
လွန်းပိုးအိမ်
တန်ဆောင်မုန်းလရာသီ ရောက်ရှိလာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်တွင် “ဘုံကထိန် ဘုံကထိန်……ဘုံကထိန်လှည့်လို့လာ” ဟူသော တေးသံသာလေးများ စတင် ထွက်ပေါ်လာတတ်ပါသည်။ ဤတေးသံသည်ကား ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း ကျင်းပမြဲဖြစ်သော မြတ်နိုးဖွယ် ကထိန်ပွဲတော်ကာလ ရောက်ရှိလာပြီဖြစ်ကြောင်း နှိုးဆော်လိုက်ခြင်းပင်တည်း။ ဆီမီးရောင်များ မှိန်မှိန်ကလေး လင်းလက်နေသည့် ဆောင်းဦးယံ ညချမ်းအချိန်များ၌ ပဲ့တင်ထပ်လာသော ကထိန်တေးသံများသည် မြန်မာတို့၏ စိတ်နှလုံးကို အေးချမ်းစေပြီး ဒါနသဒ္ဓါတရားများကို နိုးကြားတက်ကြွစေပါသည်။
သင်္ကန်းလှူဒါန်းခြင်းသည် အလွန်မြတ်သော အလှူဖြစ်သကဲ့သို့ ထိုအထဲတွင်မှ ကထိန်သင်္ကန်း လှူဒါန်းခြင်းသည် ပိုမိုထူးခြား မွန်မြတ်လှပါသည်။ “ကထိန်”ဟူသော ဝေါဟာရသည် ပါဠိဘာသာ “ကထိန”မှ ဆင်းသက်လာပြီး မြဲမြံခိုင်ခံ့ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။ “ဘုရားမှာ စိန်၊ ကျောင်းမှာ သိမ်၊ ဆွမ်းမှာ ပိဏ်၊ သင်္ကန်းမှာ ကထိန်” ဟူသည့် ဆိုရိုးစကားအတိုင်း ကထိန်သင်္ကန်းအလှူသည် အမွန်မြတ်ဆုံးနှင့် အထွတ်အမြတ်ထားရသော အလှူဒါနတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ကထိန်အလှူသည် အချိန်ကာလအားဖြင့် သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ တစ်လတာ ကာလအတွင်း၌သာ ပြုလုပ်ခွင့်ရှိသော ကာလဒါနဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း၊ ကျောင်းတိုက်တစ်ခုလျှင် တစ်နှစ်၌ တစ်ကြိမ်မျှသာ ခင်းပိုင်ခွင့်ရှိသောကြောင့် လည်းကောင်း အခြားသော အလှူများထက် ပိုမိုထူးခြားမြတ်နိုးဖွယ် ကောင်းလှပါသည်။
လှူဒါန်းသူများအတွက် အနဂ္ဃထိုက်တန်သည့် အကျိုးကျေးဇူးများစွာကို ရရှိစေ
ကထိန်သင်္ကန်းကို ခံယူခွင့်နှင့် ခင်းခွင့်ရှိသူများမှာ သီတင်းကျွတ်လ ပဝါရဏာပြုပြီး ဝါကျွတ်လာကြ သည့် သံဃာတော်များသာ ဖြစ်ပေသည်။ ဝါကျိုး ဝါပြတ်ခြင်းမရှိဘဲ ဝါတွင်းကာလကို စည်းစနစ်ကျနစွာ စောင့်စည်းထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသော ရဟန်းမြတ်များကိုသာ ရည်စူးရပါသည်။ ဝါတွင်း သုံးလပတ်လုံး သိက္ခာပုဒ်များကို မကျိုးမပျက်ရအောင် စောင့်ထိန်းတော်မူခဲ့ကြသည့် သံဃာတော်များ၏ သီလအင်အား၊ ဓမ္မအင်အားတို့သည် ထက်မြက်လျက်ရှိရာ ထိုသို့သော ရဟန်းသံဃာတော်များအား ရည်စူး၍ လှူဒါန်းရခြင်းကြောင့် လှူဒါန်းသူများ အတွက်လည်း အနဂ္ဃထိုက်တန်သည့် အကျိုးကျေးဇူး များစွာကို ရရှိစေပါသည်။
ကထိန်သင်္ကန်းသည် စေတနာသဒ္ဓါသက်သက်ဖြင့် လှူဒါန်းရသော သင်္ကန်းဖြစ်ပြီး သံဃာတော်များ အနေဖြင့် မိမိ၏ မိဘကိုပင် တောင်းဆိုခွင့်မရှိပေ။ အခြားဒါယကာ၊ ဒါယိကာမများကိုလည်း တိုက်ရိုက် ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက်၍ဖြစ်စေ တောင်းခံခွင့်မရှိဘဲ သဒ္ဓါတရားအလျောက် လှူဒါန်းရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ကထိန်သင်္ကန်း၏ ထူးခြားချက်မှာ လှူဒါန်းသူ ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမတို့ဘက်မှ မိမိတို့၏ သဒ္ဓါစိတ် အလျောက် လာရောက်လှူဒါန်းခြင်း သန့်သန့်သာ ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး သံဃာတော်များဘက်မှ နိမိတ် ပြခြင်း၊ စကားရိပ်ဖမ်းခြင်း စသည့် အဝိညတ် ပြုလုပ်၍ အလှူခံခြင်းမျိုး လုံးဝမရှိစေရပါ။ ထို့ကြောင့် ကထိန်ဒါနသည် စေတနာတရားသန့်ရှင်း ဖြူစင်မှု၌ အမြင့်မားဆုံးအဆင့်တွင် တည်ရှိနေပေသည်။
