တရားဥပဒေစိုးမိုးမှုနှင့် တရားမျှတမှု နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် နိုင်ငံသားတိုင်း လက်ကိုင်ထားရမည့် စံတန်ဖိုးများ

ဒေါက်တာဇော်ထွန်းအောင် (ပညာရေး)

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ​ခေတ်မီဆန်းပြားခမ်းနား​သော မိုး​မျှော်တိုက်တာအ​ဆောက် အအုံများ၊ လမ်းတံတားများ၊ စက်ရုံအလုပ်ရုံများနှင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်းများဖြင့်သာ တိုင်းတာ၍ မရနိုင်ပါ။ လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ အသက်အိုးအိမ် စည်းစိမ်လုံခြုံမှု၊ အခွင့်အရေးများကို လေးစား ကာကွယ်မှု၊ ဥပဒေရှေ့မှောက်တွင် တန်းတူညီမျှမှုနှင့် မတရားမှုများအပေါ် တာဝန်ယူဖြေရှင်းနိုင်မှုတို့သည်လည်း နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ အမှန်တကယ်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုကိုဖော်ပြသည့် အရေးကြီးသောစံညွှန်းများဖြစ်ကြသည်။

လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတွင် ဥပဒေရှိရုံဖြင့် တရားမျှတမှု အလိုအလျောက်ဖြစ်ပေါ်လာမည်မဟုတ်ပါ။ ဥပဒေကို မည်သူမဆို တန်းတူလိုက်နာရမည် ဖြစ်သကဲ့သို့ ဥပဒေကို အကောင်အထည်ဖော်သူများ ကလည်း တရားမျှတမှု၊ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနှင့် တာဝန်ခံမှုတို့ကို လက်ကိုင်ထားရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မတရားမှုကိုမြင်တွေ့ရသည့်အခါ ကိုယ်နှင့်မဆိုင်သကဲ့သို့ လျစ်လျူရှုနေခြင်းသည်လည်း လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို တဖြည်းဖြည်းယိုယွင်းစေနိုင်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ ရေရှည်တည်ငြိမ်အေးချမ်းပြီး စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ပညာရေးကဏ္ဍများတွင် ရေရှည်တိုးတက်လာစေရန်အတွက် ဥပဒေစိုးမိုးမှုနှင့် တရားမျှတမှုကို အဖွဲ့အစည်းများ၏တာဝန်အဖြစ် သာမက နိုင်ငံသားတိုင်း၏နေ့စဉ်ဘဝတွင် လက်တွေ့ ကျင့်သုံးရမည့် စံတန်ဖိုးများအဖြစ် ရှုမြင်ရန်လိုအပ်သည်။ “မတရားမှုကို လက်ခံခြင်းသည် တရားမျှတမှု ကို အားနည်းစေပြီး တာဝန်ယူမှုကို ကျင့်သုံးခြင်းသည် လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ခိုင်မာစေသည်”ဟူသော အတွေးအမြင်ကိုအခြေခံ၍ တရားမျှတသော လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ် တည်ဆောက်ရေးအတွက် အရေးကြီးသည့်အချက်များကို ဆွေးနွေးတင်ပြလိုပါသည်။

တရားဥပဒေစိုးမိုးမှုသည် နိုင်ငံတည်ငြိမ်ဖွံ့ဖြိုးရေး၏ အခြေခံအုတ်မြစ်

တရားဥပဒေစိုးမိုးမှုဆိုသည်မှာ ဥပဒေရှိနေခြင်းမျှသာမဟုတ်ဘဲ လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်း၊ အဖွဲ့ အစည်းများနှင့် အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများ အားလုံးသည် သက်ဆိုင်ရာဥပဒေများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ရခြင်း၊ ဥပဒေကို တရားမျှတစွာ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းနှင့် အခွင့်အာဏာကို မတရားအသုံးချမှုမှ ကာကွယ်ခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ ဥပဒေသည် အားနည်းသူများကိုသာ ထိန်းချုပ်ပြီး အင်အားကြီးသူများအတွက် ခြွင်းချက်ဖြစ်နေပါက တရားဥပဒေစိုးမိုးမှုအပြည့်အဝရှိသည်ဟု မဆိုနိုင်ပေ။

