ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ရီယာ့ဒ်မြို့ ရှိ နိုင်ငံတကာလေဆိပ်ကို မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သော တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူ ၁၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၀၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း၊ ဒဏ်ရာရသူအချို့မှာ အခြေအနေ စိုးရိမ်ရကြောင်း အရပ်ဘက်လေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များက တနင်္ဂနွေနေ့ အစောပိုင်းတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ယီမင်နိုင်ငံရှိ အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဟူသီသူပုန်များနှင့် ဆော်ဒီကျောထောက်နောက်ခံပြု အစိုးရတပ်ဖွဲ့များအကြား တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာမှုနှင့်အတူ ပဋိပက္ခနယ်ပယ် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည့် အီရန်စစ်ပွဲ စတင်ချိန်မှစ၍ ပင်လယ်ကွေ့ အာရပ်နိုင်ငံများတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ခိုက်မှုများအနက် ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် လူအသေအပျောက် အများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။
တိုက်ခိုက်မှုအတွက် မည်သူ့ကိုမျှ တာဝန်ရှိသည်ဟု တိုက်ရိုက်စွပ်စွဲပြောဆိုခြင်း မရှိသည့် ထိုကြေညာချက်တွင် သေဆုံးသူများ၌ ဆော်ဒီနိုင်ငံသား ၄ ဦး၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသား ၂ ဦး၊ ပါလက်စတိုင်း၊ အမေရိကန်၊ အီဂျစ်၊ ဂျော်ဒန်၊ ဆီးရီးယားနှင့် ဆူဒန်နိုင်ငံသား တစ်ဦးစီတို့ ပါဝင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဆေးရုံများတွင် ကုသပေးလျက်ရှိကြောင်းလည်း ဆိုသည်။
ဆော်ဒီနိုင်ငံအတွက် စစ်ရေးအထောက်အပံ့များ ပေးအပ်ရန် အမေရိကန်အပါအဝင် မဟာမိတ်နိုင်ငံများအပေါ် ဆော်ဒီ၏ ဖိအားပေးမှု ပိုမိုများပြားလာဖွယ်ရှိသည်။
စနေနေ့မွန်းလွဲပိုင်းတွင် တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီး မကြာမီ၌ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် က ဟူသီများကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ရာတွင် အမေရိကန်အနေဖြင့် ဆော်ဒီနှင့် ပူးပေါင်းသင့်၊ မသင့်ကို သုံးသပ်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ "ကျွန်တော်တို့ ပါဝင်ကောင်း ပါဝင်နိုင်ပါတယ်။ ဒီကိစ္စကို လေ့လာကြည့်ရှုသွားမှာပါ" ဟု ထရမ့် က ပြောသည်။ "မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုအကြောင်းကို အခုမှပဲ သိရတာပါ။ ဒါကြောင့် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခု ချမှတ်သွားပါမယ်။ ကျွန်တော်တို့က အလျင်အမြန် လုပ်ဆောင်လေ့ရှိပါတယ်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
ပြည်တွင်းလေကြောင်းခရီးစဉ်များအတွက် Terminal 3 နှင့် 4 တို့ တည်ရှိရာ လေဆိပ်ဝင်းအတွင်းသို့ ဒုံးကျည်တစ်စင်း ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ကြောင်း ဒေသဆိုင်ရာ အရာရှိတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် မီဒီယာများသို့ ပြောကြားခွင့်မရှိသည့်အတွက် ၎င်းတို့၏ အမည်ကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်း မပြုခဲ့ပေ။
ဆော်ဒီ၏ အခြားလေဆိပ်များ၊ စစ်ရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများနှင့် ရေနံလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံများအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများအပါအဝင် တိုက်ခိုက်မှုများ မြင့်တက်လာခြင်းမှာ ဆော်ဒီဦးဆောင်သော မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့က ဟူသီများကို ဆန့်ကျင်သည့် ကြီးမားသော စစ်ရေးထိုးစစ်ကို စတင်ခဲ့သည့် တစ်ပတ်တာကာလအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ စနေနေ့အစောပိုင်းက ဟူသီတို့ ထိန်းချုပ်ထားသော ယီမင်မြို့တော် Sanaa ရှိ နိုင်ငံတကာလေဆိပ်ကို ဆော်ဒီက တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့ဖူးသည့် သူပုန်များဘက်မှမူ ချက်ချင်းထုတ်ပြန်ချက် တစ်စုံတစ်ရာ မရှိ လေယာဉ်မောင်းများထံ ပေးပို့သော တရားဝင်အသိပေးချက်တစ်ခုတွင် လေကြောင်းခရီးစဉ်များ ရပ်ဆိုင်းထားမှုကို သန်းခေါင်ယံအချိန်အထိ သတ်မှတ်ထားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ လေဆိပ်တွင် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်အများအပြား ချထားပြီး ဝင်ပေါက်အားလုံးကို ပိတ်ဆို့ထားကာ လေဆိပ်ဝင်းအတွင်းရှိ မီးရောင်များကိုလည်း လျှော့ချထားခဲ့သည်။