လှူဒါန်းသောအခါ ဆရာရဟန်း စသော ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ပါးပါးကို သီးသန့်မရည်စူးဘဲ သံဃာကိုသာ ရည်စူးရပေမည်။ ဤကထိန်လျာသင်္ကန်းကို သံဃာအား လှူဒါန်းပါ၏ဟူ၍ဖြစ်စေ၊ ဤကထိန် လျာသင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းတော်မူကြပါဟူ၍ ဖြစ်စေ နှုတ်မှရွတ်ဆို၍ လှူဒါန်းရသည်။ ဤသို့ သံဃာ့ဂုဏ်ကို ရည်မှန်း၍ လှူဒါန်းရခြင်းကြောင့် ပုဂ္ဂလိကဒါန မဟုတ်ဘဲ မြင့်မြတ်လှစွာသော သံဃိက ဒါနအစစ်အမှန်ဖြစ်သွားပေသည်။ သံဃာတော်များကလည်း ရရှိလာသော ကထိန်လျာသင်္ကန်းကို ကထိန်ခင်းထိုက်သော၊ ဝါဆိုဝါကပ်ခဲ့သော ရဟန်း တစ်ပါးပါးအား သံဃာ့စည်းဝေးပွဲ(သိမ်)၌ ဉတ် ကမ္မဝါစာဖြင့် သဘောတူညီမှု ရယူကာ လွှဲအပ်ပေးကြရပါသည်။
ကထိန်သင်္ကန်းကို အလှူခံရရှိသောနေ့မှာပင် ကထိန်ခင်းရပြီး နောက်နေ့သို့ ရွှေ့ဆိုင်းပိုင်ခွင့် မရှိပေ။ နေ့ချင်းပြီး သင်္ကန်းအသွင်ဖြတ်၊ ချုပ်၊ ဆိုးရသောကြောင့် ဤသင်္ကန်းမျိုးကို မသိုးသင်္ကန်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြကာ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၄ ရက် နေဝင်ချိန်မှစ၍ စုပေါင်းအင်အားဖြင့် ရက်လုပ် ကြရပါသည်။ ရှေးအခါက မြန်မာမိန်းကလေးများနှင့် အလှူရှင်များသည် မသိုးသင်္ကန်း ရက်လုပ်ပွဲများကို တစ်ညလုံး မအိပ်ဘဲ ပျော်ပျော်ပါးပါး ပြုလုပ်ကြပြီး တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့ မိုးသောက်ယံအရုဏ် တက်ချိန်၌ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ရုပ်ပွားတော်များ သို့မဟုတ် သံဃာတော်များအား ဆက်ကပ်လှူဒါန်းကြသည့် အလေ့အထသည်လည်း ယနေ့ထက်တိုင် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။
ကထိန်အလှူနှင့် အတူတွဲလျက်ရှိသည်မှာ ပံ့သကူဓူတင်သင်္ကန်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ လူအများ ကွယ်ရာတွင်ဖြစ်စေ၊ ညမှောင်ချိန်တွင်ဖြစ်စေ သင်္ကန်း စသည့်အသုံးအဆောင်များကို တိတ်တဆိတ် စွန့်ပစ်လှူဒါန်းကြပြီး ဓူတင် ၁၃ ပါးတွင် တစ်ပါး အပါအဝင်ဖြစ်သော ပံ့သကူဓူတင်ကို အကြောင်းပြု ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ပံ့သကူပစ်ခြင်းသည် မြန်မာတို့၏ ချစ်စဖွယ်ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး မိမိလှူဒါန်းလိုက်သော အလှူဝတ္ထုကို မည်သူရရှိ သွားသည်ကိုပင် သိရှိလိုစိတ်မရှိဘဲ စွန့်လွှတ်စွန့်ပစ် သော စေတနာအစစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ကြခြင်းဖြစ်ပါသည်။ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ညများ၌ လမ်းကြို လမ်းကြားများတွင် မုန့်များ၊ ပိုက်ဆံများ၊ အသုံး အဆောင်များကို ပံ့သကူပစ်ကြရာ ကလေးသူငယ် များနှင့် ပံ့သကူကောက်သူများ ပျော်ရွှင်ကြရသည်မှာလည်း ကထိန်လ၏ ကြည်နူးဖွယ်ရာ မြင်ကွင်း တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အာဏာစက်ဖြစ်သည့် ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်များကို ခေတ္တခဏပယ်နုတ် ခွင့်ပြု ထားခြင်းမှာ ကထိန်အလှူတစ်ခုတည်းသာ ရှိပေသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဝါတွင်းကာလက စောင့်စည်းခဲ့ရ သော ရဟန်းသံဃာတော်များအတွက် သက်သာခွင့်နှင့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ဖန်တီးပေးခြင်း ဖြစ်ပါ သည်။ ဘုရားရှင်သည် ဝေသာလီမြို့တွင် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပေယျာဝဂ္ဂီရဟန်းသုံးဆယ်တို့ ဝါဆို ပဝါရဏာပြုအပြီး မြတ်စွာဘုရားထံ ဖူးမြော်ရန် လာရောက်စဉ်လမ်းခရီး၌ မိုးစို၍ သင်္ကန်းများ စိုစွတ် ပင်ပန်းခဲ့သည်ကို အကြောင်းပြု၍ သံဃာတော်များ လွယ်ကူသက်သာစေရန် အလို့ငှာ ကထိန်ခင်းခြင်းကို ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
