အမေရိကန်နဲ့ မြန်မာအစိုးရ တာဝန်ရှိသူများ ဂျပန်မှာ တွေ့ဆုံမှုနဲပ ပတ်သက်လို့ Reuters က ရေးသားဖော်ပြထားတာကို ပြန်လည်ဖော်ပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြည်ပမီဒီယာတွေရဲ့ ရေးသားဖော်ပြမှုပုံစံက တိုက်ရိုက် ဖော်ပြရန် မသင့်လျှော်တဲ့အတွက်ကြောင့်လည်း သတင်းဆောင်းပါး အနေနဲ့ ပြန်လည် ဖော်ပြရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
Reuters ရဲ့ ရေးသားဖော်ပြချက်မှာတော့ အမေရိကန်သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ အာဏာပိုင်များနှင့် တိုကျိုမြို့၌ လျှို့ဝှက်ဆွေးနွေးမှုများ ထပ်မံပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားတယ်လို့ ခေါင်းစဉ်တပ် ဖော်ပြထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရတို့သည် ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က တိုကျိုမြို့၌ ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ကိစ္စရပ်နှင့် နီးစပ်သူများက ပြောကြားပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတွင် အမေရိကန်ဘက်က ဆက်ဆံရေးဖြတ်တောက်ခဲ့သည့် မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် ယခုအခါ ပြန်လည်ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများကို တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်လာရာ၊ ၎င်းတို့နှစ်ဖက်သည် တစ်လအတွင်း ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
စက်တင်ဘာလလယ်ပိုင်းက မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော် နေပြည်တော်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဆွေးနွေးပွဲများတွင် အမေရိကန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ပြန်လည်လွတ်မြောက်ရေးနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံသားများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းစင်တာများ (scam centers) ကို ပိတ်သိမ်းရေးကိစ္စရပ်များအပေါ် အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။ သို့သော် ယင်းဆွေးနွေးပွဲများသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှားပါးမြေသားသတ္တု (rare-earth minerals) သိုက်များအကြောင်း အပါအဝင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် လမ်းစဖွင့်ပေးနိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း ရိုက်တာသတင်းဌာနက ယခင်က ဖော်ပြခဲ့ဖူးပါတယ်။
ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆွေးနွေးပွဲများတွင် နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများ အတိအကျ မည်သည့်အကြောင်းအရာများကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်ကို ချက်ချင်းဆိုသလို ရှင်းလင်းစွာ မသိရှိရသေးပေ။ ဤကိစ္စရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ သိရှိနားလည်ထားသူ သုံးဦးက Reuters သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဆိုပါ ဆွေးနွေးပွဲသည် အလွန်အထိခိုက်မခံသော ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည့်အတွက်၊ ၎င်းတို့အားလုံး (အမေရိကန် အရာရှိတစ်ဦး အပါအဝင်) က မိမိတို့၏ အမည်များကို ထုတ်ဖော်မပြောကြားရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဌာနမှ ထောက်လှမ်းရေးနှင့် သုတေသနဆိုင်ရာ လက်ထောက်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Michael Vance က တိုကျိုမြို့၌ ပြုလုပ်သည့် ဤဆွေးနွေးပွဲများကို ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန် အရာရှိ ၁၂ ဦးကျော် ပါဝင်တက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်တစ်ဦးက ပြောကြားပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ မည်သူက ကိုယ်စားပြု တက်ရောက်ခဲ့သည်ကိုမူ Reuters အနေဖြင့် အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဌာနက ဤနောက်ဆုံး ဆွေးနွေးပွဲများနှင့် ပတ်သက်၍ မှတ်ချက်ပေးရန် တောင်းဆိုချက်အပေါ် တုံ့ပြန်ဖြေကြားခြင်း မရှိသော်လည်း၊ အမေရိကန်၏ အကျိုးစီးပွားများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကိစ္စရပ်များအတွက် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အဖွဲ့အစည်းအားလုံးနှင့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း ပြောကြားထားပါတယ်။ မြန်မာအစိုးရ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူကလည်း မှတ်ချက်ပေးရန် တောင်းဆိုချက်အပေါ် တုံ့ပြန်ဖြေကြားခြင်း မရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဆွေးနွေးပွဲများကို လက်ခံကျင်းပပေးရာတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့် ပတ်သက်၍ မေးမြန်းရာတွင်၊ ဂျပန်နိုင်ငံ ခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက အီးမေးလ်မှတစ်ဆင့် ပေးပို့သော ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခု၌ နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် "လိုအပ်သလို ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း" ဖော်ပြထားသော်လည်း၊ သီးခြား သံတမန်ရေးရာ ဆွေးနွေးဖလှယ်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍မူ မှတ်ချက်ပေးရန် ငြင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ပြီးခဲ့သည့်လက နေပြည်တော်၌ Michael Vance နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ၊ လက်ရှိ သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင်တို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့မှုက ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် အခွင့်အလမ်းတစ်ခု ဖန်တီးပေးခဲ့ကြောင်း အဆိုပါ ဆွေးနွေးပွဲများနှင့် ပတ်သက်၍ သိရှိထားသူများက ယခင်က Reuters သို့ ပြောကြားခဲ့ဖူးပါတယ။ ယခုကဲ့သို့ တိုကျိုမြို့၌ ဆွေးနွေးပွဲများသို့ အလျင်အမြန် ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခြင်းမှာ နှစ်ဖက်စလုံးက ဆွေးနွေးပြောဆိုမှုများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားရန် စိတ်အားထက်သန်နေကြောင်း ညွှန်ပြနေပါတယ်။
အမေရိကန်ဘက်မှ အဓိကထား ဆောင်ရွက်လိုသည့် အချက်တစ်ခုမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံသားများထံမှ ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်းများစွာ လိမ်လည်ရယူခဲ့သည့် လိမ်လည်မှုများနှင့် အခြားသော လိမ်လည်မှုများကို လုပ်ဆောင်နေသည့် နေရာ (scam hubs) များကို ပိတ်သိမ်းရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ ကူညီပေးရန် ဖြစ်ကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားပါတယ်။
Reuters ရဲ့ လိုရာစွဲ ရေးသားဖော်ပြမှုမှာတော့ လိမ်လည်လှည့်ဖြားမှု လုပ်ငန်းအများအပြားသည် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာ ဒေသများတွင် အခြေစိုက်နေပြီး ဒါတွေကို စစ်တပ်ကပဲ ကျောထောက်နောက်ခံပေးထားသယောင် ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်စေမယ့် သုံးသပ်ချက်မျိုးလည်း ထည့်သွင်းရေးသားဖော်ပြထားပါတယ်။
လျှပ်စစ်ကားများမှသည် လေအားလျှပ်စစ်တာဘိုင်များအထိ ထုတ်ကုန်အမျိုးမျိုးတွင် အသုံးပြုသည့် "လေးလံသော ရှားပါးမြေရှားသတ္တု" (heavy rare earths) သိုက်ကြီးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှိနေခြင်းနှင့် ယင်းတို့ကို ရယူနိုင်ရေးကိစ္စရပ်များကိုလည်း အမေရိကန် အရာရှိများက ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သို့သော် ကြီးမားသော အခက်အခဲများ ရှိနေကြောင်း အမေရိကန် အရာရှိများက အသိအမှတ်ပြုထားပြီး အဆိုပါ သတ္တုသိုက်များသည် စစ်တပ်ကို တိုက်ခိုက်နေသည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာ နယ်မြေများတွင် အများစု တည်ရှိနေခြင်း၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း မြန်မာ့ရှားပါးမြေသားသတ္တုများကို အဓိက ဝယ်ယူနေသည့် တရုတ်နိုင်ငံက အမေရိကန်၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုကို လက်မခံဘဲ ကန့်ကွက်လာနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်ထားပါတယ်။
ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် မြန်မာစစ်တပ်ကို ထောက်ပံ့ကူညီသည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသည့် မြန်မာစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး၏ သမီးဖြစ်သူအပေါ် ချမှတ်ထားသော ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကို ရုပ်သိမ်းပေးခဲ့ပါတယ်။ ဤလုပ်ဆောင်ချက်သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်၍ ချမှတ်ထားသည့် မဟာဗျူဟာသစ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန်ဘက်က ဆိုပါတယ်။
"ဤချဉ်းကပ်ပုံသည် မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်တွင်းစစ်တွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသည့် အဖွဲ့အစည်းအားလုံးနှင့် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း၏ အရေးပါမှုကို မီးမောင်းထိုးပြနေပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ၎င်းတို့၏ အဓိက အကျိုးစီးပွားများကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနေဖြင့် ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သည့် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် ကတိကဝတ်ပြုထားသည်" ဟု အဆိုပါ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု ရုပ်သိမ်းခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဌာနက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
--------( ----------- )