ဥပမာအားဖြင့် ယာဉ်စည်းကမ်းချိုးဖောက်မှု၊ အများပိုင်ပစ္စည်းပျက်စီးစေမှု၊ အဂတိလိုက်စားမှုနှင့် အများပြည်သူအကျိုးကို ထိခိုက်စေသည့်လုပ်ရပ် များကို သက်ဆိုင်သူ၏ ရာထူး၊ ငွေကြေးနှင့် လူမှု အဆင့်အတန်းအပေါ်မူတည်၍ မတူညီစွာ ကိုင်တွယ်ပါက ပြည်သူများ၏ ဥပဒေအပေါ် ယုံကြည်မှုကျဆင်း လာမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပဒေကို တန်းတူညီမျှ ကျင့်သုံးခြင်း၊ တရားစီရင်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် မျှတမှုရှိခြင်းနှင့် ပြည်သူများအနေဖြင့် ဥပဒေဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး၊ တာဝန်များကို သိရှိနားလည်ခြင်းတို့သည် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။

နိုင်ငံတကာအတွေ့အကြုံများအရလည်း ခိုင်မာသောဥပဒေစနစ်၊ ယုံကြည်စိတ်ချရသောအဖွဲ့အစည်း များနှင့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို တစ်သမတ်တည်း အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မှုတို့သည် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများအတွက် ယုံကြည်စိတ်ချရသော ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးပေးနိုင်သည်။ ပြည်သူများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအခွင့်အရေး၊ စာချုပ်ဆိုင်ရာအခွင့်အရေးနှင့် တရားမျှတမှုရရှိနိုင်ရေးတို့ကို အာမခံနိုင်ခြင်း သည်လည်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် အထောက်အကူပြုသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ဥပဒေကိုကြောက်ရွံ့၍ လိုက်နာရသည့်အခြေအနေထက် ဥပဒေ၏ရည်ရွယ် ချက်နှင့် တရားမျှတမှုကိုနားလည်၍ လေးစားလိုက်နာသည့် ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ်ပေါ်ပေါက်လာရန် လိုအပ်သည်။ ဥပဒေစိုးမိုးမှုခိုင်မာမှသာ ပြည်သူ့ယုံကြည်မှုခိုင်မာမည်ဖြစ်ပြီး ပြည်သူ့ယုံကြည်မှု ခိုင်မာမှသာ နိုင်ငံ၏ဖွံ့ဖြိုးရေးအုတ်မြစ် တည်မြဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

မတရားမှုကို မျက်ကွယ်မပြုခြင်းနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ရဲရင့်မှု

လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် မတရားမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေခြင်း၏ အကြောင်းရင်းတစ်ရပ်မှာ မတရားမှုကို ကျူးလွန်သူတစ်ဦးတည်းကြောင့်သာ မဟုတ်ပါ။ မတရားမှုကိုမြင်တွေ့သော်လည်း ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ အဆင်မပြေမှုကို ရှောင်ရှားလိုခြင်း သို့မဟုတ် မိမိနှင့်မသက်ဆိုင်ဟု ယူဆခြင်းကြောင့် နှုတ်ဆိတ်နေသူများ၏ အပြုအမူသည်လည်း ပြဿနာကို ပိုမိုကြာရှည်စေနိုင်သည်။ သို့သော် မတရားမှုကိုတားဆီးရန်ဆိုသည်မှာ အခြေအနေတိုင်းတွင် အန္တရာယ်ရှိစွာ ဝင်ရောက်ရင်ဆိုင်ရမည်ဟု မဆိုလိုပါ။ မိမိနှင့် အခြားသူများ၏လုံခြုံရေးကို ထိန်းသိမ်းလျက် သင့်လျော်သောနည်းလမ်းဖြင့် အမှန်တရားကိုဖော်ထုတ်ခြင်း၊ သက်ဆိုင်ရာဌာနသို့ တိုင်ကြားခြင်းနှင့် ထိခိုက်ခံရသူကို အကူအညီပေးခြင်းတို့လည်း ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာရဲရင့်မှု၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်။

