လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားလာခြင်းကကျောက်ကပ်ဖွံ့ဖြိုးမှုကိုထိခိုက်စေနိုင်

#World_Health
Published 06 November 2026

■ လူတစ်ယောက်ဟာ မွေးဖွားလာချိန်ကတည်းက ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ မမြင်နိုင်တဲ့ ချို့ယွင်းချက်တစ်ခု ပါလာပြီး အဲဒီပြဿနာကို ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာမှ သိရှိလာရတယ်ဆိုရင် ဘယ်လောက်စိုးရိမ်စရာကောင်းမလဲ။

■ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ တစ်နှစ်ကို ကလေးငယ် ၁၅ သန်းလောက်၊ တစ်နည်းအားဖြင့် မွေးဖွားလာတဲ့ ကလေး ၁၀ ယောက်မှာ တစ်ယောက်နှုန်းဟာ လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားနေကြပါတယ်။

■ အခုအခါ သုတေသီတွေက လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားလာတဲ့ ကလေးတွေမှာ ကျောက်ကပ်ရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေ ဘာကြောင့် ပိုများလာရသလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းရင်းကိုရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီလို့ဆိုပါတယ်။

■ အရင်ကတည်းက လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားသူတွေဟာ တစ်သက်တာ ကျောက်ကပ်ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ နှစ်ဆလောက် ပိုများတယ်ဆိုတာ သိထားကြပေမဲ့ ဘယ်လိုဇီဝဖြစ်စဉ်ကြောင့် အဲဒီလိုဖြစ်ရသလဲဆိုတာကိုတော့ သေချာမသိခဲ့ကြပါဘူး။

■ လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားခြင်းကကျောက်ကပ်ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ဘယ်လိုထိခိုက်စေသလဲ

■ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလ ၃၇ ပတ် မပြည့်မီ မွေးဖွားလာတဲ့ ကလေးတွေကို လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားသူတွေ (Premature Babies) လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။

■ ဆေးပညာနဲ့ ကလေးငယ်စောင့်ရှောက်မှု နည်းပညာတွေ တိုးတက်လာတာကြောင့် အရင်က အသက်ရှင်ဖို့ခက်ခဲခဲ့တဲ့ လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားလာတဲ့ ကလေးတွေကိုပါ အသက်ရှင်နိုင်အောင် ကုသပေးနိုင်လာပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက ကလေးငယ်တွေ အသက်ရှင်လာရုံနဲ့ မပြီးသေးပါဘူး။ မိခင်ဝမ်းဗိုက်ထဲမှာ အပြည့်အဝ မဖွံ့ဖြိုးရသေးတဲ့ ကျောက်ကပ်အပါအဝင် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတွေဟာ နောက်ပိုင်း လူကြီးဘဝအထိ ကျန်းမာရေးပြဿနာတွေ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

■ ဒီအကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေဖို့ အစ္စရေးနိုင်ငံ ဂျေရုဆလင်မြို့ရှိ Hadassah-University Medical Center နဲ့ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မဲလ်ဘုန်းမြို့ရှိ Monash University တို့က သုတေသီတွေ ပူးပေါင်းလေ့လာခဲ့ကြပါတယ်။

■ ဒီလေ့လာမှုက လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားခြင်းကြောင့် ကျောက်ကပ်အတွင်း သွေးကို စစ်ထုတ်ပေးတဲ့ အစိတ်အပိုင်းလေးတွေ ဘာကြောင့် အရေအတွက်နည်းသွားရသလဲဆိုတာကို ဆဲလ်အဆင့်အထိ ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

■ မွေးပြီးနောက် ပထမဆုံးရက်ပိုင်းတွေကအရေးကြီးဆုံးဖြစ်နေ

■ သုတေသီတွေဟာ လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားလာတဲ့ ကြွက်တွေကို အသုံးပြုပြီး စမ်းသပ်လေ့လာခဲ့ကြပါတယ်။

