Myanmar Digital News

အာဆီယံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု သင်ခန်းစာများနှင့် ဖနွမ်းပင်မြို့တော်၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု


ဒေါက်တာဇော်ထွန်းအောင် (ပညာရေး)

 

အရှေ့တောင်အာရှဒေသသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံချင်းစီ၏ သမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ သဘာဝအခြေအနေနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွေ့အကြုံများ မတူကွဲပြားသော်လည်း အပြန်အလှန်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အတွေ့အကြုံနှင့် နည်းပညာများ မျှဝေခြင်းတို့မှတစ်ဆင့် ဘုံအနာဂတ်ကို တည်ဆောက်လျက်ရှိသည့် ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ အရေးပါသောမူဘောင်တစ်ရပ်မှာ Initiative for ASEAN Integration(IAI) ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင်စတင်ခဲ့ကာ အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကွာဟချက်ကို ကျဉ်းမြောင်းစေရန်နှင့် အာဆီယံ၏ဒေသ တွင်းယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်ထား ခြင်းဖြစ်သည်။ (ASEAN Main Portal)

 

ယခုအခါ IAI Work Plan V 2026–2030 ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် (၄၇) ကြိမ်မြောက် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး၌ အတည်ပြုခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ အကောင်အထည် ဖော်လျက်ရှိသည်။ Work Plan V တွင် စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ အသေး စားစီးပွားရေးနှင့် အလွတ် သဘောကဏ္ဍ၊ ပညာရေးနှင့် ကျွမ်းကျင်မှု၊ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး၊ ဒေသခံလူထုစွမ်းဆောင်ရည်နှင့်ခံနိုင်ရည်ရှိမှု၊ အားလုံး ပါဝင်နိုင်သည့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ရေရှည်တည်တံ့သောစီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဟူသည့် မဟာဗျူဟာနယ်ပယ် ခြောက်ရပ်ပါဝင်သည်။ အဓိကရည်မှန်းချက်မှာ အကျိုးအမြတ်များကို တန်းတူညီမျှစွာ ရရှိစေရေး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ရေးနှင့် အာဆီယံပေါင်းစည်းမှု ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေရေးတို့ ဖြစ်သည်။ (ASEAN Main Portal)

 

IAI Work Plan V — ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကွာဟချက် ပူးပေါင်း၍ ကျဉ်းမြောင်းစေခြင်း

 

IAI Work Plan V သည် ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို၊ မြန်မာ၊ ဗီယက်နမ်နှင့် တီမောလက်စ်တေတို့ဖြစ်သည့် CLMV-TL နိုင်ငံများအတွက် နိုင်ငံတကာနှင့် ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်များထံမှ နည်းပညာအကူအညီ၊ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို ချိတ်ဆက်ပေးသည့် မူဘောင်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပညာရေးနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုကဏ္ဍကို လူ့စွမ်းအားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေး၊ ဘဝအရည်အသွေးမြှင့်တင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကွာဟချက်ကျဉ်းမြောင်းရေးတို့၏ အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် အလေးထားသည်။ (ASEAN Main Portal)

 

ထို့အပြင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် Work Plan V သည် စာရွက်ပေါ်ရှိ မူဝါဒတစ်ရပ်အဖြစ်သာ မဟုတ်တော့ဘဲ လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်မှုအဆင့်သို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ဇွန်လတွင် IAI Task Force က Work Plan V အောက်ရှိ စီမံကိန်းအသစ် နှစ်ခုကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် အကြိမ် (၈၀) မြောက် IAI Task Force အစည်းအဝေး၌ နောက်ထပ် စီမံကိန်းလေးခုကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရာ စုစုပေါင်း အသိအမှတ်ပြု စီမံကိန်း ခြောက်ခုရှိလာပြီဖြစ်သည်။ (ASEAN Main Portal)

 