ဥပမာအားဖြင့် ကျောင်းတစ်ကျောင်းတွင် ကျောင်းသားတစ်ဦးအား မတရားအနိုင်ကျင့်နေ သည်ကို တွေ့မြင်ရသည့်အခါ ဘေးမှရပ်ကြည့်နေခြင်း၊ ရယ်မောအားပေးခြင်း သို့မဟုတ် လူမှုကွန်ရက် ပေါ်သို့ ထပ်မံဖြန့်ဝေခြင်းသည် ထိခိုက်ခံရသူ၏ နာကျင်မှုကို ပိုမိုကြီးထွားစေနိုင်သည်။ ယင်းအစား ဆရာ ဆရာမ သို့မဟုတ် တာဝန်ရှိသူများထံ အကြောင်းကြားခြင်း၊ ထိခိုက်ခံရသူကို အားပေး ကူညီခြင်းနှင့် ဖြစ်ရပ်ကို အမှန်အတိုင်းတင်ပြခြင်းတို့သည် ပိုမိုတာဝန်သိသော တုံ့ပြန်မှုများဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတကာတွင်လည်း အနိုင်ကျင့်မှုတားဆီးရေး၊ လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း မတရားပြုမူမှုများကို ဖော်ထုတ်ရေးနှင့် အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခများကို တားဆီးရေးတို့တွင် မျက်မြင်သက်သေများနှင့် သတင်းပေးသူများ၏အခန်းကဏ္ဍကို အလေးထားကြသည်။ သို့ရာတွင် အမှန်တရားကိုဖော်ထုတ်ရာ၌ အထောက်အထားမရှိဘဲ စွပ်စွဲခြင်း၊ ကောလာဟလ ဖြန့်ဝေခြင်းနှင့် လူတစ်ဦး၏ဂုဏ်သိက္ခာကို မတရား ထိခိုက်စေခြင်းတို့ကိုလည်း ရှောင်ကြဉ်ရမည် ဖြစ်သည်။

မြန်မာ့လူမှုဘဝတွင်လည်း မိသားစု၊ ကျောင်း၊ လုပ်ငန်းခွင်နှင့် ရပ်ရွာအသိုက်အဝန်းအတွင်း မတရားမှုကို ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့စွာ ထောက်ပြနိုင်ခြင်း၊ အမှန်တရားဘက်မှ ရပ်တည်ခြင်းနှင့် ထိခိုက် ခံရသူများအား ကူညီပံ့ပိုးခြင်းတို့ကို အားပေးသင့်သည်။ “မတရားမှုကို မျက်ကွယ်ပြုခြင်းထက် တရား မျှတမှုအတွက် တာဝန်သိစွာ ရပ်တည်ခြင်းက လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ပိုမိုမြင့်မားစေသည်”ဟူသော အယူအဆကို နိုင်ငံသားတိုင်း နှလုံးသွင်းသင့်သည်။

တာဝန်ခံမှု၊ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနှင့် အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး

အဂတိလိုက်စားမှုသည် ငွေကြေးဆုံးရှုံးမှုတစ်ခုတည်းကိုသာ ဖြစ်စေခြင်းမဟုတ်ဘဲ အများပြည်သူ ၏ယုံကြည်မှု၊ အခွင့်အရေးနှင့် လူမှုတရားမျှတမှုတို့ကိုပါ ထိခိုက်စေသောပြဿနာဖြစ်သည်။ တံစိုး လက်ဆောင်ပေးခြင်း၊ မလျော်ကန်သော အကျိုးခံစားခွင့်များလက်ခံခြင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အကျိုးစီးပွား အတွက် အာဏာအသုံးချခြင်းနှင့် အများပိုင်အရင်းအမြစ်များကို အလွဲသုံးစားပြုခြင်းတို့သည် အဖွဲ့အစည်းများအပေါ် ပြည်သူများ၏ ယုံကြည်မှုကို လျော့နည်းစေသည်။