ဩစတြေးလျ သုတေသနအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် Lowy Institute မှ အရှေ့တောင်အာရှဆိုင်ရာ ဒါရိုက်တာ Hunter Marston ၏ ပြောကြားချက်အရ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆွေးနွေးမှုများသည် ထရမ့်အစိုးရအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် "အကျိုးစီးပွားဖလှယ်မှု သက်သက်ကိုသာ အခြေခံသည့် ရှုမြင်ပုံမျိုး" ဖြင့် ကြည့်ရှုနေကြောင်း ပြသနေပါတယ်။
"မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှိနေသော အရေးပါသည့် သတ္တုသယံဇာတများနှင့် ရှားပါးမြေတွင်းထွက်ပစ္စည်းများ (rare earths) သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်၍ အမေရိကန်အစိုးရ အထူးစိတ်ဝင်စားသည့် အဓိက မဟာဗျူဟာမြောက် ပိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခု ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်" ဟု Marston က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ဇွန်လက ဂျပန်မြို့တော်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဆွေးနွေးပွဲများအပါအဝင် အမေရိကန်နှင့် မြန်မာတို့အကြား ဆွေးနွေးပွဲများတွင် ဂျပန်နိုင်ငံအနေဖြင့် အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပပေးခြင်းမှလွဲ၍ အခြားပါဝင်ပတ်သက်မှု ရှိ၊ မရှိမှာ ရှင်းလင်းစွာ မသိရသေးပေ။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံ (တိုကျို) အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပြန်လည်ထိတွေ့ဆက်ဆံရန် ခြေလှမ်းများ စတင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း အရိပ်အယောင်များ ရှိနေပါတယ်။
ယခုလအစောပိုင်းက မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဂျပန်သံရုံးယာယီတာဝန်ခံသည် မြန်မာအစိုးရ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦး လူသိရှင်ကြား တွေ့ဆုံခဲ့သည်ဟု သိရှိရသည့် ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်ပါတယ်။
အဆိုပါတွေ့ဆုံမှု မတိုင်မီ စက်တင်ဘာလက ဂျပန်အာဏာရပါတီမှ လွှတ်တော်အမတ် ဟီရိုမီချိ ဝါတာနာဘဲ (Hiromichi Watanabe) သည် နေပြည်တော်သို့ သွားရောက်ခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာဖြစ်သည့် Global New Light of Myanmar ၏ ဖော်ပြချက်အရ ၎င်း၏ခရီးစဉ်သည် နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို ပြန်လည်စတင်ရန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဖွံ့ဖြိုးရေးအကူအညီများ ပြန်လည်ပေးအပ်ရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း သိရပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြောကြားချက်အရ ဂျပန်သံရုံးယာယီတာဝန်ခံသည် ဂျပန်နိုင်ငံသားများ၏ လုံခြုံရေးနှင့် ဂျပန်ကုမ္ပဏီများအတွက် အထောက်အပံ့ပေးရေးကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် လွှတ်တော်အမတ် ဝါတာနာဘဲ၏ ခရီးစဉ်မှာ ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်လွှတ်တော်အမတ် အနေအထားဖြင့်သာ သွားရောက်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဂျပန်အစိုးရ၏ သဘောထားရပ်တည်ချက်ကို ကြိုတင်သတ်မှတ်ဖော်ပြခြင်းမျိုး လုံးဝမဟုတ်ကြောင်း ဆိုပါတယ်။
ဝါတာနာဘဲက Reuters သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားရာတွင် ၎င်း၏ခရီးစဉ်သည် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်လာစေရန် အခြေအနေကောင်းများ ဖန်တီးပေးရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း၊ လက်ရှိတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသေးကြောင်းကိုလည်း ဝန်ခံပြောဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
- (-----)
တိုကျိုသည် အာရှ၏ နောက်ဆုံးကျန်ရှိနေသော ဖွံ့ဖြိုးဆဲဈေးကွက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ဟန့်တားရန် ရည်ရွယ်လျက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အများဆုံး ပြုလုပ်ထားသည့် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ အနောက်နိုင်ငံများမှ ကုမ္ပဏီအများအပြားနှင့် မတူဘဲ ဂျပန်ကုမ္ပဏီအများစုမှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မငြိမ်မသက်မှုများ ရှိနေသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆက်လက်ရပ်တည် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအေဂျင်စီ (JETRO) ၏ အဆိုအရ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျပန်ကုမ္ပဏီ ၄၀၀ ကျော် ရှိခဲ့သော်လည်း လက်ရှိအချိန်တွင် ကုမ္ပဏီ ၃၀၀ ခန့်သာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဆက်လက်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒါက အမေရိကန် - မြန်မာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုနဲ့ ပတ်သက်လို့ Reuters ရဲ့ ရေးသားဖော်ပြမှုကို ပြန်လည်မျှဝေပေးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ Reuters မလိုလားအပ်တဲ့ သုံးသပ်ချက်တွေ ထည့်သွင်းဖော်ပြထားတာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။
နောင်
#Myanmar #News
