖိရွင္းရင္းမနိုင္မွ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕က သိသြားတာျဖစ္တာေၾကာင့္ ကိုင္တြယ္ရခက္ခဲ့တယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ေလးမ်ိဳးလုံးက Corona RNA Virus ျဖစ္တယ္။ HIV ဆိုရင္ DNA Virus ျဖစ္လို႔ ကူးစက္ၿပီးရင္ တစ္သက္လုံးမေပ်ာက္ဘူး။ RNA Virus ကေတာ့ ကူးစက္ၿပီးေပမယ့္ အခ်ိန္တန္ရင္အလိုလိုေပ်ာက္သြားတယ္။ဒါေပမဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ျပင္းထန္ၿပီး အသက္အႏၱရာယ္ရွိတဲ့အထိ ျဖစ္ေစတတ္တယ္။ Coronavirus က နို႔တိုက္သတၱဝါေတြနဲ႕ ငွက္ေတြမွာ အဓိကကူးစက္တတ္တယ္။ အခုျဖစ္တဲ့ ဝူဟန္က ဗိုင္းရပ္စ္က H1N1 တုန္းကလိုပဲ အခုမွလူကိုကူးစက္လာတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္တစ္မ်ိဳး။တ႐ုတ္မွာ ၄၆၀ဝ ေက်ာ္မွာ ေရာဂါကူးစက္ေနၿပီး လတ္တေလာထိ ၁၀ဝ ေက်ာ္ေသတယ္။ဥေရာပမွာ သံသယလူနာေတြ႕တယ္။ USA မွာေတြ႕တယ္။ ဒီေလာက္ေဝးတဲ့ေနရာမွာေတာင္ ေတြ႕တာ ကိုယ္ေတြဆီေရာက္မယ္ဆို ေရာက္ေနနိုင္ပါတယ္။ 
Voice  : ဗိုင္းရပ္စ္က ဘယ္လိုကူးလာနိုင္မလဲ။ 
Dr.NK : ဗိုင္းရပ္စ္က ေလကေနကူးတယ္။  Close Personal Contact ဆိုတဲ့ လူနီးနီးကပ္ကပ္ေနတာကေနကူးတယ္။မုန့္အတူစား၊ ေရတစ္ခြက္တည္းေသာက္တာမ်ိဳး၊ သုံးေပထက္နီးၿပီး အတူထိုင္စကားေျပာတာမ်ိဳးက စလို႔ ခ်စ္သူအခ်င္းခ်င္းရင္းရင္းႏွီးႏွီးေနတဲ့ အျပဳအမူေတြအထိေျပာတာပါ။လမ္းျဖတ္ေလွ်ာက္သြားတာ၊ ေစာင့္ရတဲ့အခန္းထဲ ခဏအတူေစာင့္တာ မ်ိဳးေတာ့မပါဘူး။ အမ်ားျပည္သူသက္ဆိုင္တဲ့ေနရာေတြျဖစ္တဲ့ ေလွကားလက္ရန္း၊ တံခါး၊ ကားက လက္ကိုင္ကြင္း စတာေတြကိုင္ၿပီး မ်က္လုံး၊ ပါးစပ္ စတာေတြထိရင္ ပိုးကူးသြားနိုင္တယ္။ 
Voice  : ဒီလိုဆိုေတာ့ ဘယ္လိုသတိထားရမလဲ။ ဘာေတြဆင္ျခင္ရမလဲ ဆရာ။ 