ယင်းအခြေအနေတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနနှင့် သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာနတို့မှကိုယ်စား လှယ်ခြောက်ဦးသည် ဖနွမ်းပင်မြို့သို့သွားရောက်၍ သက်ဆိုင်ရာကဏ္ဍများအလိုက် ဆွေးနွေးမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ကဏ္ဍစုံမှကိုယ်စားလှယ်များ တစုတစည်းတည်း ပါဝင်ခြင်းသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ကဏ္ဍတစ်ခုတည်းဖြင့်မမြင်ဘဲ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ၊ ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတို့ကို ချိတ်ဆက်စဉ်းစားရန်အရေးကြီးကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။

 

ဖနွမ်းပင် — မြစ်သုံးစင်းဆုံရာမှ ခေတ်မီမြို့တော်ဆီသို့

 

IAI ဆွေးနွေးပွဲများ တက်ရောက်ရင်း ဖနွမ်းပင်မြို့တော်အတွင်း သွားလာကြည့်ရှုခွင့်ရခြင်းက စာတမ်းများနှင့် ဆွေးနွေးပွဲများမှရရှိသော အသိ ပညာအပြင် မြေပြင်အတွေ့အကြုံများကိုပါ ရရှိစေခဲ့သည်။ ဖနွမ်းပင်သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သံတမန်ရေးရာ အချက်အချာ မြို့တော်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ Phnom Penh Capital Hall ၏ အချက်အလက်များအရ မြို့တော်သည် တုံလီဆပ်၊ မဲခေါင်နှင့် ဘတ်ဆက် (Bassac) မြစ်များဆုံရာ Chaktomuk ဒေသတွင်တည်ရှိသည်။ (Phnom Penh Government)

 

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာနကလည်း ဖနွမ်းပင်ကို အဆိုပါမြစ်သုံးစင်းဆုံရာ Chaktomuk ဒေသတွင် တည်ရှိသည့် မြို့တော်အဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ မြစ်ကမ်းတစ်လျှောက်ရှိ Riverfront Park သည် ဒေသခံပြည်သူများနှင့် ခရီးသွားများအတွက် အပန်းဖြေရန်၊ လမ်းလျှောက်ရန်နှင့် မြို့ပြဘဝကို လေ့လာနိုင်ရန် အရေးပါသည့် နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ (Tourism Cambodia)

 

တုံလီဆပ်၊ မဲခေါင်နှင့် ဘတ်ဆက်မြစ်များဆုံရာ မြို့တော်၏ ရှုခင်းအလှများသည် ခေတ်မီဗိသုကာ ဒီဇိုင်းများ၊ နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ကုန်တိုက်များ၊ ဟိုတယ်များနှင့် စီးပွားရေး အဆောက်အအုံများနှင့် ပေါင်းစပ်လျက်ရှိသည်။ မြစ်ကမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ပြည်သူ့ဥယျာဉ်များနှင့် အများပြည်သူအပန်းဖြေ နေရာများသည်မြို့ပြဘဝနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ဆက်စပ်ပေးထားပြီး မြို့ပြစီမံခန့်ခွဲမှု၏ အရေးပါမှုကိုလည်း ထင်ဟပ်စေသည်။ (TourismCambodia)

 

မိုးမျှော်တိုက်များနှင့် မြို့ပြစီးပွားရေး၏ အရွေ့

 

ယနေ့ ဖနွမ်းပင်၏ မြို့ပြမိုးကောင်းကင်ကို ကြည့်ရှုလိုက်လျှင် ယခင်ကထက် ပိုမိုထင်ရှားလာသည့် မိုးမျှော်အဆောက်အအုံများ၊ စီးပွားရေးစင်တာများ၊ ဟိုတယ်များနှင့် လူနေအဆောက်အအုံများကို တွေ့မြင်ရသည်။ ထိုအဆောက်အအုံများသည် မြို့တော်၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအသွင်အပြင်ကိုပြောင်းလဲ ပေးရုံသာမက စီးပွားရေးလုပ်ငန်း၊ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း၊ အိမ်ခြံမြေနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတို့၏ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုကိုလည်း ထင်ဟပ်စေသည်။

