fbpx

ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္ေဘးက ဘယ္ေတာ့ လြတ္ေျမာက္မလဲ – WHO အႀကံေပးပုဂၢိုလ္ႏွင့္ ေမးျမန္းခ်က္ 

လက္ရွိ ကမၻာတဝန္းမွာ လူေပါင္း ၅ သိန္းေက်ာ္ ေရာဂါကူးစက္ခံေနရၿပီး ၂ ေသာင္းခြဲေလာက္ အသက္ဆုံးရႈံးခဲ့ရၿပီျဖစ္တဲ့ COVID-19 ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္ရစ္ေရာဂါနဲ႕ပတ္သက္ၿပီး ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ (WHO) ၫြန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္ရဲ႕ အႀကီးတန္းအႀကံေပး ေဒါက္တာ Bruce Aylward နဲ႕ TIME မဂၢဇင္းနဲ႕ အင္တာဗ်ဴးကို ဘာသာျပန္ဆို ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။ 

ေဒါက္တာ Bruce Aylward ဟာ ပိုလီယိုေရာဂါနဲ႕ အီဘိုလာေရာဂါေတြ အပါအဝင္ ကမၻာ့အႏွံ႕အျပားမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ေရာဂါေတြကို တိုက္ဖ်က္ရာမွာ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ ေလာက္ အေတြ႕အႀကဳံရွိခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။

“ဒီေရာဂါဟာ သင့္ဘဝသက္တမ္းမွာ ႀကဳံရသမွ် ေရာဂါေတြထဲ အျပင္းထန္ဆုံးထဲက တခု ျဖစ္လိမ့္မယ္။ ဒါကို သိဖို႔ လိုတယ္။ အေလးထားဖို႔ လိုတယ္… ဒီအေျခအေနကို ရပ္တန႔္သြားေအာင္။ ထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ေအာင္ ျပည္သူလူထုကပဲ လုပ္နိုင္ပါတယ္”လို႔ ေဒါက္တာ Bruce Aylward က ေျပာထားပါတယ္။

ေမးျမန္းခ်က္ အျပည့္အစုံ–

ေမး- ကိုဗစ္-၁၉ ဗိုင္းရပ္စ္က ဆက္ၿပီးေတာ့ ကူးစက္ေနဦးမယ္လို႔ ယူဆနိုင္မလား။

ေျဖ- လက္ရွိ ကူးစက္ေနတဲ့ အေျခအေနေတြကေန အနာဂတ္ကို ေမွ်ာ္ၾကည့္ရင္ သဲသဲကြဲကြဲ မရွိလွဘူး။ ေရာဂါမကူးစက္ေသးတဲ့ ေနရာေတြ ရွိေသးသလို၊ ကူးစက္ေနတဲ့ ေနရာေတြလည္း ရွိေနတယ္။ တ႐ုတ္ျပည္ကို ျပန္ၾကည့္ရင္ အရင္နဲ႕ အခုအေျခအေနကို ႏွိုင္းယွဥ္ၾကည့္တဲ့အခါ ဇန္နဝါရီလ အေစာပိုင္းေလာက္မွာ သူတို႔ ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ေနတာကို အတည္ျပဳခဲ့တယ္။ အစြမ္းကုန္ နည္းလမ္းနဲ႕ တုံ႕ျပန္ခဲ့တယ္။ ဒီတေနရာမွာ အင္အားကုန္သုံးခဲ့တယ္။ မတ္လကုန္ေလာက္မွာေတာ့ သူတို႔ကပ္ေဘးကေန လြန္ေျမာက္နိုင္မယ္လို႔ မွန္းတယ္ေပါ့ေလ၊ ဒီလိုတြက္ရင္ အားလုံး သုံးလ ၾကာပါတယ္။