ကထိန်သင်္ကန်း ဆက်ကပ်လှူဒါန်းကြသော ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမများနှင့် သံဃာတော်များသည် တပေါင်းလပြည့်တိုင်အောင် ကထိန်အာနိသင် ငါးပါးကို ခံစားကြရပါသည်။ အနှောင့်အယှက်မရှိ လွတ်လပ်စွာ သွားလာနိုင်ခြင်းနှင့် တာဝန်ပေါ့ပါးခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။ ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် ဒါယကာတို့ အိမ်သို့ ပန်ကြားမထားဘဲ သွားလာနိုင်ခြင်း၊ အဓိဋ္ဌာန် မတင်ထားသော သင်္ကန်းကို ဆောင်ထားနိုင်ခြင်း၊ ဂဏဘောဇဉ်ကို စားသုံးနိုင်ခြင်း၊ လှူဒါန်းရရှိသမျှ သင်္ကန်းများကို စိတ်ကြိုက်ဆောင် ထားနိုင်ခြင်းနှင့် ကထိန်ခင်းရာကျောင်း၌ ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ သံဃိကပစ္စည်းများကို ခင်းသောသံဃာတို့ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရခြင်းဟူသည့် ဝိနည်းဆိုင်ရာ ကင်းလွတ်ခွင့် အာနိသင်များကို တပေါင်းလပြည့်နေ့အထိ ငါးလတိုင်တိုင် ရရှိကြပါသည်။
ရန်သူမျိုး ငါးပါး ဖျက်ဆီးခြင်းမှ ကင်းဝေး
ကထိန်အလှူ၏ ထူးခြားသော အာနိသင်တစ်ရပ်မှာ မိမိပိုင်ပစ္စည်းများကို ရန်သူမျိုး ငါးပါးဖျက်ဆီး ခြင်းမှ ကင်းဝေးခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ပြင် အစားအသောက်နှင့် ပတ်သက်၍ အဆိပ်အတောက် ကင်းဝေးခြင်း၊ သူတစ်ပါးတို့ လာရောက်ယူငင်ခြင်းမှ ကင်းဝေးခြင်း စသည်တို့လည်း ပါဝင်ပေသည်။ လှူဒါန်းသူ ဒါယကာ ဒါယိကာမများအတွက်လည်း မိမိတို့၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာများကို ရေ၊ မီး၊ မင်း၊ ခိုးသူ၊ မချစ်မနှစ်သက်သောသူဟူသည့် ရန်သူမျိုးငါးပါးတို့ ဖျက်ဆီး၍ မရနိုင်ဘဲ လုံခြုံဘေးကင်းစွာ သုံးဆောင် ခံစားရသည့် ဘုန်းမဟာကုသိုလ်ကြီးကို ရရှိစေပါသည်။
တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ညတွင် စူဠာမဏိစေတီတော်ကို ရည်မှန်းလျက် ဆီမီးများ ထွန်းညှိပူဇော်ကြ သကဲ့သို့ တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ပွဲတော်ကဲ့သို့သော ဒေသအသီးသီးတွင် မီးပုံးပျံများ လွှတ်တင် ပူဇော်ခြင်းဖြင့် ဗုဒ္ဓါနုဿတိကို ပွားများကြပါသည်။ ကောင်းကင်ယံသို့ ပျံတက်သွားသော ညမီးပုံးပျံကြီး များနှင့် စိန်နားပန်မီးပုံးပျံများ၏ အလှတန်ဆာများ သည် တန်ဆောင်မုန်းလ၏ ညချမ်းကို ပိုမိုသက်ဝင် လှပစေပါသည်။ မီးပုံးပျံများ လွှတ်တင်ခြင်းသည် တာဝတိံသာဘုံရှိ စူဠာမဏိစေတီတော်၌ ကိန်းဝပ် တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ စူဠာမဏိ ဆံတော်ဓာတ်ကို ရည်မှန်း၍ ပူဇော်ကြခြင်းဖြစ်ရာ ဘာသာရေးအရလည်း အလွန်ကြည်နူးဖွယ်ရာ ကောင်းလှပေသည်။
ရပ်ကွက်ကျေးရွာများအတွင်း ပြည်သူများ တပျော်တပါး ဆင်နွှဲကြသည့် နိဗ္ဗာန်ဈေးပွဲတော် သည်လည်း တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ပစ္စည်း၊ မုန့်များကို အပြန်အလှန်လဲလှယ် လှူဒါန်းကြသည့် လူငယ် လူကြီးမရွေး ပါဝင်နိုင်သော လူမှုရေး-ဘာသာရေး အခမ်းအနားတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ နိဗ္ဗာန်ဈေးပွဲတော် များ၌ မုန့်ဟင်းခါး၊ ရိုးရာမုန့်မျိုးစုံ၊ အချိုရည်နှင့် အသုံးအဆောင်များကို လာရောက်သူတိုင်းအား အခမဲ့ဒါနပြု စေတနာဝေမျှကြပါသည်။ ဤပွဲတော်သည် ဒါနပြုလိုသူတို့အတွက် စေတနာသဒ္ဓါတရား ပွင့်လင်းရာနေရာဖြစ်သကဲ့သို့ စည်းလုံးညီညွတ်မှု၊ ချစ်ခင်ရင်းနှီးမှုနှင့် သဒ္ဓါတရားပွားများစေသည့် ချစ်ဖွယ်ရာ မြန်မာ့ရိုးရာကထိန်ပွဲတော်ဆိုင်ရာ အလေ့အထတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