■ အဲဒီအခါ Nephron တွေ ဖြစ်ပေါ်လာစေတဲ့ အခြေခံဆဲလ်တွေဖြစ်တဲ့ Nephron Progenitor Cells တွေဟာ ကလေးငယ် မိခင်ဝမ်းဗိုက်ထဲကနေ အပြင်လောကကို စောစီးစွာရောက်ရှိလာတဲ့အခါ ဖွံ့ဖြိုးမှုအချိန်ဇယား ပျက်ယွင်းသွားတာကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

■ ဒေါက်တာ Nechama ကတော့ အရင်က လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားလာတဲ့ ကလေးတွေရဲ့ ကျောက်ကပ်ဟာ လူကြီးဘဝရောက်တဲ့အထိ အားနည်းနိုင်တယ်ဆိုတာ သိထားခဲ့ပေမဲ့ ဘယ်အချိန်မှာ ဘယ်လိုစတင်ပျက်ယွင်းသွားသလဲဆိုတာ မသိခဲ့ကြောင်းရှင်းပြပါတယ်။

■ အခုလေ့လာမှုမှာတော့ မွေးဖွားပြီး ပထမဆုံး နာရီပိုင်းအတွင်းမှာပင် Nephron ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ ဆဲလ်တွေဟာ ဖိစီးမှုအခြေအနေကို ရောက်ရှိသွားပြီး ပုံမှန်ဖွံ့ဖြိုးရမယ့် အချိန်ဇယားလည်း ပျက်ယွင်းသွားတာကို တွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့ဆိုပါတယ်။

■ အဲဒီဆဲလ်တွေဟာ နောက်ပိုင်းမှာ ဖွံ့ဖြိုးမှုနောက်ကျတာကို ပြန်လည်ဖြည့်ဆည်းဖို့ ကြိုးစားကြပေမဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အချိန်ကာလကကျော်လွန်သွားပြီဖြစ်ပါတယ်။

■ လူကြီးအရွယ်ရောက်လာတဲ့အခါ ကျောက်ကပ်ထိခိုက်မှု ပိုသိသာလာ

■ နောက်ပိုင်း လူကြီးအရွယ်နဲ့ ညီမျှတဲ့ အသက်အရွယ်ရောက်လာတဲ့ ကြွက်တွေ
ကို ထပ်မံစစ်ဆေးတဲ့အခါ နာတာရှည်ကျောက်ကပ်ထိခိုက်မှု လက္ခဏာတွေ တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

အဓိကအားဖြင့် -

■ Nephron အရေအတွက်နည်းနေတဲ့အတွက် ကျန်ရှိတဲ့ ကျောက်ကပ်စစ်ထုတ်ယူနစ်တွေဟာ ပိုမိုကြီးထွားလာပြီး အလုပ်ပိုလုပ်နေရပါတယ်။

■ ကျောက်ကပ်ရဲ့ စစ်ထုတ်မှုစနစ်မှာ ပြဿနာရှိလာတဲ့အတွက် ဆီးထဲမှာ ပရိုတင်းဓာတ်တွေ ပါဝင်လာပါတယ်။

■ ကျောက်ကပ်အတွင်း ဆီးပြွန်ငယ်တွေ ထိခိုက်ပျက်စီးနေကြောင်း ပြသတဲ့ ဓာတ်ခွဲအမှတ်အသားတွေ စုပုံလာပါတယ်။

■ ဆိုလိုတာက မွေးဖွားပြီး ပထမဆုံးရက်ပိုင်းအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ ထိခိုက်မှုဟာ အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ ပိုမိုသိသာလာနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

■ လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားသူတွေမှာ သွေးတိုးနဲ့ ကျောက်ကပ်ပြဿနာ ပိုတွေ့ရ

■ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ လေ့လာမှုတစ်ခုအရ လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားခဲ့တဲ့ အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ် လူငယ်တွေထဲမှာ ထက်ဝက်ခန့်ဟာ သွေးတိုးခြင်း၊ ဆီးထဲမှာ ပရိုတင်းဓာတ်ပါဝင်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် ပုံမှန်ထက် သေးငယ်တဲ့ ကျောက်ကပ်ရှိခြင်း စတဲ့ ပြဿနာတွေကို ကြုံတွေ့နေရပြီလို့ သိရပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားခဲ့သူတချို့ဟာ ကိုယ့်ကျောက်ကပ်ရဲ့ အရန်စွမ်းရည်ဟာ မွေးကတည်းက နည်းပါးနေတယ်ဆိုတာ မသိဘဲ နေထိုင်လာကြရနိုင်ပါတယ်။