ဥေရာပ၊ ေျမာက္အေမရိက၊ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းနဲ႕ တျခားနိုင္ငံေတြကို ၾကည့္တဲ့အခါ ကူးစက္မႈဟာ ဆတိုးနဲ႕ ပြားမ်ားေနတာကို ေတြ႕ရလိမ့္မယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးဟာ အရွိန္အဟုန္ ေကာင္းေကာင္းနဲ႕ အလ်င္အျမန္ ျပန႔္ပြားေနတုန္းပဲ။ အေျခအေနအဆိုးဆုံး ျဖစ္တဲ့ အီတလီကို နမူနာအေနနဲ႕ ၾကည့္ေပါ့။ ဒီနိုင္ငံေတြမွာေတာ့ စိန္ေခၚမႈကို ေက်ာ္လႊားဖို႔ဆိုရင္ လနဲ႕ခ်ီၿပီး အခ်ိန္ၾကာပါဦးမယ္။

တျခားေဒသေတြကို ၾကည့္တဲ့အခါ ဥပမာ- အာဖရိကနဲ႕ အိႏၵိယရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းေတြကို ၾကည့္တဲ့အခါ အခုမွ အစပ်ိဳးကူးစက္တဲ့ အဆင့္ပဲ ရွိေသးတယ္။ အေရအတြက္အားျဖင့္ နည္းေသးတယ္ ဆိုေပမယ့္ ကူးစက္တဲ့ႏႈန္းကို ေသခ်ာၾကည့္တဲ့အခါ ဒီနိုင္ငံေတြမွာလည္း ဆပြားနဲ႕ တိုးေနတာပဲ။

ေမး- ဒါဆိုရင္ အခုကေန ေနာက္ထပ္ ေျခာက္လအၾကာေလာက္ဆိုရင္ ဘယ္လိုေတြ ျဖစ္ေနနိုင္သလဲ။

ေျဖ- က်ေနာ္တို႔ေတြ ကပ္ေဘးကေန ႐ုန္းထနိုင္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။  ေရာဂါကေတာ့ ကမၻာႀကီးရဲ႕ ဟိုနား ဒီနားမွာ ဆက္ၿပီးေတာ့ ရွိေနဦးမွာပါ။ ဒါေပမဲ့ ဒီေရာဂါကပ္ေဘးႀကီးရဲ႕ လွိုင္းၾကမ္းႀကီးကေန ကမၻာႀကီးရဲ႕ ေဒသအေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ ႐ုန္းထနိုင္ပါလိမ့္မယ္။ စိန္ေခၚမႈက တုပ္ေကြးရာသီက တေက်ာ့ျပန္လာေတာ့မယ္။ အဲဒီကာလႀကီးမွာ ဒီကပ္ေဘးက တေက်ာ့ ျပန္လာဦးမလား ဆိုတာကေတာ့ ေမးခြန္းႀကီးတခု ျဖစ္ေနတယ္။

ေမး- ေျခာက္လကေန ေနာက္ထပ္ ေရွ႕ကို နည္းနည္းေလး ေမွ်ာ္ၾကည့္လိုက္ရင္ ဘာေတြ ေမွ်ာ္လင့္ထားလဲ။ ကိုဗစ္-၁၉ က လုံးဝ ပေပ်ာက္သြားမယ့္အေျခအေန ရွိသလား။