လူမှုအသိုက်အဝန်းအတွင်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ခိုင်မာစေ
မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်ရှိ ကျေးရွာ၊ ရပ်ကွက်၊ မြို့အလိုက် အသင်းအဖွဲ့များ စုပေါင်း၍ ဘုံကထိန်ပွဲများ ကျင်းပကြခြင်းဖြင့် စုပေါင်းအင်အား၏ တန်ဖိုးကို ပေါ်လွင်စေပြီး အလှူဒါနကို ပို၍လေးနက် ထည်ဝါစေပါသည်။ ဘုံကထိန်ပွဲများတွင် ပဒေသာပင်များကို ပုံစံမျိုးစုံ၊ ဒီဇိုင်းမျိုးစုံဖြင့် လှပစွာ ဆင်ယင် ကြပြီး ရပ်ကွက်အတွင်း လှည့်လည်လှူဒါန်းကြရာ၌ ပျော်ရွှင်ဖွယ်ရာ မြန်မာ့ရိုးရာ အိုးစည်၊ ဒိုးပတ်သံများ၊ ကထိန်သီချင်းများဖြင့် မြိုင်မြိုင်ဆိုင်ဆိုင် ကျင်းပကြပါသည်။ ဤသည်မှာ လူမှုအသိုက်အဝန်းအတွင်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ခိုင်မာစေသည့် သာဓကတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
ကထိန်သင်္ကန်း လှူဒါန်းသူတိုင်း ကထိန်ဒါနပြုပုံ မှန်ကန်ရန်နှင့် သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက် နေ့မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ တစ်လတာ အချိန်ကာလနှင့်အညီ အတိအကျ ဆောင်ရွက်တတ်ကြရန် အလွန်ပင် အရေးကြီးပေသည်။ ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမတို့အနေဖြင့် ကထိန်အလှူကို လှူဒါန်းရာ၌ ဝိနည်းတော်နှင့်အညီ မှန်ကန်စွာ လှူဒါန်းတတ်မှသာလျှင် သံဃာတော်များအတွက်လည်း ကထိန်အာနိသင် ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး အလှူရှင်များအတွက်လည်း မြင့်မြတ်သော အကျိုးတရားများကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။
မြန်မာတို့၏ ၁၂ လရာသီ ပွဲတော်များအနက် တန်ဆောင်မုန်းလ၏ ကထိန်ပွဲတော်နှင့် အခြားပွဲများကို သားစဉ်မြေးဆက် လက်ဆင့်ကမ်းထိန်းသိမ်း သွားကြရန်မှာ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တန်ဖိုး ဖြတ်မရအောင် ထိန်းသိမ်းရာ ရောက်ပေသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာကထိန်ပွဲတော်များသည် ဒါနဉာဏ်ယှဉ် သော သဒ္ဓါတရားကို အခြေခံထားသကဲ့သို့ ချစ်ခင်ရင်းနှီးမှု၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် သာသနာတော် တည်တံ့ပြန့်ပွားမှုကိုပါ အထောက်အကူပြုနေသဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်း ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက် သွားကြရန် တာဝန်ရှိပေသည်။
ဆိုရပါလျှင် ကထိန်ခင်းခြင်း အလေ့အထသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက် အဓိကကျသော ဒါနကုသိုလ်ကြီး တစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ပေသည်။ တန်ဆောင်မုန်းလ၏ ရာသီဥတုသာယာလှပမှုများနှင့်အတူ ကထိန်အလှူတော်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ ရင်ထဲ၌ မကင်းကွာနိုင်သော မြတ်နိုးဖွယ် ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုအဖြစ် ထာဝရကိန်းဝပ်လျက် ရှိနေမည်ဖြစ်ပါသည်။ သဒ္ဓါကြည်လင်ပါရမီရှင် များအနေဖြင့် ကထိန်သင်္ကန်းလှူဒါန်းရခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများကို ကောင်းစွာသိရှိနားလည်လျက် စည်းစနစ်ကျနစွာဖြင့် ကုသိုလ်ထူးများကို ဆက်လက်တည်တံ့အောင် ကြိုးစားအားထုတ် နိုင်ကြပါစေကြောင်း ရေးသားမျှဝေလိုက်ရပါသည်။ ။
