ကိုဗစ္ေၾကာင့္ ကေလးအလုပ္သမားျပႆနာ ပိုဆိုးလာမလား (ေဆာင္းပါး)

ျမန္မာနိုင္ငံမွာ ကေလးအလုပ္သမားေပါင္း ၁ ဒသမ ၁၃ သန္းေလာက္ရွိေနပါတယ္။ အဲဒီအထဲကမွ အသက္ ၁၈ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးလုပ္သား ၆ သိန္းေလာက္က အႏၱရာယ္မ်ား တဲ့လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ လုပ္ကိုင္ေနရပါတယ္။ 

ဒါေတြကို ပေပ်ာက္ေအာင္လုပ္ကိုင္ေဆာင္႐ြက္ေနတဲ့ အပိုင္းလည္းရွိပါတယ္။  ဒါေပမဲ့ ျမန္မာနိုင္ငံမွာ ၂၀၂၀ မတ္လမွာ စတင္ေတြ႕ရွိခဲ့တဲ့  ကိုဗစ္-၁၉ ေရာဂါဟာ ကေလးအလုပ္သမားကိစၥကို ဘူးေလးရာဖ႐ုံဆင့္ ဆိုသလို ျဖစ္ေစခဲ့ပါတယ္။ ကေလးလုပ္သားေလ်ာ့နည္းပေပ်ာက္ဖို႔လုပ္ေဆာင္ေနဆဲမွာပဲ ကိုဗစ္- ၁၉ ေၾကာင့္ ပိုၿပီးမ်ား နိုင္တဲ့ အေနအထားေတြကို ျမင္ေတြ႕လာရတယ္လို႔ အလုပ္သမားအဖြဲ႕ေတြက သုံးသပ္ထားပါတယ္။

ျမန္မာနိုင္ငံမွာ ကေလးအလုပ္သမား ပေပ်ာက္ေရးအတြက္ အဓိကလုပ္ကိုင္ေနတဲ့ ဝန္ႀကီးဌာနကေတာ့  အလုပ္သမား၊ လူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရးနဲ႕  ျပည္သူ႕အင္အားဝန္ႀကီးဌာနျဖစ္ပါတယ္။ အလားတူပဲ  အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အလုပ္သမားေရးရာအဖြဲ႕ (ILO)၊ ကုလသမဂၢ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ကေလးမ်ား ရန္ပုံေငြအဖြဲ႕ (UNICEF)၊ ဆြစ္ဇာ လန္သံ႐ုံး၊ ၾသစေၾတးလ် သံ႐ုံးတို႔အပါအဝင္ အျခားဖြံ႕ၿဖိဳးမႈဆိုင္ရာ မိတ္ဖက္အဖြဲ႕အစည္းေတြ ပူးေပါင္းေဆာင္ ႐ြက္ေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။

ပိုၿပီးစိတ္ဝင္စားစရာေကာင္းတာတစ္ခုက  ျမန္မာနိုင္ငံမွာ ေမြးဖြားၿပီး မွတ္ပုံတင္မရွိတဲ့ ကေလးငယ္ တစ္သန္း ေက်ာ္ရွိေနတာပါ။ ဒီကေလးေတြဟာ အ႐ြယ္မတိုင္မီ ကေလးလုပ္သားအျဖစ္ ေစခိုင္းခံရတာ၊ လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕အစည္းေတြမွာ တပ္သားအျဖစ္ ေခၚယူစုေဆာင္းခံရတာ၊ လူကုန္ကူးခံရတာနဲ႕ အတင္းအဓမၼ လက္ထပ္ထိမ္းျမားခံရတာ၊ စတဲ့ အႏၱရာယ္ေတြနဲ႕ ရင္ဆိုင္ရနိုင္ေျခမ်ားေနတဲ့ ကေလးေတြ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း  ယူနီဆက္(ဖ္) က ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ 

