#World_Health
Published 05 November 2026
■ ကျွန်တော်တို့ နေ့တိုင်းစားနေတဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေဟာ အရင်ခေတ်က ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေလောက် အာဟာရမပြည့်ဝတော့ဘူးဆိုရင် ယုံနိုင်ပါ့မလား။
■ သုတေသနအသစ်တစ်ခုအရ ယနေ့ခေတ်မှာ စိုက်ပျိုးထွက်ရှိနေတဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နဲ့ သစ်သီးဝလံတချို့မှာ ပါဝင်တဲ့ အရေးကြီးတဲ့ သတ္တုဓာတ်နဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေဟာ ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေကထက် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျော့နည်းလာနိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
■ ဆိုလိုတာက လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၆၀ လောက်က ဟင်းသီးဟင်းရွက်တစ်ပွဲစားရုံနဲ့ ရရှိနိုင်ခဲ့တဲ့ အာဟာရပမာဏကို ဒီနေ့ခေတ်မှာ ရရှိဖို့ဆိုရင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် နှစ်ဆလောက် စားသုံးရနိုင်တဲ့ အခြေအနေပါ။
■ ဒီအကြောင်းရင်းရဲ့ နောက်ကွယ်မှာတော့ စိုက်ပျိုးမြေတွေရဲ့ မြေဆီလွှာအရည်အသွေး ကျဆင်းလာခြင်းနဲ့ သီးနှံတွေကို အာဟာရပြည့်ဝဖို့ထက် အမြန်ကြီးထွားပြီး အထွက်နှုန်းကောင်းဖို့ ဦးစားပေးရွေးချယ်စိုက်ပျိုးလာခြင်းတို့ ရှိနေတယ်လို့ သုတေသီတွေက ထောက်ပြထားပါတယ်။
■ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေမှာ အာဟာရဓာတ် ဘာကြောင့် လျော့နည်းလာတာလဲ။
■ ဒီလေ့လာမှုကို Deep Science Ventures အဖွဲ့က သုတေသီတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
■ သူတို့ရဲ့ တွေ့ရှိချက်အရ ယနေ့ခေတ် သီးနှံတော်တော်များများမှာ ပိုတက်စီယမ် (Potassium)၊ မဂ္ဂနီဆီယမ် (Magnesium) နဲ့ ကြေးနီ (Copper) လို ခန္ဓာကိုယ်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေ ပါဝင်မှု လျော့နည်းလာနိုင်ပါတယ်။
■ ဒီလိုဖြစ်လာရတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေထဲမှာ အဓိကအားဖြင့် နှစ်ချက်ရှိပါတယ်။
■ ၁။ မြေဆီလွှာအရည်အသွေး ကျဆင်းလာခြင်း
■ အပင်တွေဟာ ကြီးထွားဖို့နဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေ စုဆောင်းဖို့အတွက် မြေဆီလွှာထဲက သတ္တုဓာတ်နဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေကို စုပ်ယူရပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ စိုက်ပျိုးမြေတွေမှာ မြေဆီလွှာအရည်အသွေး ကျဆင်းလာပြီး အပင်တွေ စုပ်ယူနိုင်တဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေ လျော့နည်းလာရင် သီးနှံတွေမှာပါ အာဟာရပါဝင်မှု လျော့နည်းလာနိုင်ပါတယ်။
■ ၂။ အထွက်နှုန်းနဲ့ ကြီးထွားနှုန်းကိုသာ ဦးစားပေးလာခြင်း
■ ခေတ်သစ်စိုက်ပျိုးရေးမှာ သီးနှံတွေကို အချိန်တိုအတွင်း မြန်မြန်ကြီးထွားဖို့၊ အရွယ်အစားကြီးဖို့နဲ့ အထွက်နှုန်းများဖို့ ဦးစားပေးရွေးချယ်စိုက်ပျိုးလာကြပါတယ်။
