နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ် အမျိုးမျိုး ပေါ်ပေါက်လာခြင်း

**နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ် အမျိုးမျိုး ပေါ်ပေါက်လာခြင်း**

လူ့သမိုင်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံတိုင်းနီးပါးတွင် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်တစ်ခုအဖြစ် **ဘုရင်စနစ် (Monarchy)** သည် အချိန်ကာလရှည်ကြာစွာ တည်ရှိခဲ့သည်။

ရှေးခေတ်ဘုရင်အများစုသည် စစ်ပွဲများမှတစ်ဆင့် အာဏာရရှိလာကြသည်။ အချို့မှာ မျိုးရိုးဆက်ခံ၍ နန်းတက်ကြသည်။ အချို့မှာ နန်းလုစစ်များဖြင့် အာဏာရလာကြသည်။ အချို့မှာ စစ်ရှုံးသဖြင့် ထီးနန်းဆုံးရှုံးကြသည်။

သမိုင်းစာမျက်နှာများကို ဖတ်ကြည့်လျှင် ဘုရင်တို့၏ သမိုင်းသည် စစ်ပွဲများ၊ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများ၊ အာဏာလုယူမှုများနှင့် မကင်းနိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။

ထိုစစ်ပွဲများ၏ အဓိကဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသူများမှာ သာမန်ပြည်သူများ ဖြစ်သည်။

သူတို့သည် ဘုရင်၏ အမိန့်ကို နာခံရသည်။

အခွန်ဆောင်ရသည်။

စစ်သားအဖြစ် အမှုထမ်းရသည်။

စစ်မြေပြင်တွင် အသက်စွန့်ရသည်။

တစ်ဖက်တွင် ဘုရင်နှင့် အထက်တန်းလွှာများ၏ အာဏာနှင့် စည်းစိမ်များ တိုးပွားလာသော်လည်း၊ အခြားတစ်ဖက်တွင် ပြည်သူများ၏ လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် အခွင့်အရေးများမှာ ကန့်သတ်ခံနေရသည်။

ဤအခြေအနေများကြားမှ "နိုင်ငံကို မည်သို့ အုပ်ချုပ်သင့်သနည်း"၊ "အာဏာသည် မည်သူ့ထံမှ လာသင့်သနည်း"၊ "ဥပဒေသည် ဘုရင်အတွက်လား၊ ပြည်သူအတွက်လား" ဟူသော မေးခွန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။

ထိုမေးခွန်းများကို အဖြေရှာရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသော ပညာရှင်များ၏ အတွေးအခေါ်များသည် **နိုင်ငံရေးဒဿန (Political Philosophy) ** အဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။

အောက်တွင် နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတွင် အရေးပါခဲ့သော အတွေးအခေါ်ရှင်အချို့ကို အကျဉ်းချုပ် မိတ်ဆက်လိုပါသည်။

### (၁) ဆော့ကရေးတီးစ် (Socrates)

လူတစ်ဦးချင်း၏ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ဆင်ခြင်တုံတရားကို အခြေခံ၍ နိုင်ငံကောင်းကို တည်ဆောက်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သူ။

### (၂) ပလေတို (Plato)

*Republic* ကျမ်းကို ရေးသားခဲ့ပြီး ပညာရှိများ အုပ်ချုပ်သည့် နိုင်ငံတော်ကို စံပြနိုင်ငံအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သူ။

### (၃) အရစ္စတိုတယ် (Aristotle)

လူသားကို "နိုင်ငံရေးသတ္တဝါ" (Political Animal) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးပုံစံများကို စနစ်တကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခဲ့သူ။

### (၄) ပိုလီးဘီးယုစ် (Polybius)

ရောမနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို လေ့လာကာ အာဏာအပြန်အလှန် ထိန်းကျောင်းရေး အယူအဆကို ရှင်းလင်းခဲ့သူ။