တန်ဆောင်မုန်းလရာသီ ရောက်ရှိလာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်တွင် “ဘုံကထိန် ဘုံကထိန်……ဘုံကထိန်လှည့်လို့လာ” ဟူသော တေးသံသာလေးများ စတင် ထွက်ပေါ်လာတတ်ပါသည်။ ဤတေးသံသည်ကား ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း ကျင်းပမြဲဖြစ်သော မြတ်နိုးဖွယ် ကထိန်ပွဲတော်ကာလ ရောက်ရှိလာပြီဖြစ်ကြောင်း နှိုးဆော်လိုက်ခြင်းပင်တည်း။ ဆီမီးရောင်များ မှိန်မှိန်ကလေး လင်းလက်နေသည့် ဆောင်းဦးယံ ညချမ်းအချိန်များ၌ ပဲ့တင်ထပ်လာသော ကထိန်တေးသံများသည် မြန်မာတို့၏ စိတ်နှလုံးကို အေးချမ်းစေပြီး ဒါနသဒ္ဓါတရားများကို နိုးကြားတက်ကြွစေပါသည်။
သင်္ကန်းလှူဒါန်းခြင်းသည် အလွန်မြတ်သော အလှူဖြစ်သကဲ့သို့ ထိုအထဲတွင်မှ ကထိန်သင်္ကန်း လှူဒါန်းခြင်းသည် ပိုမိုထူးခြား မွန်မြတ်လှပါသည်။ “ကထိန်”ဟူသော ဝေါဟာရသည် ပါဠိဘာသာ “ကထိန”မှ ဆင်းသက်လာပြီး မြဲမြံခိုင်ခံ့ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။ “ဘုရားမှာ စိန်၊ ကျောင်းမှာ သိမ်၊ ဆွမ်းမှာ ပိဏ်၊ သင်္ကန်းမှာ ကထိန်” ဟူသည့် ဆိုရိုးစကားအတိုင်း ကထိန်သင်္ကန်းအလှူသည် အမွန်မြတ်ဆုံးနှင့် အထွတ်အမြတ်ထားရသော အလှူဒါနတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ကထိန်အလှူသည် အချိန်ကာလအားဖြင့် သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ တစ်လတာ ကာလအတွင်း၌သာ ပြုလုပ်ခွင့်ရှိသော ကာလဒါနဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း၊ ကျောင်းတိုက်တစ်ခုလျှင် တစ်နှစ်၌ တစ်ကြိမ်မျှသာ ခင်းပိုင်ခွင့်ရှိသောကြောင့် လည်းကောင်း အခြားသော အလှူများထက် ပိုမိုထူးခြားမြတ်နိုးဖွယ် ကောင်းလှပါသည်။
လှူဒါန်းသူများအတွက် အနဂ္ဃထိုက်တန်သည့် အကျိုးကျေးဇူးများစွာကို ရရှိစေ
ကထိန်သင်္ကန်းကို ခံယူခွင့်နှင့် ခင်းခွင့်ရှိသူများမှာ သီတင်းကျွတ်လ ပဝါရဏာပြုပြီး ဝါကျွတ်လာကြ သည့် သံဃာတော်များသာ ဖြစ်ပေသည်။ ဝါကျိုး ဝါပြတ်ခြင်းမရှိဘဲ ဝါတွင်းကာလကို စည်းစနစ်ကျနစွာ စောင့်စည်းထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသော ရဟန်းမြတ်များကိုသာ ရည်စူးရပါသည်။ ဝါတွင်း သုံးလပတ်လုံး သိက္ခာပုဒ်များကို မကျိုးမပျက်ရအောင် စောင့်ထိန်းတော်မူခဲ့ကြသည့် သံဃာတော်များ၏ သီလအင်အား၊ ဓမ္မအင်အားတို့သည် ထက်မြက်လျက်ရှိရာ ထိုသို့သော ရဟန်းသံဃာတော်များအား ရည်စူး၍ လှူဒါန်းရခြင်းကြောင့် လှူဒါန်းသူများ အတွက်လည်း အနဂ္ဃထိုက်တန်သည့် အကျိုးကျေးဇူး များစွာကို ရရှိစေပါသည်။
ကထိန်သင်္ကန်းသည် စေတနာသဒ္ဓါသက်သက်ဖြင့် လှူဒါန်းရသော သင်္ကန်းဖြစ်ပြီး သံဃာတော်များ အနေဖြင့် မိမိ၏ မိဘကိုပင် တောင်းဆိုခွင့်မရှိပေ။ အခြားဒါယကာ၊ ဒါယိကာမများကိုလည်း တိုက်ရိုက် ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက်၍ဖြစ်စေ တောင်းခံခွင့်မရှိဘဲ သဒ္ဓါတရားအလျောက် လှူဒါန်းရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ကထိန်သင်္ကန်း၏ ထူးခြားချက်မှာ လှူဒါန်းသူ ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမတို့ဘက်မှ မိမိတို့၏ သဒ္ဓါစိတ် အလျောက် လာရောက်လှူဒါန်းခြင်း သန့်သန့်သာ ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး သံဃာတော်များဘက်မှ နိမိတ် ပြခြင်း၊ စကားရိပ်ဖမ်းခြင်း စသည့် အဝိညတ် ပြုလုပ်၍ အလှူခံခြင်းမျိုး လုံးဝမရှိစေရပါ။ ထို့ကြောင့် ကထိန်ဒါနသည် စေတနာတရားသန့်ရှင်း ဖြူစင်မှု၌ အမြင့်မားဆုံးအဆင့်တွင် တည်ရှိနေပေသည်။