Dr.NK : လူထူထပ္တဲ့ေနရာေတြ တတ္နိုင္သေလာက္ေရွာင္ပါ။လက္ကို မၾကာခဏေဆးပါ။လက္မေဆးထားဘဲ မ်က္စိ၊ မ်က္ႏွာေတြ မကိုင္ဖို႔လိုတယ္။ႏွာေခ်၊ ေခ်ာင္းဆိုးသူနဲ႕ နီးနီးကပ္ကပ္မေနဖို႔ ေျပာခ်င္တယ္။ႏွာေခ်၊ ေခ်ာင္းဆိုးသူေတြအေနနဲ႕ ကိုယ့္ဆီကေနသူမ်ားကို မကူးေအာင္ ကာကြယ္ေနထိုင္ရမွာျဖစ္သလို သူမ်ားဆီကေန ကိုယ့္ဆီမကူးေအာင္လည္းေနရမယ္။ ႏွာမႊန္၊ ေခ်ာင္းဆိုး၊ လည္ေခ်ာင္းနာ၊ မူးေဝ၊ ဖ်ားနာရင္ ဆရာဝန္နဲ႕ ခ်က္ခ်င္းျပသပါ။ကုသမႈခံယူပါ။ကိုယ့္မွာ တုပ္ေကြးလို လကၡဏာမ်ိဳးျပလာရင္ အတူေနအိမ္သားေတြကေန သီးသန့္ေနရမယ္။ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္ေတြအေနနဲ႕ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္ အသက္အႏၱရာယ္စိုးရိမ္ရရင္ ကေလးအတြက္လည္း စိုးရိမ္ရတာမ်ိဳးေလာက္ပဲရွိၿပီး ဒီေရာဂါကတျခားေရာဂါေတြထက္ထူးၿပီး သေႏၶသားကို ထိခိုက္ေစတာမ်ိဳး မရွိပါ။ 
Voice  : တ႐ုတ္မွာ ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ခံထားရတဲ့ သူေတြ ႐ုတ္တရက္လဲက်တဲ့ ဗီဒီယိုဖိုင္ေတြလည္း ေတြ႕ရတယ္။ဒီေလာက္ထိ ေရာဂါျပင္းထန္ပါသလား။ 
Dr.NK : ဗိုင္းရပ္စ္ျပင္းထန္မႈေၾကာင့္ လဲက်တာေတာ့ မျဖစ္နိုင္ပါဘူး။ေရာဂါလကၡဏာ ျပင္းထန္တဲ့ၾကားက အျပင္ထြက္တာေၾကာင့္ ျဖစ္နိုင္သလို စိတ္လႈပ္ရွားမႈ (Anxiety) ေၾကာင့္ သတိလစ္တာ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ WHO(ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕) ရဲ႕ အယူအဆအရ SARS ေလာက္မျပင္းဘူး။ SARS တုန္းက သိတာေနာက္က်တာေၾကာင့္ တစ္ကမၻာလုံးအတိုင္းအတာနဲ႕ ကူးစက္ေရာဂါျဖစ္ခဲ့တယ္။ 
Voice  : တကယ္လို႔ ျမန္မာနိုင္ငံကို ေရာက္လာမယ္ဆိုရင္ ကိုင္တြယ္နိုင္မယ့္ အေနအထားရွိတယ္လို႔  သုံးသပ္ပါသလား။ 
Dr.NK : ဝန္ႀကီးရဲ႕ ရွင္းျပစကားအရ ေျပာရရင္ Facility ပိုင္းအေနနဲ႕ ကူးစက္ေရာဂါကို ေဝဘာဂီေဆး႐ုံက ကိုင္တြယ္တယ္။ေလဆိပ္၊ သေဘၤာဆိပ္က ဆင္းလာရင္အဖ်ားတိုင္းတယ္။ကိုယ္အပူခ်ိန္တက္တာေတြ႕ရင္ ေဝဘာဂီေဆး႐ုံပို႔ၿပီး ေရာဂါပ်ိဳးခ်ိန္ထက္ ေနာက္ထပ္ ၂ ရက္ထပ္ေဆာင္းၿပီး ေစာင့္ၾကည့္တယ္။ဝူဟန္ဗိုင္းရပ္စ္က ၂ ရက္ကေန ၁၄ ရက္ထိ ေရာဂါပ်ိဳးၿပီး ေရာဂါလကၡဏာျပနိုင္ေျခက ၅ ရက္မွာ ျပတယ္။ဒါေပမဲ့ ကြၽန္ေတာ့္အျမင္အရ ျမန္မာနိုင္ငံထဲကို တ႐ုတ္ကေန ေလဆိပ္ကေနပဲ ဝင္ထြက္ေနတာေတာ့မဟုတ္ဘူး။နယ္စပ္ကေန