အမေရိကန် - အီရန် စစ်ပွဲ ဘာကြောင့် ဆက်ဖြစ်နေတာလဲ

သန်းထိုက်စိုး (NP News) - အောက်တိုဘာလ ၂၃

အမေရိကန်-အီရန် တင်းမာမှုနှင့် ကမ္ဘာ့ပထဝီနိုင်ငံရေး အစပျိုးခြင်း

အမေရိကန်နှင့်အီရန်နိုင်ငံတို့အကြားသာမက ကမ္ဘာ့အနှံ့အပြားတွင်ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးတင်းမာမှုများကိုလေ့လာကြည့်မည်ဆိုပါက သမ္မတထရမ့်၏ပထမသက်တမ်းမှ စတင်ခဲ့သည် ဟုဆိုနိုင်ပါသည်။ အမှန်တကယ်တွင် အိုဘားမား အစိုးရလက်ထက်ကကြေညာခဲ့သည့် အာရှဘက်သို့ ဦး တည်ပြောင်းလဲမည့်မူဝါဒမှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟုဆိုလျှင် ပို၍တိကျသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံအနေဖြင့် ယင်းကာလအတွင်း ၎င်းတို့၏ကမ္ဘာ့ဩဇာကိုထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာရှဒေသ များတွင် ပြိုင်ဘက်များကို ဖိနှိပ်ရန်ကြိုးပမ်းလာခဲ့ သည်။ မော်စီတုံးကွယ်လွန်ပြီးနှစ်နှစ်အကြာ (၁၉၇၈) ခုနှစ်တွင် တိန့်ရှောင်ဖိန်းလက်ထက်ကစတင်ခဲ့သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် တံခါးဖွင့်ဝါဒကို ပြန်လည် ကြည့်ရှုရန်လိုအပ်သည်။ ထို့ပြင် အမေရိကန်နိုင်ငံသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ အီရန်ကဲ့သို့သောနိုင်ငံများ ၏ အမှီအခိုင်ကင်းသောရပ်တည်မှုကိုလည်း လက်မခံနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့သောမူဝါဒများကြောင့် အမေရိကန်နှင့်အီရန်အကြား ရန်လိုမှုများနှင့် ပဋိပက္ခများမှာ နှစ်ကာလကြာရှည်စွာ ဆက်လက် ဖြစ်ပွား လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အရှေ့အလယ်ပိုင်း မဟာဗျူဟာနှင့် အမေရိကန်၏ တုံ့ပြန်မှုများ

အီရန်နိုင်ငံသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်သော နိုင်ငံရေးလမ်းစဉ်ကို ကျင့်သုံးလာခဲ့ပြီး အမေရိကန်၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို အခိုင်အမာဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် အို ဘားမားအစိုးရလက်ထက်ကတည်းက ဒေသတွင်း မဟာဗျူဟာမြောက်ပြိုင်ဘက်များ၏အခြေအနေကို သတိပြုမိကာ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများနှင့် စစ်ရေးအရ ဖိအားပေးသည့်မူဝါဒများကို စတင် အကောင်အ ထည်ဖော်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထရမ့်၏ ပထမသက်တမ်းကာလတွင် အီရန်နှင့် နျူကလီးယား သဘော တူညီချက်မှနုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံသည် ထိုအချိန်က စီးပွား ရေးအရ အခက်အခဲများရှိနေခဲ့သော်လည်း အမေရိကန်၏ဖိနှိပ်မှုများကို ကြံ့ကြံ့ခံ ရင်ဆိုင်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။

အမေရိကန်သမ္မတအဆက်ဆက်၏ ပိတ်ဆို့မှုနှင့် စစ်ရေးမူဝါဒများ

ထရမ့်၏ ပထမသက်တမ်းဆောင်ရွက်ချက်များမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးကိုရည်ရွယ်သည့် အထွေထွေ အခွန်နှုန်းထားများနှင့် ပိတ်ဆို့မှုများဖြစ်သော်လည်း ယခုဒုတိယ သမ္မတသက်တမ်းတွင်မူ အီရန် အပါ အဝင် နိုင်ငံများစွာအား စစ်ရေးနှင့်ကုန်သွယ်ရေး ခြိမ်းခြောက်မှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်အစိုးရ သည် အီရန်၏ရေနံတင်ပို့မှုကို လုံးဝရပ်တန့်စေရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်နှင့်ငွေကြေးစနစ်များကို အသုံးချကာ ဘဏ္ဍာရေးပိတ်ဆို့မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထရမ့်၏ဒုတိယသက်တမ်းတွင် အီရန်မှာ အဓိ ကပစ်မှတ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်၏အဆက်မပြတ်ဖိအားပေးမှုများကြောင့် ဒေသတွင်းတင်းမာမှု များမှာ ယနေ့တိုင် လျော့ပါးသွားခြင်းမရှိသေးပါ။ ဤကဲ့သို့သော ပြင်းထန်သည့်ပိတ်ဆို့မှုများနှင့် စစ်ရေး အရ ခြိမ်းခြောက်မှုများကြောင့်ပင် အမေရိကန်-အီရန် စစ်ပွဲနှင့်ပဋိပက္ခများမှာ အချိန်အကြာကြီး ဆက် လက်ဖြစ်ပွားနေရခြင်းဖြစ်သည်။