လှူဒါန်းသောအခါ ဆရာရဟန်း စသော ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ပါးပါးကို သီးသန့်မရည်စူးဘဲ သံဃာကိုသာ ရည်စူးရပေမည်။ ဤကထိန်လျာသင်္ကန်းကို သံဃာအား လှူဒါန်းပါ၏ဟူ၍ဖြစ်စေ၊ ဤကထိန် လျာသင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းတော်မူကြပါဟူ၍ ဖြစ်စေ နှုတ်မှရွတ်ဆို၍ လှူဒါန်းရသည်။ ဤသို့ သံဃာ့ဂုဏ်ကို ရည်မှန်း၍ လှူဒါန်းရခြင်းကြောင့် ပုဂ္ဂလိကဒါန မဟုတ်ဘဲ မြင့်မြတ်လှစွာသော သံဃိက ဒါနအစစ်အမှန်ဖြစ်သွားပေသည်။ သံဃာတော်များကလည်း ရရှိလာသော ကထိန်လျာသင်္ကန်းကို ကထိန်ခင်းထိုက်သော၊ ဝါဆိုဝါကပ်ခဲ့သော ရဟန်း တစ်ပါးပါးအား သံဃာ့စည်းဝေးပွဲ(သိမ်)၌ ဉတ် ကမ္မဝါစာဖြင့် သဘောတူညီမှု ရယူကာ လွှဲအပ်ပေးကြရပါသည်။
ကထိန်သင်္ကန်းကို အလှူခံရရှိသောနေ့မှာပင် ကထိန်ခင်းရပြီး နောက်နေ့သို့ ရွှေ့ဆိုင်းပိုင်ခွင့် မရှိပေ။ နေ့ချင်းပြီး သင်္ကန်းအသွင်ဖြတ်၊ ချုပ်၊ ဆိုးရသောကြောင့် ဤသင်္ကန်းမျိုးကို မသိုးသင်္ကန်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြကာ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၄ ရက် နေဝင်ချိန်မှစ၍ စုပေါင်းအင်အားဖြင့် ရက်လုပ် ကြရပါသည်။ ရှေးအခါက မြန်မာမိန်းကလေးများနှင့် အလှူရှင်များသည် မသိုးသင်္ကန်း ရက်လုပ်ပွဲများကို တစ်ညလုံး မအိပ်ဘဲ ပျော်ပျော်ပါးပါး ပြုလုပ်ကြပြီး တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့ မိုးသောက်ယံအရုဏ် တက်ချိန်၌ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ရုပ်ပွားတော်များ သို့မဟုတ် သံဃာတော်များအား ဆက်ကပ်လှူဒါန်းကြသည့် အလေ့အထသည်လည်း ယနေ့ထက်တိုင် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။
ကထိန်အလှူနှင့် အတူတွဲလျက်ရှိသည်မှာ ပံ့သကူဓူတင်သင်္ကန်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ လူအများ ကွယ်ရာတွင်ဖြစ်စေ၊ ညမှောင်ချိန်တွင်ဖြစ်စေ သင်္ကန်း စသည့်အသုံးအဆောင်များကို တိတ်တဆိတ် စွန့်ပစ်လှူဒါန်းကြပြီး ဓူတင် ၁၃ ပါးတွင် တစ်ပါး အပါအဝင်ဖြစ်သော ပံ့သကူဓူတင်ကို အကြောင်းပြု ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ပံ့သကူပစ်ခြင်းသည် မြန်မာတို့၏ ချစ်စဖွယ်ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး မိမိလှူဒါန်းလိုက်သော အလှူဝတ္ထုကို မည်သူရရှိ သွားသည်ကိုပင် သိရှိလိုစိတ်မရှိဘဲ စွန့်လွှတ်စွန့်ပစ် သော စေတနာအစစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ကြခြင်းဖြစ်ပါသည်။ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ညများ၌ လမ်းကြို လမ်းကြားများတွင် မုန့်များ၊ ပိုက်ဆံများ၊ အသုံး အဆောင်များကို ပံ့သကူပစ်ကြရာ ကလေးသူငယ် များနှင့် ပံ့သကူကောက်သူများ ပျော်ရွှင်ကြရသည်မှာလည်း ကထိန်လ၏ ကြည်နူးဖွယ်ရာ မြင်ကွင်း တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အာဏာစက်ဖြစ်သည့် ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်များကို ခေတ္တခဏပယ်နုတ် ခွင့်ပြု ထားခြင်းမှာ ကထိန်အလှူတစ်ခုတည်းသာ ရှိပေသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဝါတွင်းကာလက စောင့်စည်းခဲ့ရ သော ရဟန်းသံဃာတော်များအတွက် သက်သာခွင့်နှင့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ဖန်တီးပေးခြင်း ဖြစ်ပါ သည်။ ဘုရားရှင်သည် ဝေသာလီမြို့တွင် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပေယျာဝဂ္ဂီရဟန်းသုံးဆယ်တို့ ဝါဆို ပဝါရဏာပြုအပြီး မြတ်စွာဘုရားထံ ဖူးမြော်ရန် လာရောက်စဉ်လမ်းခရီး၌ မိုးစို၍ သင်္ကန်းများ စိုစွတ် ပင်ပန်းခဲ့သည်ကို အကြောင်းပြု၍ သံဃာတော်များ လွယ်ကူသက်သာစေရန် အလို့ငှာ ကထိန်ခင်းခြင်းကို ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