ခရီးသြားကားေတြဝင္ေနၾကတာပဲ။ဒီေနရာေတြမွာေရာ ေသေသခ်ာခ်ာစစ္ေဆးသလား ကြၽန္ေတာ္တို႔မသိဘူး။ဒီေတာ့ ကိုယ့္ က်န္းမာေရးအတြက္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ အားကိုးတာပိုေကာင္းမယ္ထင္တယ္။ဒီလိုေျပာတာက က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနက လုပ္ေနတာကို မလုပ္ဘူးေျပာတာမဟုတ္ဘူး။က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနက လုပ္ေနတာပဲ။တစ္ခုခုဆို သူတို႔ေျပာမွာပဲဆိုၿပီး မေပါ့ဖို႔လိုတာေၾကာင့္ ကိုယ့္က်န္းမာေရးကို ကိုယ္ဂ႐ုစိုက္ဖို႔ေျပာတာပါ။ 
Voice  : က်န္းမာေရးကို ဂ႐ုစိုက္ဖို႔အတြက္ ဘယ္လိုေတြ ဂ႐ုစိုက္ရမယ္။ဘယ္လိုေနထိုင္ စားေသာက္ရမယ္ကို ေျပာျပေပးပါ။ 
Dr.NK : ကိုယ္ခံအားဆိုတာမ်ိဳးက ခႏၶာကိုယ္အရမ္းပင္ပန္းတဲ့အခ်ိန္၊ အလုပ္ပင္ပန္းတဲ့အခ်ိန္၊ အိပ္ေရးဝ၀ မအိပ္ဘူး၊ အာဟာရျပည့္ဝေအာင္ မစားဘူး၊ ခရီးေတြသြားရတယ္ဆိုရင္ ကိုယ္ခံအားနည္းနိုင္တယ္။ကိုယ္ခံအားနည္းရင္ အျခားသူေတြထက္ ေရာဂါပိုျဖစ္နိုင္တယ္။အစားအေနနဲ႕ အစာအုပ္စု ၃ ခုလုံးစားေစခ်င္တယ္။ေရာဂါပိုးကာကြယ္ဖို႔အတြက္ အသီးအႏွံေတြစားပါ။အားရွိေစဖို႔ ေကာက္ညွင္း၊ ထမင္း၊ ထန္းလ်က္တို႔လို ခ်ိဳတာေတြစားပါ၊ ခႏၶာကိုယ္ဖြံ႕ၿဖိဳးေစတဲ့အစားအစာေတြျဖစ္တဲ့ အသား၊ နို႔ခဲ၊ ၾကက္ဥေတြစားပါ၊ အရည္အေနနဲ႕ သံပရာရည္ခ်ဥ္ခ်ဥ္ေလး ေသာက္သင့္ပါတယ္။အိပ္ေရးဝ၀ အိပ္ပါ။ ပဲ၊ အၫြန့္၊ အသီးအ႐ြက္ေတြ စားပါ။ 
Voice  : အရည္နဲ႕ပတ္သက္လို႔ အရက္ကဗိုင္းရပ္စ္ မကူးေစသလို၊ ေသေစသလို ပ်ံ့ႏွံ႕ေနမႈအတြက္ ဆရာသုံးသပ္ေပးပါ။ 
Dr.NK : အရက္ေသာက္တာ  Coronavirus ကို ကာကြယ္နိုင္တယ္ဆိုတာ လုံးဝမဟုတ္ဘူး။ RNA Virus က ခႏၶာကိုယ္ထဲဝင္ၿပီး လူလူခ်င္းကေနလည္း ကူးတာျဖစ္တာေၾကာင့္ အရက္ကကူးစက္တာ ကာကြယ္တယ္ဆိုတာ လုံးဝမဟုတ္ပါဘူး။ 
Voice  : ကိုယ္ခံအားတက္ေစတဲ့ အျခားအစားအစာေတြရွိရင္ ဘာေတြစားသင့္ပါသလဲဆရာ။ 