■ ဒီလိုလုပ်လာတဲ့အခါ သီးနှံတွေရဲ့ အာဟာရသိပ်သည်းဆကို လုံလောက်အောင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့တာလည်း အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ သုတေသီတွေက ဆိုပါတယ်။
■ Deep Science Ventures မှ အကြီးတန်းသုတေသီ Will Summers ကလည်း အခုလို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
■ “လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၆၀ လုံးလုံး ကျွန်တော်တို့ဟာ အစားအစာဖူလုံမှုကို ကယ်လိုရီပမာဏနဲ့ မြေတစ်ဧကကနေ ထွက်ရှိတဲ့ သီးနှံတန်ချိန်တွေအပေါ်မှာပဲ အဓိကတိုင်းတာခဲ့ကြတယ်။ အဲဒီအချက်တွေအရတော့ အောင်မြင်မှုတွေ အများကြီးရခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ သတိမထားမိဘဲ အစားအစာထဲက အာဟာရတန်ဖိုးတွေ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာခဲ့တယ်။”
ဘယ်ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေမှာ အာဟာရဓာတ် လျော့နည်းလာသလဲ။
■ သုတေသီတွေ ထောက်ပြထားတဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေထဲမှာ အများသုံးနေကြတဲ့ ပဲစိမ်း၊ မုန်လာဥနီနဲ့ ကြက်သွန်နီတို့လည်း ပါဝင်ပါတယ်။
■ အထူးသဖြင့် ပိုတက်စီယမ်၊ မဂ္ဂနီဆီယမ်နဲ့ ကြေးနီလို သတ္တုဓာတ်တွေ လျော့နည်းလာခြင်းဟာ လူတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါတယ်။
■ သက်သတ်လွတ်စားသူတွေ ပိုပြီးသတိထားဖို့ လိုလာနိုင်တယ်
■ ဗြိတိန်နိုင်ငံမှာ သက်သတ်လွတ်စားသူ နဲ့ အသားလုံးဝမစားသူ တွေဟာ လူဦးရေရဲ့ ၁၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိပါတယ်။
■ ဒီလိုလူတွေဟာ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နဲ့ သစ်သီးဝလံတွေကို အဓိကအားထားပြီး အာဟာရရယူကြတာဖြစ်တဲ့အတွက် သီးနှံတွေမှာ အာဟာရဓာတ် လျော့နည်းလာခြင်းရဲ့ သက်ရောက်မှုကို ပိုမိုခံစားရနိုင်တယ်လို့ သုတေသီတွေက သတိပေးထားပါတယ်။
■ ဒါကြောင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ်ကတည်းက ဗြိတိန်မှာ အကြံပြုလာခဲ့တဲ့ တစ်နေ့ကို သစ်သီးနဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက် ငါးမျိုးစားသုံးပါဆိုတဲ့ (Five-a-day) လမ်းညွှန်ချက်ကိုတောင် ပြန်လည်သုံးသပ်ဖို့ လိုလာနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
■ ဝိတ်ချဆေးသုံးနေသူတွေ ပိုပြီးအန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်
■ နောက်ထပ် စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ အချက်တစ်ခုကတော့ ဝိတ်ချဆေးသုံးစွဲနေသူတွေနဲ့လည်း ဆက်စပ်နေပါတယ်။
■ ဒီဆေးတွေကြောင့် အစာစားချင်စိတ် လျော့နည်းပြီး စားသုံးတဲ့ အစားအစာပမာဏ နည်းလာနိုင်ပါတယ်။
■ အစားအစာပမာဏ နည်းလာတဲ့အခါ အစားအစာတစ်ခုချင်းစီကနေ ရရှိတဲ့ အာဟာရပမာဏဟာ ပိုပြီးအရေးကြီးလာပါတယ်။
■ Will Summers က အခုလို ပြောပါတယ်။
“ဝိတ်ချဆေးတွေကြောင့် လူတွေ အစားနည်းနည်းပဲ စားလာကြတဲ့အခါ စားလိုက်တဲ့ အစားအစာတစ်လုပ်ချင်းစီမှာ အာဟာရဘယ်လောက်ပါဝင်သလဲဆိုတာ ပိုပြီးအရေးကြီးလာပါတယ်။”