အီရန်နိုင်ငံ၏ အပြန်အလှန်တုံ့ပြန်မှုနှင့် အမေရိကန်၏ မှားယွင်းသောတွက်ချက်မှုများ

အမေရိကန်ဘက်က အီရန်အပေါ် စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများတိုးမြှင့်ခဲ့သော်လည်း အီရန်နိုင်ငံ ဘက် ကလည်း လက်ပိုက်ကြည့်မနေဘဲ ၎င်း၏မဟာမိတ်များနှင့်အတူ အခိုင်အမာတုံ့ပြန်ခဲ့ခြင်းက အမေရိကန် အား အံ့အားသင့်စေခဲ့သည်။ အမေရိကန်က ၎င်းတို့၏လုပ်ရပ်များကို အမျိုးသားလုံခြုံရေးအတွက်ဟု ခေါ် ဆိုခဲ့သော်လည်း အမှန်တကယ်မှာမူ ဒေသတွင်း ရေနံအရင်းအမြစ်များကိုသိမ်းပိုက်လိုသည့် တစ်ဖက် သတ် လုပ်ရပ်များသာဖြစ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမေရိကန်၏တိုက်ခိုက်မှုတိုင်းကို ဒေသတွင်းမဟာ မိတ်ကွန်ရက်များဖြင့် ပြန်လည်ရင်ဆိုင်နိုင်သည့် နိုင်ငံများထဲတွင် အီရန်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်၏ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် အီရန်မှာ အလွယ်တကူပြိုလဲသွားလိမ့်မည်ဟုတွက်ချက် ခဲ့သော်လည်း တွက်ချက်မှု မှားယွင်းခဲ့သည်။ အမေရိကန်၏လုပ်ရပ်များသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသ တွင် စစ်ပွဲများကို ပိုမိုကြီးထွားလာစေရန်သာ တွန်းအားပေးနေသကဲ့သို့ဖြစ်စေခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်နှင့် စွမ်းအင်လုံခြုံရေး အကျပ်အတည်း

အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသည် ကမ္ဘာ့ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ကို အထူးသဖြင့် စွမ်းအင်ကဏ္ဍ တွင် အပြည့်အဝလွှမ်းမိုးထားနိုင်ခဲ့ပြီး အီရန် နိုင်ငံမှာ မဟာဗျူဟာမြောက်ရေလက်ကြားများကို ထိန်း ချုပ်ရာတွင် အရေးပါသောနေရာတွင် ရှိသည်။ အီရန်နိုင်ငံက ရေနံပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းများကို ပိတ်ဆို့ရန်ခြိမ်းခြောက်လိုက်ချိန်တွင် အမေရိကန် မော်တော်ကားလုပ်ငန်းများနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့မှုများပါ အကြီးအကျယ် ထိတ်လန့်သွားခဲ့ကြသည်။ ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ဈေးကွက် တည်ငြိမ်ရေး အတွက် အီရန်၏ ရေနံတင်ပို့ခွင့်သည် မရှိမဖြစ်လို အပ်နေသော်လည်း အမေရိကန်၏ပိတ်ဆို့မှုများ ကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် စွမ်းအင်ပြဿနာများပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် ဤအချက် ကြောင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် တိုက်ရိုက်စစ်ပွဲမဆင်နွှဲရဲဘဲ စီးပွားရေးစစ်ပွဲနှင့် သွယ်ဝိုက်သော ဖိနှိပ်မှု များကိုသာ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေရခြင်းဖြစ်သည်။

ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများ၏ လိုအပ်ချက်နှင့် အမေရိကန်အစိုးရ၏ သွယ်ဝိုက်ဝန်ခံမှု