Dr.NK : ကိုယ္ခံအားတက္ေစတဲ့အစားအစာထဲမွာ ခ်င္းပါတယ္။ခ်င္းလက္တစ္ဆစ္ကို ေရေႏြးနဲ႕ ေသာက္ပါ။ဒါက တိုင္းရင္းေဆးပါ။ ၾကက္သြန္ျဖဴကို ႏုပ္ႏုပ္စင္းၿပီး ျပဳတ္ေသာက္တာ၊ လက္ဖက္နဲ႕ တြဲစားနိုင္တယ္။ပ်ားရည္အစစ္က ကိုယ္ခံအားတက္ေစတယ္။ပ်ားရည္ နဲ႕ ၾကက္သြန္ျဖဴကို ေလလုံတဲ့ဘူးထဲ ၃ လေလာက္စိမ္ၿပီး စားလို႔လည္းရတယ္။ခ်က္ခ်င္း အခုစိမ္စားရင္ေတာ့ နည္းနည္းစပ္တယ္။ 
Voice  : ႏွာေခါင္းစည္း အသုံးျပဳေနၾကသူေတြကို ဘယ္လိုအႀကံေပးခ်င္ပါသလဲ။ 
Dr.NK : ႏွာေခါင္းစည္းဆိုရင္ လုံးဝစိတ္ခ်ခ်င္ရင္ N95 တပ္သင့္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ႏွာေစး၊ ေခ်ာင္းဆိုးသူက ေခ်ာင္းဆိုးရင္ အဝတ္နဲ႕လုံေအာင္ဖုံးၿပီးဆိုးရင္ အတန္အသင့္ကာကြယ္နိုင္မွာပါ။အဓိက က ေရာဂါရွိနိုင္တဲ့သူနဲ႕ ကိုယ္နဲ႕ မေတြ႕မိဖို႔ အဓိကပါပဲ။ဒါေၾကာင့္ လူထူထပ္ရာကို တတ္နိုင္သေလာက္ေရွာင္ဖို႔ေျပာတာပါ။ 
Voice  : အျခားျဖည့္စြက္ေျပာခ်င္တာရွိရင္ ေျပာေပးပါ။ 
Dr.NK : အရမ္းစိတ္ပူဖို႔ မလိုသလို လုံးဝဂ႐ုမစိုက္ဘဲ အမႈမဲ့မေနဖို႔မွာခ်င္တယ္။ကြၽန္ေတာ္တို႔ အစ္ကိုဆရာတစ္ေယာက္က ေရးတယ္။ ဝူဟန္ေတာ့ လူေတြေၾကာက္ၾကတယ္၊ ရန္ကုန္က အဲကြန္းဘတ္စ္ကားေတြထဲက ဖုန္ေတြကိုေတာ့ ဘယ္သူမွစိတ္မပူၾကဘူး။ဒါက လူေတြနဲ႕ အၿမဲထိေတြ႕ေနတာ။ဒီလိုမ်ိဳးပါပဲ။က်န္းမာေရးကို လိုက္စားတယ္၊ စိုးရိမ္တယ္ဆိုရင္ အၿမဲတမ္း သမာသမတ္က်က်ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ကို အၿမဲဂ႐ုစိုက္ၾကဖို႔လိုမယ္။ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ အခ်က္ကေလးေတြကလည္း လိုက္နာဖို႔ခက္ခဲတာလို႔ မထင္ဘူးေလ။ ဒါေလးေတြလိုက္နာၿပီး ေနထိုင္သြားမယ္ဆိုရင္ အဆင္ေျပလိမ့္မယ္။ခဏ ေရတက္ခ်ိန္ေလးထစိုးရိမ္ၿပီး က်န္တဲ့အခ်ိန္ေနၿမဲ တိုင္းေနတာတို႔၊ ယုံတမ္းလိုလို ေဆးၿမီးတိုေတြကို သိပ္မယုံဖို႔တို႔လိုပါတယ္။ေနာက္ၿပီးေတာ့ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနက Website ေတြရွိတယ္။သတင္းေတြကို မ်က္ျခည္မျပတ္ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔နဲ႕ ယုံၾကည္ရတဲ့ သတင္းမီဒီယာေတြက သတင္းေတြကိုပဲ ယုံဖို႔၊ ဖတ္ဖို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။
ေအးသႏၱာထြန္း 

Source : The Voice