ဥပမာအားဖြင့် ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုရရှိရန် တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသော လုပ်ငန်းစဉ်အပြင် အပိုငွေပေးမှသာ ဆောင်ရွက်ပေးမည်ဟု သတ်မှတ်ခြင်းသည် ငွေကြေးမတတ်နိုင်သူများကို နစ်နာစေ ပြီး တန်းတူအခွင့်အရေးကို ထိခိုက်စေသည်။ အလားတူ အရည်အချင်းနှင့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း အပေါ်မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်ရမည့်ကိစ္စများတွင် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာဆက်ဆံရေး၊ လာဘ်ပေး လာဘ်ယူမှုနှင့် အုပ်စုအကျိုးစီးပွားတို့ကို ဦးစားပေးပါက အရည်အချင်းရှိသူများ၏ အခွင့်အလမ်းများ ဆုံးရှုံးနိုင်သည်။

အဂတိလိုက်စားမှုကိုတားဆီးရာတွင် လူတစ်ဦး ချင်း၏ ကိုယ်ကျင့်တရားကောင်းမွန်မှုသာမက အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာစနစ်များလည်း အရေးကြီး သည်။ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊ ဝယ်ယူရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ ပွင့်လင်းမြင်သာစေခြင်း၊ စာရင်းစစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်ခြင်း၊ အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခများကို ထုတ်ဖော်ကြေညာခြင်းနှင့် တိုင်ကြားသူများကို သင့်လျော်စွာကာကွယ်ပေးခြင်း တို့သည် အဂတိလိုက်စားမှုဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းများကို လျှော့ချနိုင်သည်။

ကုလသမဂ္ဂ၏ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာသဘောတူစာချုပ် (United Nations Convention against Corruption—UNCAC) သည် အဂတိလိုက်စားမှုကာကွယ်ရေး၊ ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ကိုင်တွယ်ရေး၊ နိုင်ငံတကာပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေးနှင့် အများပိုင်အရင်းအမြစ်များ ပြန်လည်ရယူရေးတို့ကို အလေးထားသည်။ ယင်းက နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးသည် ပြစ်မှုကျူးလွန်ပြီးမှအရေးယူ ခြင်းတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင် သောစနစ်ကောင်းများ တည်ဆောက်ခြင်းနှင့်လည်း သက်ဆိုင်ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။

ထို့ကြောင့် နိုင်ငံသားတိုင်းသည် မိမိ၏တာဝန် ဝတ္တရားများကို ရိုးသားစွာထမ်းဆောင်ခြင်း၊ မလျော် ကန်သော အကျိုးခံစားခွင့်များကို ငြင်းပယ်ခြင်း၊ အများပိုင်ပစ္စည်းများကို ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် မသမာမှု များကို သင့်လျော်သောလမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် တင်ပြခြင်းတို့ကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးရမည်။ “ရိုးသားမှုသည် လူတစ်ဦး၏ဂုဏ်သိက္ခာဖြစ်ပြီး တာဝန်ခံမှုသည် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၏ ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ဖြစ်သည်”ဟူသော သဘောတရားကို နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများတွင် ဖော်ဆောင်သင့် သည်။

ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာအတွေ့အကြုံများမှ သင်ခန်းစာယူခြင်း

တရားဥပဒေစိုးမိုးမှုနှင့် တရားမျှတမှုကို ခိုင်မာစေရန် နိုင်ငံတကာအတွေ့အကြုံများမှ သင်ယူနိုင် သည့်အချက်များစွာရှိသည်။ သို့သော် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏အောင်မြင်မှုကို အခြားနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံသို့ တိုက်ရိုက်ကူးယူခြင်းထက် မိမိနိုင်ငံ၏ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အခြေအနေများနှင့်ကိုက်ညီအောင် လေ့လာအသုံးချခြင်းက ပိုမိုအရေးကြီးသည်။