မွန္းၾကည့္ရတာကေတာ့ ကမၻာႀကီးမွာ ဒီေရာဂါလွိုင္းႀကီးကေတာ့ ႀကဳံရဦးမွာပဲ။ ကမၻာ့ေတာင္ပိုင္းေဒသမွာ ႀကီးႀကီးမားမား အေျပာင္းအလဲမျဖစ္ဘူး ဆိုရင္ေပါ့ေလ။ ဒီေနရာမွာ ေမးခြန္းက ဘာေတြ ျဖစ္ဦးမွာလဲေပါ့။ ဒီေရာဂါက လုံးဝ ေပ်ာက္ကြယ္သြားမလား။ ဒီလိုမဟုတ္ဘဲ က်ေနာ္တို႔ ေရာဂါကပ္ေဘးက ရာသီစက္ဝန္းလို လည္ေနမလား။ ဒီလိုမဟုတ္ဘဲ ကမၻာ့ကပ္ေဘးက က်ေနာ္တို႔ ထိန္းနိုင္တဲ့ သာမန္ ကူးစက္ေရာဂါအဆင့္ကို အာနိသင္ က်ဆင္းသြားမလား။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ ဒီေရာဂါႀကီး ၪုံဖြ ဆိုၿပီး လုံးဝေပ်ာက္သြားဖို႔ေတာ့ အလြန႔္အလြန္ကို ျဖစ္နိုင္ေျခ နည္းပါတယ္။ ဒီေရာဂါက လူေတြကို ကူးစက္တာ တအားလြယ္ကူေနေတာ့ မၿပီးေသးတဲ့ လွိုင္း၊ သို႔မဟုတ္ သိပ္မျပင္းထန္တဲ့ ေရာဂါအေနနဲ႕က ျဖစ္နိုင္ေျခ ပိုမ်ားပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ နိုင္ငံေတြ၊ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြက ဘယ္လိုတုံ႕ျပန္သလဲဆိုတဲ့အေပၚ မူတည္တယ္။ အကယ္၍ က်ေနာ္တို႔ေတြ ေရာဂါကူးစက္တဲ့ လူအေယာက္တိုင္းကို စမ္းသပ္နိုင္တယ္။ လူနာကို အမ်ားနဲ႕ ခြဲထားနိုင္တယ္။ ေရာဂါကူးစက္မႈ အေျခအေနကို ေလွ်ာ့ခ်နိဳင္လိမ့္မယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ဘဲ ေရာဂါကူးစက္သူကို မရွာေဖြနိုင္ဘဲနဲ႕ လူေတြအားလုံး အိမ္ျပင္မထြက္ၾကနဲ႕ဆိုတဲ့ ေဆာင္႐ြက္မႈမ်ိဳးကိုပဲ အားကိုးေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ျပန္ထြက္တာနဲ႕ ကူးစက္မႈလွိုင္းက ျပန္တက္လာမွာပဲ။ ဒါေၾကာင့္ အနာဂတ္အေၾကာင္းကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္ က်ေနာ္တို႔အေပၚမွာ မူတည္သလို ဗိုင္းရပ္စ္အေပၚမွာလည္း မူတည္တယ္။

ေမး- ဒါဆိုရင္ တ႐ုတ္ျပည္မွာ ဒုတိယလွိုင္းနဲ႕ ႀကဳံနိုင္ေသးသလား။

ေျဖ- ေသခ်ာတာေပါ့။ တ႐ုတ္ျပည္ကို စိုးရိမ္တာပဲ။ တ႐ုတ္နိုင္ငံထဲမွာ က်ေနာ္တို႔ လိုက္ေလ့လာေတာ့ အေနာက္နိုင္ငံေတြနဲ႕ မတူတဲ့အခ်က္က ၿမိဳ႕ေတာ္ဝန္ေတြ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးေတြကို ခင္ဗ်ားတို႔ ဘာေတြ လုပ္ေနလဲလို႔ ေမးတဲ့အခါ သူတို႔ လူနာခုတင္ေတြ ျပင္ဆင္ေနတယ္။ အသက္ရႉစက္ေတြ ဝယ္ေနတယ္။ ျပင္ဆင္ေနတယ္လို႔ ေျဖၾကတယ္။ ဒါေတာင္ တခ်ိဳ႕ကူးစက္မႈႏႈန္းက ဆယ္ဂဏန္းေတာင္ မရွိေတာ့ဘူးေနာ္။ ဒီဗိုင္းရပ္စ္ပိုးက ေပ်ာက္ကြယ္သြားလိမ့္မယ္လို႔ သူတို႔ မထင္ေသးဘူးတဲ့။ ဒီၾကားထဲကပဲ လူေတြ ပုံမွန္အတိုင္း လည္ပတ္နိုင္ေအာင္၊ စီးပြားေရး ျပန္လည္ပတ္နိုင္ေအာင္၊ က်န္းမာေရးစနစ္ လည္ပတ္နိုင္ေအာင္ လုပ္နိုင္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္တယ္တဲ့။ အခု အေျခအေနမ်ိဳးကေတာ့ ျပန္ၿပီး အေရာက္မခံေတာ့ဘူးတဲ့။