ျမန္မာနိုင္ငံနဲ႕ ILO ျပ႒ာန္းခ်က္ ၁၃၈

ျမန္မာနိုင္ငံဟာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အလုပ္သမားေရးရာ အဖြဲ႕  ILO အဖြဲ႕ဝင္နိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။  ဒါေၾကာင့္လည္း ကေလးအလုပ္သမားကိစၥနဲ႕ ပတ္သက္ရင္  ILO ျပ႒ာန္းခ်က္ေတြကို လိုက္နာအေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္႐ြက္ ဖို႔လည္းတာဝန္ရွိေနပါတယ္။  ILOရဲ႕ အဓိကျပ႒ာန္းခ်က္ ရွစ္ခုထဲမွာ  အဓမၼခိုင္းေစမႈ ျပ႒ာန္းခ်က္အမွတ္ ၂၉၊ လြတ္လပ္စြာအသင္းအဖြဲ႕ဖြဲ႕စည္းျခင္းနဲ႕  စု႐ုံးလုပ္ေဆာင္ခြင့္ဆိုင္ရာ ျပ႒ာန္းခ်က္အမွတ္ ၈၇ ၊ ကေလးသူငယ္ေတြကို  အဆိုး႐ြားဆုံးပုံစံနဲ႕  ခိုင္းေစျခင္းဆိုင္ရာ ျပ႒ာန္းခ်က္အမွတ္ ၁၈၂ စတဲ့ ျပ႒ာန္းခ်က္ေတြ ပါဝင္ ေနပါတယ္။ 

အလားတူပဲ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အလုပ္သမားေရးရာအဖြဲ႕ (ILO) က ျပ႒ာန္းထားတဲ့ အငယ္ဆုံး အသက္ျပ႒ာန္းခ်က္အမွတ္ ၁၃၈ ဆိုတာလည္း ရွိပါေသးတယ္။  ဒီျပ႒ာန္းခ်က္ကို ျမန္မာနိုင္ငံက လက္ခံက်င့္ သုံးနိုင္ေရး အတြက္ အလုပ္သမား၊ လူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရးနဲ႕ ျပည္သူ႕အင္အား ဝန္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီး ဦးသိန္းေဆြက ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ နိုဝင္ဘာ ၂၆ ရက္က ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ကို  တင္ျပခဲ့ပါတယ္။

ျပ႒ာန္းခ်က္ အမွတ္- ၁၃၈ အရ အလုပ္လုပ္နိုင္တဲ့ အနိမ့္ဆုံးအသက္အ႐ြယ္သတ္မွတ္ခ်က္ဟာ မသင္မေနရ ပညာေရးၿပီးဆုံးခ်ိန္နဲ႕ ကိုက္ညီဖို႔လိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အသက္ ၁၈ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးအလုပ္သမားေတြကို အႏၱရာယ္ရွိတဲ့  အလုပ္အကိုင္မ်ား လုပ္ကိုင္ျခင္းကေန  တားျမစ္ထားပါတယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံမွာ  ကေလး သူငယ္အခြင့္အေရးမ်ားဆိုင္ရာ ဥပေဒနဲ႕  လက္ရွိအလုပ္သမားဥပေဒအရ အလုပ္လုပ္နိုင္တဲ့ အနိမ့္ဆုံး အသက္အ႐ြယ္က အသက္ ၁၄ ႏွစ္ျဖစ္ပါတယ္။  အဆိုပါကြန္ဗင္းရွင္းအရ နိုင္ငံေတြမွာ ကေလးအလုပ္ သမားေတြ အျမစ္ျပတ္ ပေပ်ာက္ေရးအတြက္ နိုင္ငံအဆင့္မူဝါဒေတြ  ခ်မွတ္ရမယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္လည္း ပါဝင္ ေနပါတယ္။ အခုဆိုရင္ ျမန္မာနိုင္ငံဟာ ျပ႒ာန္းခ်က္ကို သေဘာတူလက္မွတ္ေရးထိုးတဲ့ ၁၇၈ ေျမာက္နိုင္ငံျဖစ္ လာခဲ့ပါၿပီ။  

ဆင္းရဲမြဲေတမႈနဲ႕ ပညာေရးခ်ိဳ႕တဲ့မႈ

ကေလးအလုပ္သမား ေလ်ာ့နည္းပေပ်ာက္ေရးဟာ နိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ၊ လူေနမႈဘဝ ျမင့္မားမႈ၊ ပညာေရးဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈေတြနဲ႕  တိုက္ရိုက္သက္ဆိုင္ေနသလို ပဋိပကၡေတြေၾကာင့္ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္ရတာေတြ၊ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈ ျပႆနာေတြနဲ႕လည္းခ်ိတ္ဆက္ေနပါတယ္။ အလားတူ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈ အက်ိဳးဆက္ ေၾကာင့္ျဖစ္လာတဲ့ သဘာဝေဘးအႏၱရာယ္ဆိုင္ရာျပႆနာ၊ စားနပ္ရိကၡာ မဖူလုံမႈေတြနဲ႕  လူမႈစီးပြား အက်ပ္အတည္းေတြက ကေလးေတြကို ပညာဆုံးခန္းတိုင္ေအာင္သင္ၾကားခြင့္မေပးဘဲ ကေလးအလုပ္သမားအျဖစ္ တြန္းပို႔ေနသလို ျဖစ္ေနပါတယ္။ 

