သတိုး
၁၅. ၁၁. ၂၀၂၆
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းနှင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများတွင် ဒေသတွင်း သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် မမောမပန်း ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့မှုများအတွက် ဒေါ်လှလှအောင် (Ms Hla Hla Aung) အား ယခုနှစ်၏ အာဆီယံဆု (ASEAN Prize) ရရှိသူအဖြစ် ရွေးချယ်သတ်မှတ်လိုက်သည်။
၂၀၂၆ ခုနှစ် အာဆီယံဆုကို ယနေ့ကျင်းပသည့် ၄၉ ကြိမ်မြောက် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးနှင့် ဆက်စပ်ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများ၏ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားတွင် ချီးမြှင့်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ ဖာဒီနန် ရိုမူယယ်ဒက်ဇ် မားကို့စ် ဂျူနီယာ (Ferdinand Romualdez Marcos Jr.) နှင့် အာဆီယံ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဒေါက်တာ ကာအို ကင်ဟွန်း (Dr Kao Kim Hourn) တို့က မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် ဘူမိဗေဒနှင့် ငလျင်ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ငလျင်ကော်မတီ၏ နာယကအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် ဒေါ်လှလှအောင်ထံသို့ အာဆီယံဆုတံဆိပ်ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အခမ်းအနားသို့ အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ၊ သံတမန်အဖွဲ့ဝင်များနှင့် ဒေသတွင်းမှ အခြားဂုဏ်သရေရှိ လူကြီးမင်းများ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ချီးမြှင့်ခဲ့သည့် အာဆီယံဆုကို အာဆီယံ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ရုံးက စီမံခန့်ခွဲပြီး Temasek Foundation က အဓိက ပံ့ပိုးကူညီထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ယခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ Ayala Foundation ကလည်း ပံ့ပိုးကူညီထားသည်။ အာဆီယံဆုသည် ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို မြှင့်တင်ပေးပြီး ဒေသအတွင်း အာဆီယံ အသိုက်အဝန်း ထူထောင်ရေး စိတ်ဓာတ်ကို ပျိုးထောင်ပေးသည့် ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သော စွမ်းဆောင်ချက်များ ရှိခဲ့သည့် လူပုဂ္ဂိုလ်များ သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းများကို အသိအမှတ်ပြု ချီးမြှင့်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆုရရှိသူသည် အာဆီယံဆုတံဆိပ်နှင့် ဆုကြေးငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၀,၀၀၀ ကို ရရှိမည် ဖြစ်သည်။
ဒေါ်လှလှအောင်သည် ဤဆုကို ရရှိသည့် ကိုးဦးမြောက် ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ သိပ္ပံနည်းကျ သုတေသနပြုမှုနှင့် ရပ်ရွာလူထု စွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်မှုတို့ကို ပေါင်းကူးပေးခြင်းဖြင့် ရပ်ရွာအခြေပြု သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်း မြှင့်တင်ရေးအတွက် မမှိတ်မသုန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် သူမအား အသိအမှတ်ပြု ချီးမြှင့်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သိပ္ပံဆိုင်ရာ အသိပညာများကို လက်တွေ့ကျပြီး ရပ်ရွာလူထု ဦးဆောင်သည့် ဖြေရှင်းနည်းများအဖြစ် ပြောင်းလဲအသုံးချနိုင်ရန် သူမ၏ ကြိုးပမ်းမှုများသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အာဆီယံဒေသတစ်ဝန်းတွင် ငလျင်ဘေး ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု မြှင့်တင်ရေး၊ ဒေသခံများ၏ စွမ်းဆောင်ရည် တည်ဆောက်ရေးနှင့် ပိုမိုဘေးကင်းလုံခြုံပြီး ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းရှိသော လူမှုအသိုက်အဝန်းများ မြှင့်တင်ရေးတို့တွင် များစွာ အထောက်အကူ ပြုခဲ့သည်။