### (၅) နီကိုလို မာခီယာဗယ်လီ (Niccolò Machiavelli)

*The Prince* ကျမ်းဖြင့် နိုင်ငံရေးကို လက်တွေ့ကျသော ရှုထောင့်မှ သုံးသပ်ခဲ့သူ။

### (၆) သောမတ်စ် ဟော့ဘ်စ် (Thomas Hobbes)

လုံခြုံရေးအတွက် ခိုင်မာသော အစိုးရ လိုအပ်သည်ဟု *Leviathan* ကျမ်းတွင် တင်ပြခဲ့သူ။

### (၇) ဂျွန် လော့ခ် (John Locke)

သဘာဝအခွင့်အရေး၊ ပိုင်ဆိုင်မှုအခွင့်အရေးနှင့် ကန့်သတ်အစိုးရကို အလေးထားခဲ့သူ။

### (၈) မွန်တက်စကီယူး (Montesquieu)

အာဏာသုံးရပ်ခွဲဝေခြင်း သဘောတရားကို စနစ်တကျ ဖော်ထုတ်ခဲ့သူ။

### (၉) ဂျွန်-ဂျက် ရူးဆို (Jean-Jacques Rousseau)

ပြည်သူ့အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် လူမှုစာချုပ် (Social Contract) အယူအဆကို ဖွံ့ဖြိုးစေခဲ့သူ။

### (၁၀) အက်ဒမ် စမစ် (Adam Smith)

လွတ်လပ်သော ဈေးကွက်စီးပွားရေးနှင့် အလုပ်ခွဲဝေမှု၏ အကျိုးကျေးဇူးကို ရှင်းလင်းခဲ့သူ။

### (၁၁) အက်ဒ်မန် ဘာ့ခ် (Edmund Burke)

အစဉ်အလာနှင့် တဖြည်းဖြည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို အလေးထားသော ကွန်ဆာဗေးတစ်အတွေးအခေါ်၏ ရှေ့ဆောင်။

### (၁၂) ကားလ် မတ်စ် (Karl Marx)

အတန်းစားတိုက်ပွဲနှင့် အရင်းရှင်စနစ်ကို ဝေဖန်၍ ကွန်မြူနစ်အတွေးအခေါ်ကို ဖွံ့ဖြိုးစေခဲ့သူ။

### (၁၃) ဖရီးဒရစ် အိန်ဂျယ် (Friedrich Engels)

ကားလ်မတ်စ်နှင့်အတူ သိပ္ပံဆန်သော ဆိုရှယ်လစ်အတွေးအခေါ်ကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေခဲ့သူ။

### (၁၄) ဂျွန် စတူးဝပ် မီလ် (John Stuart Mill)

လွတ်လပ်ခွင့်၊ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးနှင့် ကိုယ်စားပြုဒီမိုကရေစီကို အားပေးခဲ့သူ။

### (၁၅) ဖရီဒရစ် ဟာယက် (Friedrich Hayek)

ဗဟိုစီမံကိန်းစီးပွားရေးကို ဝေဖန်ပြီး လွတ်လပ်သောဈေးကွက်နှင့် ဥပဒေစိုးမိုးရေးကို အလေးထားခဲ့သူ။

## နိဂုံး

ဤအတွေးအခေါ်ရှင်များသည် အယူအဆတူညီကြသူများ မဟုတ်ပါ။

အချို့က နိုင်ငံတော်၏ အခန်းကဏ္ဍကို ပိုမိုအလေးထားကြသည်။

အချို့က ပုဂ္ဂလိကလွတ်လပ်ခွင့်ကို ပိုမိုတန်ဖိုးထားကြသည်။

အချို့က ဈေးကွက်စီးပွားရေးကို ထောက်ခံကြသလို၊ အချို့က အရင်းရှင်စနစ်ကို ဝေဖန်ကြသည်။

သို့သော် ၎င်းတို့အားလုံး၏ တူညီသောအချက်မှာ **"လူ့အဖွဲ့အစည်းကို မည်သို့ အုပ်ချုပ်လျှင် ပိုမိုကောင်းမွန်မည်နည်း"** ဟူသော မေးခွန်းကို မိမိတို့ခေတ်အလိုက် အဖြေရှာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုအတွေးအခေါ်များကို နားလည်ခြင်းသည် ယနေ့ခေတ် နိုင်ငံရေး၊ ဥပဒေနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များကို နားလည်ရန်အတွက် အရေးကြီးသော အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ရပ် ဖြစ်ပါသည်။

နေမျိုးဝေ

#MNP #News