ဥပမာအားဖြင့် စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုနှင့် အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး အတွေ့အကြုံများတွင် ရှင်းလင်းသောစည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်မှုနှင့် တာဝန်ခံမှုတို့ကို အလေးထားသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူမှုဘဝတွင်လည်း အများပြည်သူအသုံးပြုသည့် နေရာများကို သန့်ရှင်းစွာထိန်းသိမ်းခြင်း၊ စည်းကမ်းလိုက်နာခြင်းနှင့် အများအကျိုး ထည့်သွင်းစဉ်းစား ခြင်းတို့ကို လူမှုတာဝန်တစ်ရပ်အဖြစ် သင်ကြားပေးသည့်အလေ့အထများကို တွေ့ရသည်။ ယင်းအတွေ့ အကြုံများမှ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းများနှင့် နိုင်ငံသားတို့၏ နေ့စဉ်အပြုအမူများသည် အပြန်အလှန် အားဖြည့်ပေးရကြောင်း သင်ခန်းစာယူနိုင်သည်။

နိုင်ငံတကာတွင်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၏ရေရှည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရည်မှန်းချက် (SDG 16)သည် ငြိမ်းချမ်း၍ အားလုံးပါဝင်နိုင်သော လူ့အဖွဲ့အစည်းများ တည်ဆောက်ရေး၊ လူတိုင်းတရားမျှတမှုရရှိနိုင်ရေးနှင့် ထိရောက်မှုရှိပြီး တာဝန်ခံမှုရှိသောအဖွဲ့ အစည်းများ တည်ထောင်ရေးကို အလေးထားသည်။ ယင်းရည်မှန်းချက်သည် တရားဥပဒေစိုးမိုးမှုကို တရားရုံးများနှင့် ဥပဒေစိုးမိုးရေးအဖွဲ့များ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်အဖြစ်သာမက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ် တစ်ခုလုံးနှင့် ဆက်စပ်နေသော အခြေခံတန်ဖိုးအဖြစ် ရှုမြင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံအတွက်လည်း ရပ်ရွာအဆင့်တွင် အများပိုင်ပစ္စည်းများကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ကျောင်းများတွင် အနိုင်ကျင့်မှုတားဆီးရေးနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားပညာပေးရေးကို အားပေးခြင်း၊ လုပ်ငန်းများတွင် တရားမျှတသော ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်မှုကို ကျင့်သုံးခြင်းနှင့် ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှု များတွင် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုကို မြှင့်တင်ခြင်းတို့မှ စတင်နိုင်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဥပဒေစိုးမိုး ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် လွတ်လပ်မှု၊ မျှတမှုနှင့် တာဝန်ခံမှုတို့ ခိုင်မာစေရန်လည်း အရေးကြီးသည်။

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ တိုးတက်မှုကို အခြားနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ရုံဖြင့် မလုံလောက်ပါ။ အောင်မြင် သောအတွေ့အကြုံများမှသင်ယူပြီး မိမိလူ့အဖွဲ့ အစည်းနှင့်ကိုက်ညီသော ပြောင်းလဲမှုများကို တစိုက်မတ်မတ် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခြင်းကသာ အဓိကဖြစ်သည်။

နိုင်ငံသားကောင်းနှင့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံသားကောင်းတို့၏ ကျင့်ဝတ်စံနှုန်းများ

တရားမျှတသော လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ် တည်ဆောက်ရာတွင် ဥပဒေစနစ်ကောင်းမွန်ခြင်း နှင့်အတူ နိုင်ငံသားတစ်ဦးချင်းစီ၏ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် နေ့စဉ်အပြုအမူများလည်း အရေးပါသည်။ နိုင်ငံသားကောင်းတစ်ဦးသည် မိမိ၏အခွင့်အရေးများကိုသာ တောင်းဆိုသူမဟုတ်ဘဲ မိမိ၏တာဝန် ဝတ္တရားများကိုလည်း နားလည်သူဖြစ်သည်။ အများပိုင်ပစ္စည်းကို ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းကဲ့သို့ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ အခြားသူ၏အခွင့်အရေးကို လေးစားခြင်း၊ အမှားပြုမိပါက ဝန်ခံပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် အများအကျိုးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းတို့သည် နိုင်ငံသားကောင်း တစ်ဦး၏ လက္ခဏာများဖြစ်ကြသည်။