 

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် လူဦးရေမှာ ၁၇ ဒသမ ၆ သန်းခန့်ရှိပြီး မြို့ပြလူဦးရေမှာ ၇ ဒသမ ၂ သန်းခန့်ရှိကြောင်း ကမ္ဘာ့ဘဏ်ဒေတာတွင် ဖော်ပြထားသည်။ (World Bank Open Data) မြို့ပြ လူဦးရေ တိုးတက်လာခြင်းသည် အလုပ်အကိုင်၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်း များအတွက် မြို့ပြဒေသများ၏ အရေးပါမှု ပိုမိုမြင့်မားလာနေခြင်းကိုပြသသည့် အချက်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင် အိမ်ရာ၊ သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး၊ ရေ၊ မိလ္လာ၊ အမှိုက်စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးကဲ့သို့သောအခြေခံ မြို့ပြဝန်ဆောင်မှုများကိုလည်း လူဦးရေတိုးတက်မှုနှင့်အညီ ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ စီမံဆောင်ရွက်ရန် အခွင့်အလမ်းများ ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။

 

ထို့ကြောင့် မြို့တစ်မြို့၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အဆောက်အအုံများ၏ အမြင့်၊ ခေတ်မီဒီဇိုင်းများနှင့် မြင်ကွင်းကျယ် skyline တစ်ခုတည်းဖြင့်သာ မသတ်မှတ်ဘဲထို skyline အောက်တွင် နေထိုင်ကြသည့် ပြည်သူများအတွက် ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ အိမ်ရာနှင့် အခြားမြို့ပြဝန်ဆောင်မှုများ မည်မျှကောင်းမွန်စွာ ရရှိနိုင်သည်ကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန်လိုအပ်သည်။ ယင်းသည် မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၏ အောင်မြင်မှုကို “မြင်ရသော အဆောက်အအုံများ” နှင့် “မမြင်ရသော်လည်း အရေးပါသောစနစ်များ” တစ်ပြိုင်နက်တည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်လာမှုဖြင့် တိုင်းတာနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။

 

နိုင်ငံသားကောင်းနှင့် မြို့ပြယဉ်ကျေးမှု

 

မြို့တစ်မြို့၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို မိုးမျှော်တိုက်များ၏ အမြင့်၊ လမ်းမများ၏ အကျယ်သို့မဟုတ် စီးပွားရေးစင်တာများ၏ အရေအတွက်ဖြင့်သာတိုင်းတာ၍မရပေ။ အများပြည်သူပိုင်နေရာများကို မည်သို့အသုံးပြုကြသည်၊ ပတ်ဝန်းကျင်ကို မည်သို့ထိန်းသိမ်းကြသည်၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို မည်သို့လိုက်နာကြသည်နှင့် အခြားသူများ၏ အခွင့်အရေးကို မည်သို့လေးစားကြသည်ဆိုသည့် နိုင်ငံသားကောင်းဖြစ်မှုသည်လည်း ခေတ်မီမြို့ပြ၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

 

ဖနွမ်းပင်မြို့၏ မြစ်ကမ်းလမ်းလျှောက်နေရာများ၊ ပြည်သူ့အပန်းဖြေနေရာများနှင့် နေ့စဉ်မြို့ပြဘဝကို လေ့လာကြည့်ရှုရာတွင် အများပြည်သူနေရာများသည် လူမှုဘဝနှင့် စီးပွားရေးဘဝတို့ကို ချိတ်ဆက်ပေးသည့်နေရာများဖြစ်ကြောင်း တွေ့မြင်ရသည်။ ခရီးသွားလာမှု၊ စီးပွားရေးနှင့် အများပြည်သူ အသုံးပြုမှုတို့ အပြန်အလှန်ဆက်စပ်နေသော မြို့တော်တစ်ခုတွင် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ပြည်သူတစ်ဦးချင်းစီ၏ တာဝန်ယူမှုတို့သည် အတူတကွအရေးပါသည်။