ေမး- ဒီကပ္ေဘးမွာ နိုင္ငံေရးက ျပည္သူ႕က်န္းမာေရးအေပၚ လႊမ္းမိုးခဲ့တာမ်ိဳး ေတြ႕ခဲ့ရသလား။ နိုင္ငံေရးေၾကာင့္ တုံ႕ျပန္မႈေတြ ေႏွးေကြးခဲ့သလား။

ေျဖ- ဒီလို မရွိပါဘူး။ က်ေနာ္တို႔ ဒီလိုေျပာရင္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက သေဘာတူမွာ မဟုတ္ဘူး။ တခ်ိဳ႕နိုင္ငံေတြမွာ ျဖစ္သြားတဲ့ကိစၥက သူတို႔ေတြက ဒီေရာဂါ ဘယ္ေလာက္ထိ ျပင္းထန္သလဲဆိုတဲ့အေပၚမွာ သေဘာမတူၾကတာပဲ။ ဘယ္ေလာက္ထိ ကူးစက္နိုင္သလဲ ဆိုတဲ့အေပၚမွာ တေယာက္တေပါက္ ျဖစ္ေနခဲ့ၾကတာပဲ။ အခု က်ေနာ္တို႔ ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ေရာဂါဟာ လူတဦးခ်င္းအတြက္ေရာ၊ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုလုံးအတြက္ပါ အလြန္ျပင္းထန္ၿပီး အလြန္အႏၱရာယ္ရွိတယ္ ဆိုတာကို က်ေနာ္တို႔ သေဘာညီမွ ျဖစ္မယ္။ ဒီလိုမွမဟုတ္ရင္ ျပည္သူလူထုကလည္း ဒါကို လက္ခံဖို႔ ခဲယဥ္းလိမ့္မယ္။ ျပည္သူလူထုက နားမလည္ဘူး၊ လက္မခံဘူးဆိုရင္ ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ ဘာမွ ဆက္လုပ္လို႔ရမွာ မဟုတ္ဘူး။

ေမး- အီတလီမွာ ေသႏႈန္းက ဘာေၾကာင့္ တအားျမင့္မားေနရတာလဲ။

ေျဖ- အေၾကာင္းေတြ တိုက္ဆိုင္သြားတာလည္း ပါတယ္။ အီတလီ လူဦးေရကို ၾကည့္ရင္ ကမၻာ့မွာ သက္ႀကီး႐ြယ္အိုေတြက ဂ်ပန္ ၿပီးရင္ အမ်ားဆုံးပဲ။ လူေတြက ဒါကို ေမ့ေနၾကတယ္။ (ဥေရာပမွာ) သက္ႀကီး႐ြယ္အို အမ်ားဆုံးနိုင္ငံပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ေရာဂါ အေျခအေနက ပိုဆိုးမယ္။ အသက္ဆုံးနိုင္ေျခ ပိုမ်ားတယ္ေပါ့။

ေမး- ဘယ္နိုင္ငံေတြက ခံနိုင္ရည္အနည္းဆုံး ျဖစ္မလဲ။

ေျဖ- နိုင္ငံတိုင္းက ခံနိုင္ရည္ အနည္းဆုံးဆိုတဲ့ အေျခအေနမွာပဲ  ရွိေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေမးခြန္းက ဆင္းရဲတဲ့နိုင္ငံေတြမွာ တကယ္တမ္း ေရာဂါကူးစက္လာၿပီးေဟ့ ဘာေတြ ျဖစ္မလဲ ဆိုတာပဲ။ ဥပမာ- အာဖရိက ဆိုပါေတာ့။ သူတို႔မွာ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ စြမ္းရည္ အားနည္းတယ္ေလ။