ဒါေၾကာင့္ ကေလးအလုပ္သမားေတြ ေလွ်ာ့ခ်ေရးလုပ္ရာမွာ သူတို႔ကို လုပ္ငန္းခြင္ကေန ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ ဖယ္ရွားပစ္႐ုံနဲ႕ ပေပ်ာက္သြားေအာင္လုပ္ဖို႔  မလြယ္ကူတာေၾကာင့္ ေက်ာင္းေနအ႐ြယ္ ကေလးအားလုံး အခမဲ့ ပညာသင္ၾကားနိုင္ဖို႔နဲ႕  ကေလးသူငယ္ေတြ ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေပးနိုင္မယ့္ အရပ္ဘက္ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြ မ်ားလာဖို႔လည္း လိုအပ္ေၾကာင္း သုံးသပ္မႈေတြလည္းရွိေနပါတယ္။

အလုပ္သမား၊ လူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရးနဲ႕  ျပည္သူ႕အင္အား ဝန္ႀကီးဌာန အေနနဲ႕ကေတာ့ ကေလးအလုပ္သမား ပေပ်ာက္ေရးအတြက္ ေနျပည္ေတာ္အပါအဝင္ တိုင္းေဒသႀကီးနဲ႕ ျပည္နယ္အသီးသီးမွာ လုပ္ေဆာင္ေနတာရွိပါတယ္။ ဦးစားေပးစီမံကိန္းနယ္ေျမေတြအျဖစ္  ရန္ကုန္၊ ပဲခူး၊ ဧရာဝတီတိုင္း၊ ကရင္ျပည္နယ္၊ မြန္ျပည္နယ္တို႔ကိုသတ္မွတ္ၿပီး လုပ္ေဆာင္ေနတယ္လို႔လည္း သိရပါတယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံမွာ ကေလးအလုပ္သမားေတြကို စိုက္ပ်ိဳးေရးက႑ (၆၀ ဒသမ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္း) နဲ႕ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈက႑မွာ (၁၂ ရာခိုင္ႏႈန္း) ေလာက္အထိ ေတြ႕ေနရတယ္လို႔လည္း ထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြအရသိရပါတယ္။ 

ကေလးအလုပ္သမားပေပ်ာက္ေရးပန္းတိုင္

အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အလုပ္သမားေရးရာအဖြဲ႕(ILO) ရဲ႕ စစ္တမ္းေတြအရ ကမၻာေပၚမွာ အသက္ ၅ ႏွစ္ကေန ၁၇ ႏွစ္ၾကား ကေလးသူငယ္ ၂၁၈ သန္း ရွိေနၿပီး ဒီအထဲက ၁၅၂ သန္းဟာ ကေလးလုပ္သားေတြ ျဖစ္ေနတယ္ လို႔သိရပါတယ္။ တစ္ခါ အဲဒီထဲက ၇၃ သန္းဟာ အႏၱရာယ္ရွိတဲ့ လုပ္ငန္းခြင္မွာ လုပ္ေနၾကရပါတယ္။ အဲဒီ ကေလးသူငယ္ေတြဟာ တျခား ကေလးငယ္ေတြထက္ ခံစားခြင့္ေတြ ဆုံးရႈံးေနၿပီး လူမႈအသိုင္းအဝိုင္း ထဲမွာ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာနဲ႕ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ထိခိုက္ခံစားေနရပါတယ္။ ဒီလို အေျခအေနေတြကို မ်က္ကြယ္ျပဳထားမယ္ဆိုရင္  အနာဂတ္မွာ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ထုတ္လုပ္မႈ က်ဆင္းသြားနိုင္ဖြယ္ရွိတယ္လို႔ စစ္တမ္းေတြမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ကမၻာ့ကေလးအလုပ္သမား ဆန႔္က်င္တိုက္ဖ်က္ေရးေန႕ကို ကမၻာ့နိုင္ငံအသီးသီးမွာ ႏွစ္စဥ္ ဇြန္လ ၁၂ ရက္ေန႕မွာ က်င္း ေလ့ရွိၿပီး ၂၀၂၅ ခုႏွစ္ ေနာက္ဆုံးထားၿပီး  ကေလးအလုပ္သမား ပေပ်ာက္ေရး လုပ္ေဆာင္ေနပါတယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံမွာ  ILO ရဲ႕ ကေလးအလုပ္သမားဆန႔္က်င္တိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို  အေမရိကန္နိုင္ငံ အလုပ္သမားဌာနက  ပံ့ပိုးကူညီတဲ့  Myanmar Programme on the Elimination of Child Labour (My-PEC) အစီအစဥ္အရလည္း ေဆာင္႐ြက္ေနတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ေဆာင္းပါး-ယမင္းျမတ္ေအး

Source : DVB