 

ထို့ကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၏ အဓိကအချက် တစ်ရပ်မှာ “မြို့ကို ခေတ်မီအောင် တည်ဆောက်ခြင်း” နှင့် “မြို့တွင် နေထိုင်သူများ၏ မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုကို မြှင့်တင်ခြင်း” တို့ကိုတစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤအချက်သည် ပညာ ရေးနှင့်လည်း နက်ရှိုင်းစွာ ဆက်စပ်နေသည်။ IAI Work Plan V က ပညာရေးနှင့်ကျွမ်းကျင်မှုကို အရေး ကြီးသည့် မဟာဗျူဟာနယ်ပယ်အဖြစ် ထည့်သွင်း ထားခြင်းမှာ လူ့စွမ်းအား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် အားလုံးပါဝင်နိုင်သည့် လူမှုအသိုက်အဝန်း တည်ဆောက်ရေးအတွက် ပညာရေး၏ အခန်းကဏ္ဍကို အသိအမှတ်ပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ (ASEAN Main Portal)

 

သမိုင်းအမွေအနှစ်နှင့် ခေတ်သစ်ကမ္ဘောဒီးယား

 

ဖနွမ်းပင်၏ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာ သမိုင်းနှင့် ခေတ်သစ်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် တွေ့မြင်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ Royal Palace ၊ Silver Pagoda၊ National Museum နှင့် Wat Phnom တို့က ခမာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ သမိုင်းအမွေအနှစ်များကို ဖော်ပြနေကြသကဲ့သို့ မြို့ပြမိုးမျှော်တိုက်များ၊ ခေတ်မီကုန် တိုက်များနှင့် စီးပွားရေးစင်တာများက လက်ရှိခေတ်၏ အရွေ့ကိုဖော်ပြနေကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာနကလည်း ဖနွမ်းပင်၏ မြစ်ကမ်းဒေသ၊ Royal Palace ၊ Silver Pagoda ၊ National Museum နှင့် အခြားယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာနေရာများကို အရေးပါသည့် ခရီးသွားနေရာများအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ (Tourism Cambodia)

 

ထို့အပြင် Siem Reap ရှိ Angkor Archaeolo-gical Park သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ကမ္ဘာ ကျော်ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ဖြစ်ပြီး Angkor Wat ၊ Angkor Thom ၊ Bayon နှင့် Ta Prohm စသည့် ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် ကျယ်ပြန့်သော ရှေးဟောင်းသုတေသန နယ်မြေဖြစ်သည်။ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် ခရီးသွားလုပ်ငန်းအတွက် သာမက မျိုးဆက်သစ်များအတွက်သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအသိပညာကို ဆက်လက်ပေးပို့နိုင်ရေး အတွက်လည်း အရေးကြီးသည်။

 

ထိုအခြေအနေသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် အမွေအနှစ်ထိန်းသိမ်းမှုတို့ကို တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက် ဆန့်ကျင်ဘက်အဖြစ်မမြင်ဘဲ အပြန်အလှန် အားပေးနိုင်သည့်ပုံစံဖြင့် စီမံခန့်ခွဲရန်လိုအပ်ကြောင်းသတိ ပေးနေသည်။

 

Techo International Airport — ကမ္ဘောဒီးယား၏ ခေတ်သစ်တံခါးပေါက်

 

ယခုခရီးစဉ်တွင် အထူးသတိပြုမိစရာတစ်ရပ်မှာ Techo International Airport ဖြစ်သည်။ ဖနွမ်းပင် မြို့၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ဆောက်ထားသည့် ဤလေဆိပ်သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာ လေကြောင်း ဆက်သွယ်ရေးကို အဆင့်မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည့် အဓိကအခြေခံအဆောက်အအုံ တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။

 