ကထိန်သင်္ကန်း ဆက်ကပ်လှူဒါန်းကြသော ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမများနှင့် သံဃာတော်များသည် တပေါင်းလပြည့်တိုင်အောင် ကထိန်အာနိသင် ငါးပါးကို ခံစားကြရပါသည်။ အနှောင့်အယှက်မရှိ လွတ်လပ်စွာ သွားလာနိုင်ခြင်းနှင့် တာဝန်ပေါ့ပါးခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။ ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် ဒါယကာတို့ အိမ်သို့ ပန်ကြားမထားဘဲ သွားလာနိုင်ခြင်း၊ အဓိဋ္ဌာန် မတင်ထားသော သင်္ကန်းကို ဆောင်ထားနိုင်ခြင်း၊ ဂဏဘောဇဉ်ကို စားသုံးနိုင်ခြင်း၊ လှူဒါန်းရရှိသမျှ သင်္ကန်းများကို စိတ်ကြိုက်ဆောင် ထားနိုင်ခြင်းနှင့် ကထိန်ခင်းရာကျောင်း၌ ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ သံဃိကပစ္စည်းများကို ခင်းသောသံဃာတို့ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရခြင်းဟူသည့် ဝိနည်းဆိုင်ရာ ကင်းလွတ်ခွင့် အာနိသင်များကို တပေါင်းလပြည့်နေ့အထိ ငါးလတိုင်တိုင် ရရှိကြပါသည်။
ရန်သူမျိုး ငါးပါး ဖျက်ဆီးခြင်းမှ ကင်းဝေး
ကထိန်အလှူ၏ ထူးခြားသော အာနိသင်တစ်ရပ်မှာ မိမိပိုင်ပစ္စည်းများကို ရန်သူမျိုး ငါးပါးဖျက်ဆီး ခြင်းမှ ကင်းဝေးခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ပြင် အစားအသောက်နှင့် ပတ်သက်၍ အဆိပ်အတောက် ကင်းဝေးခြင်း၊ သူတစ်ပါးတို့ လာရောက်ယူငင်ခြင်းမှ ကင်းဝေးခြင်း စသည်တို့လည်း ပါဝင်ပေသည်။ လှူဒါန်းသူ ဒါယကာ ဒါယိကာမများအတွက်လည်း မိမိတို့၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာများကို ရေ၊ မီး၊ မင်း၊ ခိုးသူ၊ မချစ်မနှစ်သက်သောသူဟူသည့် ရန်သူမျိုးငါးပါးတို့ ဖျက်ဆီး၍ မရနိုင်ဘဲ လုံခြုံဘေးကင်းစွာ သုံးဆောင် ခံစားရသည့် ဘုန်းမဟာကုသိုလ်ကြီးကို ရရှိစေပါသည်။
တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ညတွင် စူဠာမဏိစေတီတော်ကို ရည်မှန်းလျက် ဆီမီးများ ထွန်းညှိပူဇော်ကြ သကဲ့သို့ တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ပွဲတော်ကဲ့သို့သော ဒေသအသီးသီးတွင် မီးပုံးပျံများ လွှတ်တင် ပူဇော်ခြင်းဖြင့် ဗုဒ္ဓါနုဿတိကို ပွားများကြပါသည်။ ကောင်းကင်ယံသို့ ပျံတက်သွားသော ညမီးပုံးပျံကြီး များနှင့် စိန်နားပန်မီးပုံးပျံများ၏ အလှတန်ဆာများ သည် တန်ဆောင်မုန်းလ၏ ညချမ်းကို ပိုမိုသက်ဝင် လှပစေပါသည်။ မီးပုံးပျံများ လွှတ်တင်ခြင်းသည် တာဝတိံသာဘုံရှိ စူဠာမဏိစေတီတော်၌ ကိန်းဝပ် တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ စူဠာမဏိ ဆံတော်ဓာတ်ကို ရည်မှန်း၍ ပူဇော်ကြခြင်းဖြစ်ရာ ဘာသာရေးအရလည်း အလွန်ကြည်နူးဖွယ်ရာ ကောင်းလှပေသည်။
ရပ်ကွက်ကျေးရွာများအတွင်း ပြည်သူများ တပျော်တပါး ဆင်နွှဲကြသည့် နိဗ္ဗာန်ဈေးပွဲတော် သည်လည်း တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ပစ္စည်း၊ မုန့်များကို အပြန်အလှန်လဲလှယ် လှူဒါန်းကြသည့် လူငယ် လူကြီးမရွေး ပါဝင်နိုင်သော လူမှုရေး-ဘာသာရေး အခမ်းအနားတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ နိဗ္ဗာန်ဈေးပွဲတော် များ၌ မုန့်ဟင်းခါး၊ ရိုးရာမုန့်မျိုးစုံ၊ အချိုရည်နှင့် အသုံးအဆောင်များကို လာရောက်သူတိုင်းအား အခမဲ့ဒါနပြု စေတနာဝေမျှကြပါသည်။ ဤပွဲတော်သည် ဒါနပြုလိုသူတို့အတွက် စေတနာသဒ္ဓါတရား ပွင့်လင်းရာနေရာဖြစ်သကဲ့သို့ စည်းလုံးညီညွတ်မှု၊ ချစ်ခင်ရင်းနှီးမှုနှင့် သဒ္ဓါတရားပွားများစေသည့် ချစ်ဖွယ်ရာ မြန်မာ့ရိုးရာကထိန်ပွဲတော်ဆိုင်ရာ အလေ့အထတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