လေယာဉ်ခရီးစဉ်များကို အခြားနေရာများသို့ ပြောင်းလဲပျံသန်းစေခဲ့ကြောင်း Flightradar24 လေယာဉ်ခြေရာခံစနစ်က ဖော်ပြခဲ့သည်။ အမေရိကန်၊ ဗြိတိန်၊ ဂျာမနီ၊ ဩစတြေးလျနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့အပါအဝင် နိုင်ငံအများအပြားက ၎င်းတို့နိုင်ငံသားများအား အဆိုပါလေဆိပ်သို့ မသွားရောက်ကြရန် သတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဝမ်းနည်းကြောင်း ဖော်ပြသည့် ကြေညာချက်များ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။
စနေနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် ဆော်ဒီဦးဆောင်သော မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့က Dammam မြို့ရှိ King Fahd နိုင်ငံတကာလေဆိပ်အနီးသို့ ပစ်ခတ်ခံရပြီး ရီယာ့ဒ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ Al-Kharj ဒေသတွင် ဟူသီ သူပုန်များ ပစ်လွှတ်လိုက်သော ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည် (ballistic missile) တစ်စင်းကို ကြားဖြတ်ဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း ရေနံတင်ပို့သည့်နိုင်ငံဖြစ်သော ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံအပေါ် ပြုလုပ်သည့် ဤတိုက်ခိုက်မှုများသည် ဈေးကွက်များနှင့် ဒေသတွင်းအခြေအနေကို တုန်လှုပ်ခြောက်ခြားစေခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ဆုံးတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီး နာရီပိုင်းအကြာတွင် ဆော်ဒီစွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ရီယာ့ဒ်မြို့၌ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် စတင်မည့် နိုင်ငံတကာစွမ်းအင်ဆိုင်ရာ ကြီးမားသောညီလာခံတစ်ခုအတွက် ဆက်လက်မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဟူသီသူပုန်များနှင့် ဆော်ဒီက ထောက်ခံအားပေးထားသော ယီမင်အစိုးရတပ်ဖွဲ့များအကြား တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာခဲ့ပြီး၊ ယီမင်နိုင်ငံ၏ ပင်လယ်နီကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ဟူသီသူပုန်များ ရရှိထားသော နယ်မြေများကို ပြန်လည်ရယူရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် အစိုးရတပ်ဖွဲ့များအား ဆော်ဒီဦးဆောင်သော မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့က လေကြောင်းမှ အကူအညီများ ပေးအပ်လျက်ရှိသည်။ ထိုနယ်မြေများ ရရှိထားခြင်းကြောင့် သူပုန်များသည် သင်္ဘောသွားလာမှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ စောင့်ကြည့်နိုင်လာခဲ့ပြီး၊ အဆိုပါလမ်းကြောင်းသည် အီရန်နိုင်ငံက သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်လေ့ရှိသည့် ဟော်မုဇ်ရလက်ကြားအတွက် အရေးပါသော အစားထိုးလမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဟူသီသူပုန်များအနေဖြင့် ၎င်းတို့အပေါ် ချမှတ်ထားသော ပိတ်ဆို့မှုများကို လက်တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ပြုလုပ်သော ပိတ်ဆို့မှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ဆော်ဒီသင်္ဘောများကိုသာ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်နေသည်ဟု မီဒီယာများကို ပြောကြားထားသော်လည်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်လာမည်ကို စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ဂါဇာစစ်ပွဲ စတင်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း ဟူသီသူပုန်များသည် ပါလက်စတိုင်းပြည်သူများနှင့် စည်းလုံးညီညွတ်ကြောင်း ပြသသည့်အနေဖြင့် အခြားသင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ဖူးသည်။ အမေရိကန်၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများက ထိုလုပ်ရပ်များကို သိသိသာသာ လျော့ကျစေခဲ့သည်။