လေဆိပ်ကဲ့သို့သော အခြေခံအဆောက်အအုံ များသည် ခရီးသည်များ သွားလာနိုင်ရန်အတွက်သာ မဟုတ်ဘဲ ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ ကုန်စည်စီးဆင်းမှု၊ နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးဆက်သွယ်မှု၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် လူမှုစီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုတို့အတွက် အခြေခံကွန်ရက် တစ်ရပ်အဖြစ် အရေးပါသည်။ ထို့ကြောင့် Techo International Airport ကို ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ “လေဆိပ်အသစ်” တစ်ခုအဖြစ်သာမက နိုင်ငံတကာ နှင့် ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ချိတ်ဆက်ရန် တည်ဆောက်ထားသည့် ခေတ်သစ်အခြေခံအဆောက်အအုံတစ်ရပ် အဖြစ် မြင်နိုင်သည်။

 

ဤအတွေ့အကြုံသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက်လည်း အခြေခံအဆောက်အအုံ တည်ဆောက်ရာတွင် အဆောက်အအုံတစ်ခုတည်းကိုသာ အာရုံစိုက်ခြင်းမပြုဘဲ လူ့စွမ်းအား၊ နည်းပညာ၊ စီမံခန့်ခွဲမှု၊ ဝန်ဆောင်မှု အရည်အသွေးနှင့် နိုင်ငံတကာချိတ်ဆက်မှုတို့ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်းစဉ်းစားရန် အရေးကြီးကြောင်း လေ့လာစရာ ဖြစ်စေသည်။

 

ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၏ အဓိကအင်အား — လူသားအရင်းအမြစ်

 

ဖနွမ်းပင်၏ မိုးမျှော်တိုက်များကို ကြည့်ရှုရင်း တကယ်တမ်း မေးမြန်းသင့်သည့် မေးခွန်းမှာ “အဆောက်အအုံများ မည်မျှမြင့်သနည်း” ဆိုသည်ထက် “ထိုအဆောက်အအုံများကို တည်ဆောက်၊ စီမံ၊ လည်ပတ်နိုင်ရန် လူသားစွမ်းရည် မည်မျှ တိုးတက်လာသနည်း” ဆိုသည့် မေးခွန်းပင်ဖြစ် သည်။

 

ယင်းအချက်နှင့် IAI Work Plan V ၏ ပညာရေးနှင့်ကျွမ်းကျင်မှုကဏ္ဍသည် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေသည်။ အာဆီယံအနေဖြင့် ပညာရေးနှင့်ကျွမ်းကျင်မှုများကို လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်တည်ဆောက်ရေး၊ ဘဝအရည် အသွေးမြှင့်တင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကွာဟချက်ကျဉ်းမြောင်းရေးတို့၏ အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ လက်ရှိ ASEAN Work Plan on Education 2026–2030 သည်လည်း အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ ပညာရေးစနစ်များကို အားကောင်းစေရန်၊ အားလုံးပါဝင်နိုင်သည့် သင်ယူမှု စနစ်များကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် အရည်အချင်းပြည့်ဝသည့် အလုပ်သမားအင်အား တည်ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ (ASEAN Main Portal)

 

ထို့ကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော မြို့တော်တစ်ခု၏ အနောက်ကွယ်တွင် အရည်အသွေးရှိသောပညာရေး၊ ကျွမ်းကျင်သော လူ့စွမ်းအား၊ ထိရောက်သော စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် တာဝန်သိနိုင်ငံသားများရှိနေကြောင်း နားလည်နိုင်သည်။

 

မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့၏ ခရီးစဉ်မှ ရရှိသည့် အတွေ့အကြုံ

 

ဤခရီးစဉ်သည် အစည်းအဝေးတက်ရောက်ပြီး ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည့် ခရီးစဉ်တစ်ခုသာ မဟုတ်ပေ။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို မူဝါဒစာတမ်းများမှသာမက မြေပြင်အတွေ့အကြုံများမှလည်း လေ့လာနိုင်ခဲ့သည့် ခရီးစဉ်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။

 