လူမှုအသိုက်အဝန်းအတွင်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ခိုင်မာစေ
မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်ရှိ ကျေးရွာ၊ ရပ်ကွက်၊ မြို့အလိုက် အသင်းအဖွဲ့များ စုပေါင်း၍ ဘုံကထိန်ပွဲများ ကျင်းပကြခြင်းဖြင့် စုပေါင်းအင်အား၏ တန်ဖိုးကို ပေါ်လွင်စေပြီး အလှူဒါနကို ပို၍လေးနက် ထည်ဝါစေပါသည်။ ဘုံကထိန်ပွဲများတွင် ပဒေသာပင်များကို ပုံစံမျိုးစုံ၊ ဒီဇိုင်းမျိုးစုံဖြင့် လှပစွာ ဆင်ယင် ကြပြီး ရပ်ကွက်အတွင်း လှည့်လည်လှူဒါန်းကြရာ၌ ပျော်ရွှင်ဖွယ်ရာ မြန်မာ့ရိုးရာ အိုးစည်၊ ဒိုးပတ်သံများ၊ ကထိန်သီချင်းများဖြင့် မြိုင်မြိုင်ဆိုင်ဆိုင် ကျင်းပကြပါသည်။ ဤသည်မှာ လူမှုအသိုက်အဝန်းအတွင်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ခိုင်မာစေသည့် သာဓကတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
ကထိန်သင်္ကန်း လှူဒါန်းသူတိုင်း ကထိန်ဒါနပြုပုံ မှန်ကန်ရန်နှင့် သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက် နေ့မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ တစ်လတာ အချိန်ကာလနှင့်အညီ အတိအကျ ဆောင်ရွက်တတ်ကြရန် အလွန်ပင် အရေးကြီးပေသည်။ ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမတို့အနေဖြင့် ကထိန်အလှူကို လှူဒါန်းရာ၌ ဝိနည်းတော်နှင့်အညီ မှန်ကန်စွာ လှူဒါန်းတတ်မှသာလျှင် သံဃာတော်များအတွက်လည်း ကထိန်အာနိသင် ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး အလှူရှင်များအတွက်လည်း မြင့်မြတ်သော အကျိုးတရားများကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။
မြန်မာတို့၏ ၁၂ လရာသီ ပွဲတော်များအနက် တန်ဆောင်မုန်းလ၏ ကထိန်ပွဲတော်နှင့် အခြားပွဲများကို သားစဉ်မြေးဆက် လက်ဆင့်ကမ်းထိန်းသိမ်း သွားကြရန်မှာ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တန်ဖိုး ဖြတ်မရအောင် ထိန်းသိမ်းရာ ရောက်ပေသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာကထိန်ပွဲတော်များသည် ဒါနဉာဏ်ယှဉ် သော သဒ္ဓါတရားကို အခြေခံထားသကဲ့သို့ ချစ်ခင်ရင်းနှီးမှု၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် သာသနာတော် တည်တံ့ပြန့်ပွားမှုကိုပါ အထောက်အကူပြုနေသဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်း ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက် သွားကြရန် တာဝန်ရှိပေသည်။
ဆိုရပါလျှင် ကထိန်ခင်းခြင်း အလေ့အထသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက် အဓိကကျသော ဒါနကုသိုလ်ကြီး တစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ပေသည်။ တန်ဆောင်မုန်းလ၏ ရာသီဥတုသာယာလှပမှုများနှင့်အတူ ကထိန်အလှူတော်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ ရင်ထဲ၌ မကင်းကွာနိုင်သော မြတ်နိုးဖွယ် ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုအဖြစ် ထာဝရကိန်းဝပ်လျက် ရှိနေမည်ဖြစ်ပါသည်။ သဒ္ဓါကြည်လင်ပါရမီရှင် များအနေဖြင့် ကထိန်သင်္ကန်းလှူဒါန်းရခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများကို ကောင်းစွာသိရှိနားလည်လျက် စည်းစနစ်ကျနစွာဖြင့် ကုသိုလ်ထူးများကို ဆက်လက်တည်တံ့အောင် ကြိုးစားအားထုတ် နိုင်ကြပါစေကြောင်း ရေးသားမျှဝေလိုက်ရပါသည်။ ။