■ Deep Science Ventures ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ ဗြိတိန်မှာ ဝိတ်ချကုသမှုခံယူနေတဲ့ အရွယ်ရောက်သူ ငါးသန်းအထိဟာ မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ ဗီတာမင်နဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေ လုံလောက်စွာ မရရှိတဲ့ အခြေအနေကို ရောက်ရှိနေနိုင်ပါတယ်။
■ သတ္တုဓာတ်တွေ ချို့တဲ့လာရင် ဘာတွေဖြစ်နိုင်သလဲ။
ခန္ဓာကိုယ်အတွက် လိုအပ်တဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေ မလုံလောက်တဲ့အခါ ကျန်းမာရေးပြဿနာတွေ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။
ဥပမာ -
■ Zinc (ဇင့်) - ကိုယ်ခံအားစနစ် ပုံမှန်အလုပ်လုပ်နိုင်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ ချို့တဲ့လာရင် ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနိုင်ပါတယ်။
■ Potassium (ပိုတက်စီယမ်) - နှလုံးနဲ့ ကြွက်သားတွေရဲ့ ပုံမှန်လုပ်ဆောင်မှုအတွက် အရေးကြီးပါတယ်။
■ ပမာဏနည်းလွန်းရင် သွေးပေါင်ချိန်နဲ့ နှလုံးခုန်စည်းချက်ဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
■ Magnesium (မဂ္ဂနီဆီယမ်) - အာရုံကြော၊ ကြွက်သားနဲ့ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုတို့အတွက် လိုအပ်ပါတယ်။
■ Copper (ကြေးနီ) - သွေးနီဥထုတ်လုပ်မှု၊ အာရုံကြောနဲ့ ကိုယ်ခံအားလုပ်ငန်းဆောင်တာတွေမှာ ပါဝင်ပါတယ်။
■ ပိုတက်စီယမ် နည်းပါးခြင်းဟာ လေဖြတ်နိုင်ခြေကို ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်စေနိုင်တယ်လို့လည်း ထောက်ပြထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအန္တရာယ်က လူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေနဲ့ အခြားအချက်တွေ အပေါ်မှာလည်း မူတည်ပါတယ်။
■ ဒီသုတေသနကနေ သတိပြုစရာ အရေးကြီးတဲ့အချက်တစ်ခုက အစားအစာများများထွက်လာဖို့နဲ့ အာဟာရပြည့်ဝတဲ့ အစားအစာရရှိဖို့ဆိုတာ မတူညီတဲ့ ကိစ္စနှစ်ခုဖြစ်တယ်ဆိုတာပါပဲ။
ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေ အရွယ်အစားကြီးလာတာ၊ အထွက်နှုန်းများလာတာဟာ အာဟာရပိုပြည့်ဝလာတယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။
■ ကျွန်တော်တို့ဟာ နေ့စဉ်စားသောက်တဲ့ အစားအစာရဲ့ ပမာဏကိုသာမက အာဟာရတန်ဖိုးကိုပါ အလေးထားဖို့ လိုအပ်လာပါတယ်။
■ အထူးသဖြင့် မြေဆီလွှာကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းခြင်းဟာ တောင်သူလယ်သမားတွေအတွက်သာမက နောင်လာမယ့် မျိုးဆက်တွေရဲ့ အစားအစာနဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက်ပါ အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။
■ အစားအစာဖူလုံမှုဆိုတာ စားစရာများများရှိရုံနဲ့ မပြည့်စုံပါဘူး။ စားသုံးလိုက်တဲ့ အစားအစာတိုင်းမှာ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် လိုအပ်တဲ့ အာဟာရတွေ လုံလောက်စွာ ပါဝင်နေဖို့လည်း အရေးကြီးပါတယ်။
Source-The Telegraph