ဥပမာအားဖြင့် လမ်းပေါ်တွင် အမှိုက်မပစ်ခြင်း၊ အများပြည်သူသုံးယာဉ်များနှင့် နေရာများတွင် စည်းကမ်းလိုက်နာခြင်း၊ တန်းစီစနစ်ကို လေးစားခြင်း၊ အများပိုင်ဘဏ္ဍာနှင့် ပစ္စည်းများကို အလွဲသုံးစား မပြုခြင်းတို့သည် သေးငယ်သောလုပ်ရပ်များဟု ထင်ရသော်လည်း စည်းကမ်းရှိသောလူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်ကို တည်ဆောက်ပေးသည့် အခြေခံအပြုအမူ များဖြစ်သည်။ အလားတူ မိမိနှင့် သဘောထားမတူသူများကိုလည်း လူ့ဂုဏ်သိက္ခာရှိသူများအဖြစ် လေးစား ဆက်ဆံခြင်းသည် လူမှုသဟဇာတဖြစ်မှုကို တိုးမြှင့်ပေးနိုင်သည်။

ကမ္ဘာ့နိုင်ငံသားကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ခြင်းဆိုသည်မှာ မိမိနိုင်ငံ၏ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အကျိုးစီးပွားကို စွန့်လွှတ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ မိမိနိုင်ငံအပေါ် တာဝန်ယူမှုနှင့်အတူ အခြားလူမျိုးများ၊ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့် လူသားအားလုံး၏ ဂုဏ်သိက္ခာကိုလည်း လေးစားခြင်းဖြစ်သည်။ သတင်းအချက်အလက်များကို မျှဝေရာတွင် အမှန်တရားကိုစစ်ဆေးခြင်း၊ အမုန်းစကားနှင့် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုများကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သဘာဝအရင်းအမြစ်များကို ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့သည် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံသားတစ်ဦး၏ တာဝန်သိစိတ်ကို ဖော်ပြသည်။

လူငယ်များအတွက်လည်း ပညာရေးသည် စာမေးပွဲအောင်မြင်ရေးနှင့် အလုပ်အကိုင်ရရှိရေး အတွက်သာမဟုတ်ဘဲ အမှား၊ အမှန် ခွဲခြားသိမြင် နိုင်မှု၊ ဝေဖန်ပိုင်းခြားစဉ်းစားနိုင်မှုနှင့် လူမှုတာဝန် ယူမှုတို့ကို တည်ဆောက်ပေးရမည့်လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်သည်။ မိဘများ၊ ဆရာ ဆရာမများ၊ အလုပ်ရှင် များနှင့် ရပ်ရွာခေါင်းဆောင်များကလည်း မိမိတို့၏ အပြုအမူဖြင့် စံနမူနာပြသရန်လိုအပ်သည်။ ကလေးများကို ရိုးသားမှုအကြောင်း ပြောကြားရုံသာမက မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ရိုးသားစွာကျင့်ကြံပြသမှသာ ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာပညာပေးမှုသည် အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝလာမည်ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် နိုင်ငံသားကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ရေးကို ကြီးမားသောအခမ်းအနားများနှင့် ကြွေးကြော်သံ များတွင်သာ ရှာဖွေရန်မလိုပါ။ နေ့စဉ်ဘဝတွင် မှန်ကန်သောဆုံးဖြတ်ချက်ကို ရွေးချယ်ခြင်း၊ မိမိ တာဝန်ကို ကျေပွန်စွာထမ်းဆောင်ခြင်းနှင့် အခြားသူများအပေါ် တရားမျှတစွာဆက်ဆံခြင်းတို့မှ စတင် ရမည်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသားကောင်းများ များပြားလာလျှင် လူ့အဖွဲ့အစည်းခိုင်မာလာမည်ဖြစ်ပြီး လူ့အဖွဲ့ အစည်း ခိုင်မာလာလျှင် နိုင်ငံ၏အနာဂတ်လည်း ပိုမိုတောက်ပလာမည်ဖြစ်သည်။