နိုင်ငံခြားရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးကဏ္ဍများမှ ကိုယ်စားလှယ် များပါဝင်ခဲ့ခြင်းသည်လည်း IAI Work Plan V ၏ အဓိကသဘောတရားနှင့် ကိုက်ညီသည်။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် ကဏ္ဍတစ်ခုတည်း၏ တာဝန်မဟုတ်ဘဲ ကဏ္ဍများအကြားပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းမှု၊ အသိပညာမျှဝေမှုနှင့် အကောင်အထည် ဖော်နိုင်စွမ်းတို့ လိုအပ်သည့်လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်သည်။

 

ထို့အပြင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက် နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် IAI Task Force နှင့် ASEAN Partners တို့၏ (၁၆) ကြိမ်မြောက် Consultation Meeting တွင်လည်း CLMV-TL နိုင်ငံများ၏ မူဝါဒ ဦးစားပေးချက်များနှင့် လိုအပ်ချက်များနှင့်ကိုက်ညီသည့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအကူအညီများ၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက် မှုများနှင့် အရင်းအမြစ်စုစည်းမှုတို့ကို ဆက်လက် မြှင့်တင်ရန် အလေးထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ (ASEAN Main Portal)

 

ယင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အာဆီယံ၏ လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ပါဝင်သူတစ်ဦးအဖြစ်သာမက အတွေ့အကြုံ၊ အသိပညာနှင့် ကဏ္ဍအလိုက် ကျွမ်းကျင်မှုများကို မျှဝေပေးနိုင်သည့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖက်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံအဖြစ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေကြောင်းပြသနေသည်။

 

ဖနွမ်းပင်မှ မြန်မာ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆီသို့

 

ဖနွမ်းပင်မြို့သည် မြစ်သုံးစင်းဆုံရာ သဘာဝပထဝီအနေအထား၊ ရှေးဟောင်းခမာယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်၊ ခေတ်မီမိုးမျှော်တိုက်များ၊ ပြည်သူ့အပန်းဖြေနေရာများ၊ စီးပွားရေးစင်တာများနှင့် ခေတ်မီအခြေခံအဆောက် အအုံများ ပေါင်းစပ်နေသည့် မြို့တော်တစ်ခုအဖြစ် မြင်တွေ့ရသည်။ မြစ်ကမ်းလမ်းလျှောက်နေရာမှ မြို့ပြရှုခင်း၊ ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနေရာများမှ ခေတ်မီလေဆိပ်အထိ မြင်တွေ့ရသမျှတို့သည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဆိုသည်မှာ ကဏ္ဍတစ်ခုတည်းဖြင့် တည်ဆောက်၍မရဘဲ အစိတ်အပိုင်းများစွာ ပေါင်းစပ်တည်ဆောက်ရသည့် လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးနေသည်။

 

မြို့တော်ကို မိုးမျှော်တိုက်များဖြင့် မြင့်မားအောင် တည်ဆောက်နိုင်သော်လည်း နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ အနာဂတ်ကို လူသားအရင်းအမြစ်၊ ပညာရေး၊ စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် နိုင်ငံသားကောင်းများဖြင့်သာ မြင့်မားအောင် တည်ဆောက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

 

အာဆီယံအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ရှေ့ဆက်၍ IAI Work Plan V ၊ ASEAN Work Plan on Education 2026–2030 နှင့် အခြားသက်ဆိုင်ရာ အာဆီယံမူဘောင်များအတွင်း တက်ကြွစွာပါဝင်ခြင်း၊ နိုင်ငံအချင်းချင်း အတွေ့အကြုံဖလှယ်ခြင်း၊ ပညာနှင့် နည်းပညာမျှဝေခြင်း၊ လူ့စွမ်းအားဖွံ့ဖြိုးရေးကို မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းစီမံကိန်းများကို ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းတို့မှတစ်ဆင့် မိမိနိုင်ငံ၏ လိုအပ်ချက်များနှင့် ဒေသတွင်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ရည်မှန်းချက်များကို ချိတ်ဆက် ဆောင်ရွက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