တကယ္ျဖစ္လာရင္ ျပႆနာက အႀကီးႀကီးျဖစ္သြားမယ္။ ဒါကို က်ေနာ္တို႔ ေတြးေတာင္ မေတြးရဲဘူး။ လူဦးေရ အေနအထားက အထိုက္အေလ်ာက္ေတာ့ သက္သာရာရေစနိုင္ပါတယ္။ အပူခ်ိန္နဲ႕ ေလထုစိုထိုင္းဆက အေရးႀကီးသလားလို႔ ေမးရင္ က်ေနာ္ကေတာ့ အေရးႀကီးမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ စင္ကာပူကို ၾကည့္ပါ။ ပူတယ္။ ေလထုက စိုထိုင္းတယ္။ ဒီလို နိုင္ငံေတြမွာ အေျခအေနက ေတာ္ေတာ္ ျခားနားပါတယ္။

ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ႀကီးက နိုင္ငံေတြကို ေဆးစစ္ပါ၊ ေဆးစစ္ပါ။ စစ္ေဆးပါလို႔ တဖြဖြ တိုက္တြန္းေနတယ္ေနာ္။ ဒီလို မလုပ္နိုင္တဲ့ နိုင္ငံေတြ ရွိမယ္လို႔ ထင္လား။

ဒီေမးခြန္းက ေျဖရတာ မခက္ပါဘူး။ ေျပာင္းျပန္ ျပန္ေမးၾကည့္မယ္ေလ။ ေဆးစစ္ပါလို႔ ဒီေလာက္ တိုက္တြန္းေနေပမယ့္ လုံေလာက္ေအာင္လုပ္နိုင္တဲ့ နိုင္ငံ ေတြ႕မိသလား။ အကန႔္အသတ္ ရွိပါတယ္။ တ႐ုတ္၊ ေတာင္ကိုရီးယားနဲ႕ စင္ကာပူတို႔ကိုပဲ ၾကည့္ပါဦး။

ေမး- ကမၻာ့မွာ ရွိတဲ့ လူငယ္ေတြကို ဘယ္လို သတင္းစကားမ်ား ပါးခ်င္ေသးလဲ။

ေျဖ- ဒီေရာဂါက ခင္ဗ်ားတို႔ ဘဝတေလွ်ာက္မွာ ႀကဳံရမယ့္ အဆိုးဆုံးေရာဂါေတြထဲမွာ ပါဝင္ေနတယ္။ ဒါကို သိဖို႔ လိုတယ္။ အေလးအနက္ထားဖို႔ လိုတယ္။ ဒီေရာဂါက ခင္ဗ်ားတို႔ တဦးခ်င္းအတြက္လည္း အႏၱရာယ္ပဲ။ ခင္ဗ်ားတို႔ မိဘေတြအတြက္လည္း အႏၱရာယ္ပဲ။ အထူးသျဖင့္ ခင္ဗ်ားတို႔ အဘိုး အဘြားေတြ၊ သက္ႀကီး႐ြယ္အိုေတြအတြက္လည္း အႏၱရာယ္ပဲ။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း တခုလုံးအတြက္ အႏၱရာယ္ပဲ။ ဒီေနရာမွာ ဘယ္သူမွ ေရလယ္က ကြၽန္းတကြၽန္းလို သီးသန႔္ႀကီး ျဖစ္မေနဘူး။ ကိုယ္ဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းထဲမွာ ရွိေနတယ္။ ကူးစက္မႈစက္ဝန္းမွာ ကြင္းဆက္တခု ျဖစ္ေနတယ္။ ကိုယ့္မွာ ေရာဂါကူးစက္ခံရၿပီဆိုရင္ ပိုၿပီးေတာ့ ရႈပ္ေထြးသြားၿပီ၊ ကိုယ္တေယာက္တည္းအတြက္ မဟုတ္ဘဲ တျခားလူေတြအတြက္ပါ အႏၱရာယ္ ျဖစ္သြားတယ္။