စနေနေ့အစောပိုင်းက ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံက ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် အိုမန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတို့အကြား ဖုန်းဖြင့် ဆွေးနွေးမှုပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုဆွေးနွေးမှုတွင် ဒေသတွင်း တင်းမာမှုများကို လျှော့ချနိုင်ရေးအတွက် "သံတမန်နည်းလမ်းဖြင့် ဖြေရှင်းမှုများကို ထောက်ခံအားပေးခြင်း" ၏ အရေးပါမှုကိစ္စရပ်များ ပါဝင်ခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံနှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ခြားနားလျက် တည်ရှိနေသော အိုမန်နိုင်ငံသည် ဒေသတွင်း၌ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကြားဝင်စေ့စပ်ညှိနှိုင်းပေးသူအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်လေ့ရှိသည်။
ဟူသီ သူပုန်အဖွဲ့သည် ၎င်းတို့၏ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဆော်ဒီလေပိုင်နက်အတွင်း လေယာဉ်များ ပျံသန်းပြေးဆွဲခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် အကျိုးဆက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ လေကြောင်းလိုင်းများကို ယခုတစ်ပတ်အတွင်း "နောက်ဆုံးအကြိမ်" သတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ခိုက်မှုမတိုင်မီကပင် Air India၊ FlyDubai၊ Lufthansa Group နှင့် Pakistan International Airlines အပါအဝင် လေကြောင်းလိုင်းအချို့သည် ရီယာ့ဒ် (Riyadh) မြို့နှင့် အခြားသော ဆော်ဒီလေဆိပ်များသို့ ပျံသန်းသည့် ခရီးစဉ်များကို ကာလအမျိုးမျိုးကြာမြင့်စွာ ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့ကြသည်။
ဆော်ဒီနိုင်ငံအတွင်းပိုင်းရှိ ရီယာ့ဒ်မြို့အပါအဝင် ပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်နိုင်စွမ်းရှိလာသည့် ဟူသီသူပုန်များ၏ စွမ်းရည်နှင့် လေကြောင်းဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ပိုမိုပစ်မှတ်ထားလာမှုတို့ကြောင့် ဥရောပသမဂ္ဂ လေကြောင်းလုံခြုံရေးအေဂျင်စီ (EASA) သည် ဆော်ဒီလေပိုင်နက်နှင့်ပတ်သက်သည့် ၎င်းတို့၏ လမ်းညွှန်ချက်များကို တိုးမြှင့်သတ်မှတ်လိုက်သည်။
ဒုံးကျည်နှင့် ဒရုန်းများဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ၎င်းတို့ကို ကြားဖြတ်ဟန့်တားမှုများသည် "အရပ်ဘက်လေယာဉ်များကို မှားယွင်းစွာ သတ်မှတ်မှု ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အန္တရာယ်ကို ပိုမိုမြင့်တက်စေသည်" ဟု အဆိုပါအေဂျင်စီက ပြောကြားခဲ့သည်။
ကြာသပတေးနေ့က ရီယာ့ဒ်လေဆိပ်ကို ဟူသီတို့ တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုကြောင့် လေယာဉ်သုံးစင်း ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ကြောင်း ဒေသတွင်း အရာရှိနှစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။ မီဒီယာများအား သတင်းထုတ်ပြန်ခွင့် မရှိသည့်အတွက် ၎င်းတို့သည် အမည်မဖော်လိုသည့် အခြေအနေဖြင့်သာ ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆော်ဒီနိုင်ငံပိုင် လေကြောင်းလိုင်းကလည်း ၎င်းတို့၏ လေယာဉ်တစ်စင်းသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် ရပ်နားထားစဉ် ထိခိုက်ပျက်စီးမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဆော်ဒီအာဏာပိုင်များက "ဒုံးကျည်များနှင့် ဒရုန်းများကို ကြားဖြတ်ဟန့်တားခြင်းနှင့် ၎င်းတို့ ကျရောက်ပေါက်ကွဲသည့် နေရာများနှင့် သက်ဆိုင်သော အချက်အလက်များကို ရိုက်ကူးခြင်း၊ ထုတ်ပြန်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖြန့်ဝေခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပါက ဥပဒေအရ အရေးယူခံရနိုင်သည်" ဟု ယခုသီတင်းပတ်အတွင်း ပြည်သူများအား သတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
Ref - NPR
#News #Myanmar