 

အာဆီယံအသိုက်အဝန်းသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနှင့်တစ်နိုင်ငံ ယှဉ်ပြိုင်ရန်အတွက်သာမက အပြန် အလှန်သင်ယူရန်၊ အတွေ့အကြုံမျှဝေရန်နှင့် အောင်မြင်မှုများကို အချင်းချင်းအားဖြည့်ပေးရန် အခွင့်အလမ်းများစွာ ပေးစွမ်းနေ သည့်အသိုက်အဝန်း တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်ခရီးစဉ်တိုင်းကို အမှတ်တရတစ်ခုအဖြစ်သာမထားဘဲ သင်ယူမှု တစ်ခုအဖြစ်ခံယူပြီး၊ သင်ယူမှုတိုင်းကို လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှုအဖြစ် ပြောင်းလဲကာ လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှုတိုင်းမှ နိုင်ငံနှင့် ပြည်သူတို့အတွက် အကျိုးရှိသော တန်ဖိုးသစ်များ ဖန်တီးနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းရပါမည်။

 

အတွေ့အကြုံမှ လုပ်ဆောင်ချက်သို့ လုပ်ဆောင်ချက်မှ အနာဂတ်သို့

 

ဖနွမ်းပင်မှ မြင်တွေ့လေ့လာခဲ့ရသမျှသည် ခရီးစဉ်တစ်ခု၏ အမှတ်တရအဖြစ်သာ ကျန်ရှိမနေသင့်ပေ။ ထိုအတွေ့အကြုံများကို အသိပညာအဖြစ် ပြောင်းလဲ၍ အသိပညာကို လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ချက်များအဖြစ် ဖော်ဆောင်နိုင်မှသာ ခရီးစဉ်၏တန်ဖိုးသည် ပိုမိုပြည့်ဝလာမည်ဖြစ်သည်။ အာဆီယံဒေသအတွင်း အပြန်အလှန်လေ့လာသင်ယူခြင်းနှင့် အတွေ့အကြုံများ မျှဝေခြင်းမှရရှိသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို မိမိတို့ နိုင်ငံ၏အခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြန်လည်အသုံးချရန်လည်း အရေးကြီးသည်။

 

ထို့ကြောင့် ယခုအချိန်သည် လေ့လာရုံနှင့် ရပ်တန့်နေမည့်အချိန်မဟုတ်ဘဲ လေ့လာခဲ့သမျှကို လက်တွေ့အဖြစ် ပြောင်းလဲရမည့်အချိန်ဖြစ်သည်။ ရရှိခဲ့သည့်အသိပညာများကို မျှဝေရပါမည်။ အတွေ့အကြုံများကို လက်တွေ့အသုံးချရပါမည်။

 

မတူညီမှုများကို အတားအဆီးအဖြစ် မမြင်ဘဲအပြန်အလှန်သင်ယူနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းများအဖြစ် အသုံးချကြပါစို့။ အာဆီယံမိသားစုအတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ပိုမိုခိုင်မာစေပြီး လူငယ်များအတွက် အခွင့်အလမ်းများ၊ လူ့အဖွဲ့အစည်း အတွက် တိုးတက်မှုများနှင့် နိုင်ငံအတွက် ရေရှည်တည်တံ့သော အနာဂတ်ကို ယနေ့မှစ၍ အတူတကွ ဖန်တီးကြပါစို့။

 

အတွေ့အကြုံကို အသိပညာအဖြစ်၊ အသိပညာကို လုပ်ဆောင်ချက်အဖြစ်၊ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ရလဒ်ကောင်းများအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်မှသာ ယနေ့၏လေ့လာမှုသည်မနက်ဖြန်၏ တိုးတက်မှုအဖြစ် ရှင်သန်လာမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအနာဂတ်ကို အတူတကွ စတင်တည်ဆောက်ကြပါစို့။ ။

မူရင်းသတင်း — Myanmar Digital News