အာဆီယံ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဒေါက်တာ ကာအို ကင်ဟွန်းက ဂုဏ်ပြုစကား ပြောကြားရာတွင် ဒေသတွင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်း မြှင့်တင်ရေးအတွက် ဒေါ်လှလှအောင်၏ တစ်သက်တာ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုကို ချီးကျူးဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
“သူမရဲ့ ထူးခြားပြောင်မြောက်တဲ့ စွမ်းဆောင်ချက်တွေဟာ မြန်မာ့လူမှုအသိုက်အဝန်းတွေကိုသာမက ပြည်သူကို ဗဟိုပြုပြီး ပြည်သူ့အကျိုးကို ရှေးရှုတဲ့ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းရှိသော အာဆီယံ အသိုက်အဝန်း တည်ဆောက်ရေးဆိုတဲ့ ဘုံရည်မှန်းချက်ကို ထင်ဟပ်စေတဲ့ အာဆီယံရဲ့ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့ စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုင်ရာ ကျယ်ပြန့်တဲ့ ဦးစားပေးလုပ်ငန်းစဉ်တွေကိုပါ ပံ့ပိုးပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနဲ့ ပံ့ပိုးထားတဲ့ သိပ္ပံဆိုင်ရာ အသိပညာတွေဟာ အာဆီယံပြည်သူတွေအတွက် အကျိုးရှိစေမယ့် လက်တွေ့ကျပြီး အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝတဲ့ ရပ်ရွာအကျိုးပြု လုပ်ငန်းတွေအဖြစ် ဘယ်လိုပြောင်းလဲနိုင်သလဲဆိုတာကို သူမက သက်သေပြခဲ့ပါတယ်” ဟု ဒေါက်တာကာအိုက ပြောကြားခဲ့သလို “သူမရဲ့ စံနမူနာပြ လုပ်ဆောင်ချက်ဟာ စုပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုနဲ့ ပံ့ပိုးထားတဲ့ တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ စိတ်နှစ်မြှုပ်ကြိုးပမ်းမှုက အပြုသဘောဆောင်တဲ့ အပြောင်းအလဲတွေကို ဘယ်လိုဖော်ဆောင်နိုင်သလဲဆိုတာနဲ့ ဒေသတွင်းအတွက် ပိုမိုဘေးကင်းလုံခြုံပြီး အားလုံးပါဝင်နိုင်တဲ့ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းရှိသော အနာဂတ်တစ်ခု တည်ဆောက်ဖို့ အာဆီယံရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုတွေမှာ ဘယ်လိုအထောက်အကူပြုနိုင်သလဲဆိုတာရဲ့ သက်သေသာဓကပဲ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။
၂၀၂၆ ခုနှစ် အာဆီယံဆုကို လက်ခံရယူပြီးနောက် ဒေါ်လှလှအောင်က ကျေးဇူးတင်စကား ပြောကြားရာတွင် “အခုလို အသိအမှတ်ပြု ချီးမြှင့်တဲ့အတွက် အာဆီယံအဖွဲ့ကြီးကို အထူးပဲ ဂုဏ်ယူဝမ်းမြောက်ပြီး လှိုက်လှိုက်လှဲလှဲ ကျေးဇူးတင်ရှိပါတယ်။ အာဆီယံဆုကို လက်ခံရရှိခြင်းဟာ ကျွန်မတို့ရဲ့ စွမ်းဆောင်ချက်တွေကို တိုင်းတာတဲ့ စစ်မှန်တဲ့ ပေတံဟာ ကျွန်မတို့ ဘာတွေအောင်မြင်ခဲ့သလဲ ဆိုတာထက် လူမှုအသိုက်အဝန်းအပေါ် ဘယ်လိုအပြောင်းအလဲတွေ ဖန်တီးပေးနိုင်ခဲ့သလဲ ဆိုတဲ့အပေါ်မှာ မူတည်နေတယ်ဆိုတာကို သတိပေးနေပါတယ်။ အသက် ၇၉ နှစ်အရွယ်မှာ အချိန်ဟာ ကျွန်မတို့ရဲ့ အဖိုးအတန်ဆုံး ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်ပြီး အဲဒီအချိန်ကို ဘယ်လိုအသုံးချဖို့ ရွေးချယ်သလဲ ဆိုတာက ကျွန်မတို့ရဲ့ သမိုင်းမှတ်တိုင်ကို သတ်မှတ်ပေးတယ်ဆိုတာကို ကျွန်မ နားလည်သဘောပေါက်လာပါတယ်။ ဘူမိဗေဒပညာရှင်၊ သုတေသီ၊ ပညာပေးသူနဲ့ အားလုံးထက် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ မိခင်တစ်ဦးအနေနဲ့ ဖြတ်သန်းခဲ့တဲ့ ခရီးတစ်လျှောက်လုံးမှာ အသိပညာဟာ လူသားထုအတွက် အကျိုးပြုရမယ်ဆိုတဲ့ ယုံကြည်ချက်က ကျွန်မကို လမ်းပြပေးခဲ့ပါတယ်။ ကျွန်မရဲ့ ဖြတ်သန်းမှုခရီးဟာ အာဆီယံတစ်ဝန်းမှာ ပိုမိုခိုင်မာပြီး ဘေးကင်းလုံခြုံကာ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းရှိတဲ့ လူမှုအသိုက်အဝန်းတွေ ဖြစ်ပေါ်လာစေဖို့အတွက် တခြားသူတွေရဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေကို အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝတဲ့ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ချက်တွေအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်အောင် စိတ်ဓာတ်ခွန်အား ပေးစွမ်းနိုင်လိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