တရားမျှတမှုကို စကားလုံးဖြင့်သာမက လက်တွေ့ဘဝဖြင့် တည်ဆောက်ကြပါစို့

တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု၊ တရားမျှတမှု၊ တာဝန်ခံမှုနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားတို့သည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို အလှဆင်ပေးသည့် အယူအဆ များသာမဟုတ်ပါ။ ပြည်သူများ၏ အသက်အိုးအိမ် စည်းစိမ်ကိုကာကွယ်ပေးခြင်း၊ အခွင့်အရေးများကို တန်းတူညီမျှစွာရရှိစေခြင်း၊ အဂတိလိုက်စားမှုကို လျှော့ချခြင်းနှင့် လူမှုအသိုက်အဝန်းအတွင်း ယုံကြည်မှုကို တည်ဆောက်ပေးခြင်းတို့အတွက် လက်တွေ့လိုအပ်သော အခြေခံစံတန်ဖိုးများဖြစ်ကြသည်။

တရားမျှတသောနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို တည်ဆောက်ရန် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်းတစ်ခုတည်းနှင့် မလုံလောက် ပါ။ ဥပဒေကို မျှတစွာကျင့်သုံးသည့် အဖွဲ့အစည်းများ၊ တာဝန်ယူမှုရှိသည့်ခေါင်းဆောင်များ၊ ရိုးသားစွာ လုပ်ကိုင်သည့်ဝန်ထမ်းများနှင့် မိမိ၏အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန်ကိုနားလည်သောပြည်သူများ အတူတကွ ရှိနေရမည်ဖြစ်သည်။ မတရားမှုကိုတွေ့မြင်သည့်အခါ ဘေးကင်းလုံခြုံပြီး သင့်လျော်သောနည်းလမ်း ဖြင့် တုံ့ပြန်ခြင်း၊ အဂတိလိုက်စားမှုကို ငြင်းပယ်ခြင်းနှင့် အမှန်တရားကို လေးစားခြင်းတို့သည် လူတိုင်း စတင်ကျင့်သုံးနိုင်သော လုပ်ရပ်များဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏အနာဂတ်ကို ပိုမိုတည်ငြိမ်၊ တရားမျှတပြီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော လူ့အဖွဲ့အစည်း အဖြစ် တည်ဆောက်လိုပါက တရားမျှတမှုကို အခြားသူများထံမှသာ မျှော်လင့်နေခြင်းထက် မိမိ ကိုယ်တိုင်၏ အပြုအမူမှ စတင်တည်ဆောက်ကြရ မည်ဖြစ်သည်။ “မှန်ကန်မှုကို ရွေးချယ်ပါ၊ မတရားမှုကို မျက်ကွယ်မပြုပါနှင့်၊ မိမိတာဝန်ကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ပါ”ဟူသော သဘောတရားကို မိသားစု၊ ကျောင်း၊ လုပ်ငန်းခွင်နှင့် ရပ်ရွာအသိုက်အဝန်းတိုင်းတွင် လက်တွေ့ဖော်ဆောင်ကြပါစို့။

တရားဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာခြင်း၊ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ကာကွယ်ခြင်း၊ အဂတိကင်းစင်စွာ နေထိုင်ခြင်းနှင့် အများအကျိုးအတွက် တာဝန်သိစွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကို နိုင်ငံသားတိုင်း၏ နေ့စဉ် ကျင့်ဝတ်အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်မှသာ တရားမျှတမှုသည် စာရွက်ပေါ်ရှိ စကားလုံးတစ်ခုအဖြစ်မှ လူ့ဘဝအတွင်း လက်တွေ့ခံစားရသော တန်ဖိုးတစ်ခု အဖြစ် ပြောင်းလဲလာမည်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ အတူတကွ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် သာမက ကမ္ဘာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက်ပါ ငြိမ်းချမ်းမှု၊ ယုံကြည်မှုနှင့် ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတို့ကို အထောက်အကူပြုနိုင်ကြပါစေ။

ဥပဒေကို လေးစားခြင်း၊ မတရားမှုကို မျက်ကွယ် မပြုခြင်းနှင့် တာဝန်ယူမှုရှိသော နိုင်ငံသားစိတ်ဓာတ် တို့ဖြင့် တည်ငြိမ်ဖွံ့ဖြိုးသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းကို တည်ဆောက်ကြပါစို့….။ ။