■ လက်ရှိဆေးပညာအရ Nephron အရေအတွက်ကို တိုးမြှင့်ပေးနိုင်တဲ့ ကုသနည်းလည်း မရှိသေးပါဘူး။

■ ကျောက်ကပ်တစ်ခုစီမှာ စစ်ထုတ်ပေးတဲ့ အစိတ်အပိုင်း တစ်သန်းခန့်ရှိတယ်
လူ့ကျောက်ကပ်တစ်ခုစီမှာ Nephron လို့ခေါ်တဲ့ အလွန်သေးငယ်တဲ့ သွေးစစ်ထုတ်ယူနစ်ပေါင်း တစ်သန်းခန့် ရှိပါတယ်။

■ ဒီ Nephron လေးတွေဟာ သွေးထဲက အညစ်အကြေးနဲ့ ပိုလျှံနေတဲ့ အရည်တွေကို ဖယ်ရှားပေးပြီး ဆီးအဖြစ် စွန့်ထုတ်နိုင်ဖို့ အဓိကလုပ်ဆောင်ပေးတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေပါ။

■ အရေးကြီးတာက ဒီ Nephron တွေကို လူတစ်ယောက် မွေးဖွားမလာခင် ဒါမှမဟုတ် မွေးဖွားချိန်ဝန်းကျင်မှာပဲ အဓိကဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

■ လူသားတွေရဲ့ Nephron အသစ်တည်ဆောက်မှုဟာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလ ၃၅ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ရပ်တန့်သွားပါတယ်။ မွေးဖွားပြီးနောက်မှာလည်း ပျောက်ဆုံးသွားတဲ့ Nephron တွေကို အသစ်ပြန်လည်ဖြည့်တင်းပေးနိုင်စွမ်း မရှိသလောက်ပါပဲ။

■ ဒါကြောင့် မွေးဖွားလာချိန်မှာ Nephron အရေအတွက်နည်းနေတဲ့ ကလေးတစ်ယောက်ဟာ တစ်သက်တာလုံး ကျောက်ကပ်ရဲ့ စစ်ထုတ်နိုင်စွမ်း အရန်ပမာဏနည်းပါးနေတဲ့ အခြေအနေနဲ့ ရှင်သန်ရနိုင်ပါတယ်။

■ ပြဿနာက ဒီလိုအားနည်းချက်မျိုးကို ကလေးဘဝမှာ သိသာထင်ရှားစွာ မတွေ့ရနိုင်ပါဘူး။ အသက်ကြီးလာမှ သွေးတိုးခြင်း၊ ဆီးထဲမှာ ပရိုတင်းဓာတ်ပါလာခြင်းနဲ့ ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်မှု ကျဆင်းခြင်းတို့ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

■ လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားခြင်းဟာ မွေးကင်းစအရွယ်မှာပဲ ပြီးဆုံးသွားတဲ့ ကျန်းမာရေးပြဿနာတစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ မွေးဖွားပြီး ပထမဆုံးရက်ပိုင်းအတွင်း ဖြစ်ပေါ်တဲ့ ကျောက်ကပ်ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုတွေဟာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ တစ်သက်တာကျောက်ကပ်ကျန်းမာရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်တယ်ဆိုတာ ဒီသုတေသနက ဖော်ပြနေပါတယ်။

■ မှတ်ချက်။ ဒီသုတေသနရလဒ်တွေဟာ အဓိကအားဖြင့် ကြွက်တွေမှာ စမ်းသပ်တွေ့ရှိထားတာဖြစ်ပြီး လူသားကလေးတွေမှာ ကာကွယ်ကုသနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု အတည်ပြုပြီးပြီလို့ မဆိုလိုပါဘူး။ လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားခဲ့တဲ့ ကလေးတိုင်း ကျောက်ကပ်ရောဂါဖြစ်မယ်လို့လည်း မဆိုလိုပါဘူး။

Source- The Jerusalem Post