Temasek Foundation ၏ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာနှင့် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် မစ္စတာ အန်ဘွန်းဟောင် (Mr Ng Boon Heong) က “၂၀၂၆ ခုနှစ် အာဆီယံဆုရှင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရတဲ့ ဒေါ်လှလှအောင်ကို ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ လှိုက်လှိုက်လှဲလှဲ ဂုဏ်ပြုပါတယ်။ Temasek Foundation အနေနဲ့ ၂၀၁၈ ခုနှစ် အာဆီယံဆု စတင်တည်ထောင်ချိန်ကတည်းက ပံ့ပိုးကူညီခွင့်ရတဲ့အတွက် ဂုဏ်ယူမိပါတယ်။ အာဆီယံဆုဟာ ဒေသတစ်ဝန်းမှာ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ အပြုသဘောဆောင် အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေ ဖန်တီးပေးနိုင်မယ့် ဖြေရှင်းနည်းတွေ ဖော်ဆောင်ဖို့ မိမိတို့ရဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုတွေကို အသုံးချသူတွေကို ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒေါ်လှလှအောင်ရဲ့ စွမ်းဆောင်ချက်တွေဟာ ပိုမိုသဟဇာတဖြစ်ပြီး ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းရှိကာ အနာဂတ်ကို မျှော်တွေးတဲ့ အာဆီယံ အသိုက်အဝန်းတစ်ခုဆီသို့ ကျွန်တော်တို့အားလုံး စုပေါင်းပါဝင် အကျိုးပြုနိုင်မယ့် စိတ်နှစ်မြှုပ်ကြိုးပမ်းမှုနဲ့ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းရဲ့ စံနမူနာကောင်းတစ်ခုကို ပြသခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ မျိုးဆက်တိုင်းရဲ့ ဘဝတွေကို စိတ်ဓာတ်ခွန်အား ပေးစွမ်းရန်ဆိုတဲ့ Temasek Foundation ရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်နဲ့လည်း နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ကိုက်ညီနေပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
Ayala Foundation ၏ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဘုတ်အဖွဲ့ဝင် မစ္စတာ အန်တိုနီယို ဂျီ လမ်ဘီနို ၂ (Mr Antonio G Lambino II) ကလည်း “ငလျင်နဲ့ တခြားသဘာဝဘေးအန္တရာယ်တွေဟာ အမြဲတမ်း ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရတဲ့ အမှန်တရားဖြစ်နေတဲ့ မြန်မာနဲ့ ဖိလစ်ပိုင်လို နိုင်ငံတွေအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုဟာ ဘုံဦးစားပေး ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒေါ်လှလှအောင်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်ဟာ လူမှုအသိုက်အဝန်းတွေအနေနဲ့ ဘေးအန္တရာယ်တွေကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ နားလည်သဘောပေါက်ပြီး သဘာဝဘေးအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်နိုင်ကာ အသက်ပေါင်းများစွာကို ကယ်တင်နိုင်စေဖို့ သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုတွေကို လူထုနဲ့ ပိုမိုနီးစပ်အောင် ယူဆောင်လာခြင်းရဲ့ တန်ဖိုးကို ပြသနေပါတယ်။ အခုလို အရေးပါတဲ့ စွမ်းဆောင်ချက်ကို အသိအမှတ်ပြုရာမှာ အာဆီယံဆုကို ပံ့ပိုးကူညီခွင့်ရတဲ့အတွက် ကျွန်တော်တို့ အထူးဂုဏ်ယူမိပါတယ်” ဟု မှတ်ချက်ပြု ပြောကြားခဲ့သည်။
Ref: ASEAN Main Portal