ဒီေရာဂါသစ္ကို ဘယ္ေတာ့မွ ဘယ္နည္းနဲ႕မွ ေလွ်ာ့မတြက္ေစခ်င္ဘူး။ က်ေနာ္တို႔ မသိေသးတာေတြ အမ်ားႀကီးပဲ။ က်ေနာ္တို႔ သိတာက ဒီေရာဂါေၾကာင့္ လူငယ္ေတြလည္း ေသနိုင္တယ္။ ဖ်ားနာနိုင္တယ္။ ေပါ့ေပါ့တန္တန္ သေဘာမထားေစခ်င္ဘူး။

ေမး- တနိုင္ငံလုံး လမ္းေပၚမထြက္ရ အမိန႔္နဲ႕ ေဆာင္႐ြက္ၿပီးရင္ ဘာေတြ ဆက္လုပ္သင့္သလဲ။

ေျဖ- ေဆးစစ္ပါ။ ေဆးစစ္ပါ။ ေဆးစစ္ပါ။ ေဆးစစ္ပါ။ ေဆးစစ္ပါလို႔ပဲ ထပ္ေျပာခ်င္တယ္။ လူတိုင္းကို ေဆးစစ္ဖို႔ေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ သံသယရွိသူေတြကို ေဆးစစ္ပါ။ ေရာဂါကူးစက္တာ ေသခ်ာရင္ လူနာကို သီးသန႔္ခြဲထားပါ။ အျပင္မထြက္ပါေစနဲ႕။

ေမး- ဒီကပ္ေဘးႀကီး ဘယ္လို ၿပီးဆုံးသြားမယ္လို႔ ထင္လဲ။

ေျဖ- ေနာက္ထပ္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးအသစ္ကို လူသားေတြရဲ႕ ႏွိမ္နင္းနိုင္တဲ့ ေအာင္ပြဲနဲ႕ပဲ အဆုံးသတ္သြားမွာပါ။ ဒီအေပၚမွာ ဘာမွ အျငင္းပြားစရာ မရွိပါဘူး။ အဓိကေမးခြန္းက က်ေနာ္တို႔ေတြ ဘယ္ေလာက္ အတိုင္းအတာ၊ ဘယ္ေလာက္ျမန္ျမန္နဲ႕ အေသအေပ်ာက္ အဖိတ္အစဥ္ နည္းနိုင္သမွ် အနည္းဆုံးျဖစ္ေအာင္ ေဆာင္႐ြက္နိုင္မလဲ ဆိုတာပါပဲ။ အခ်ိန္တန္ရင္ က်ေနာ္တို႔မွာ ကုထုံးရွိလာမယ္။ ကာကြယ္ေဆး ရွိလာမယ္။ ဒါ ကပ္ေဘးကို ေက်ာ္လႊားဖို႔ က်ေနာ္တို႔ အသည္းအသန္ ႀကိဳးစားေနၾကတယ္။

ဒီေနရာမွာ ျပည္သူလူထုကလည္း ကိုယ္စီ ကိုယ္စီ ကိုယ့္ပါဝင္ရမယ့္ အပိုင္းက စိတ္ရွည္ရွည္နဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ဖို႔ဟာ အေရးႀကီးပါတယ္။ ေနာက္ဆုံးက်ေတာ့ ဒီအေျခအေနကို ရပ္တန႔္သြားေအာင္။ ထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ေအာင္ ျပည္သူလူထုကပဲ လုပ္နိုင္ပါတယ္။

ရည္ၫြန္း၊ Will Corona virus Ever Go Away? What a Top WHO Expert Thinks | Time – Always Be Positive!

Tags:

Source : DVB