အမေရိကန် ထိပ်တန်းကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများနှင့် စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီများသည် ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ဈေး ကွက်တည်ငြိမ်ရန်လိုအပ်နေသော်လည်း အစိုးရ၏ စစ်ရေးမူဝါဒများကြောင့် ကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်တက် လာမှုကို ရင်ဆိုင်နေကြရသည်။ အိမ်ဖြူတော်၏မူဝါဒများမှာ အမေရိကန်ဘီလျံနာများနှင့် လက်နက် ထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီကြီးများအတွက်သာအကျိုးရှိစေကြောင်း ဝေဖန်သူများက ထောက်ပြခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်အစိုးရအနေဖြင့် ဤကဲ့သို့ စစ်ရေးတင်းမာမှုများကိုဖန်တီးနေရခြင်းမှာ အရှေ့အလယ်ပိုင်း တွင် ဩဇာမဏ္ဍိုင် လက်လွတ်ဆုံးရှုံးမည်ကို စိုးရိမ်နေကြခြင်းဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီကြီးများနှင့် စစ်ဘက် ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူများအကြား ညှိနှိုင်းမှုများပြုလုပ်နေရသော်လည်း အီရန်အပေါ်ထားရှိသည့် ရန်လို သောမူဝါဒမှာ ပြောင်းလဲသွားခြင်းမရှိပါ။ ထို့ကြောင့် နှစ်ဖက်စလုံးက တင်းမာမှုများကိုလျှော့ချရန်ထက် စစ်ရေးအရ အသင့်အနေအထားဖြင့် ဆက်လက်ရပ်တည်နေကြဆဲဖြစ်သည်။

စီးပွားရေးအရခွဲထုတ်ခြင်းနှင့် ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခများ၏ သဘောတရား

အမေရိကန်နှင့် အီရန်နိုင်ငံတို့အကြား ကုန်သွယ်မှုပမာဏမှာ ရှေးယခင်ကတည်းက အလွန် နည်းပါးခဲ့သော်လည်း ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာပိတ်ဆို့မှုများမှာမူ တစ်ကမ္ဘာလုံးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနေဆဲ ပင် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်က အီရန်ကို ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေးစနစ်မှ အပြီးအပိုင်ခွဲထုတ်ပစ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အီရန်သည် အခြားသော အာရှနိုင်ငံများနှင့်ပူးပေါင်းကာ အခက်အခဲများကို ကျော်လွှားရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။ အမေရိကန်စက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် နိုင်ငံရေးသမားများသည် အခွန်နှုန်းထားများနှင့်ပိတ်ဆို့မှုများ မည်မျှပင်မြင့်မားနေစေကာမူ အရှေ့အလယ်ပိုင်းကို စစ်ရေးအရ ဖိနှိပ် ထားမှသာ ၎င်းတို့၏ ဩဇာတည်မြဲမည်ဟု ယုံကြည်နေကြဆဲဖြစ်သည်။ အမေရိကန်အစိုးရအနေဖြင့် ရေ တိုကာလအတွင်း စွမ်းအင်ဈေးကွက်ကိုထိန်းချုပ်လိုသောကြောင့် အီရန်အပေါ်ပိတ်ဆို့မှုများကို ဆက် လက်လုပ်ဆောင်နေခြင်းဖြစ်ပေသည်။

ကမ္ဘာ့စားသုံးသူဈေးကွက်နှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း၏ အစားထိုးမရနိုင်မှု

အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသည် ကမ္ဘာ့စွမ်း အင်ထောက်ပံ့ရေးတွင် အလွန်အရေးပါပြီး အီရန် နိုင်ငံသည်လည်း များပြားသောလူဦးရေနှင့် ဈေးကွက် ပမာဏရှိသည့်အပြင် နိုင်ငံရေးအရပါ ဩဇာ ကြီး မားသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်ကဲ့သို့ သောနည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများမှအစ စွမ်းအင် ကုမ္ပဏီများအထိ အရှေ့အလယ်ပိုင်း တင်းမာမှုများကြောင့် ကုန်ကျစရိတ်ကြီးမားမှုကို အလွန်အမင်း စိုး ရိမ်နေကြရသည်။ အမေရိကန်အနေဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း၏ အခန်းကဏ္ဍကို အခြားသောဒေသများဖြင့် အစားထိုးရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ရေနံနှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့ အရင်းအမြစ်များအတွက် အီရန်နှင့်ဒေသ တွင်းနိုင်ငံများ၏အခန်းကဏ္ဍကို လျစ်လျူရှု၍မရနိုင်သေးပါ။ ထို့ကြောင့် အမေရိကန်သည် အီရန်ကို စစ် ရေးအရ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းနှင့် စီးပွားရေးအရပိတ်ဆို့ခြင်းဟူသော နည်းလမ်းနှစ်ရပ်ကို ပေါင်းစပ်ကျင့်သုံး နေခြင်းဖြစ်သည်။

လက်တင် အမေရိကနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသများအပေါ် အမေရိကန်၏ စိုးမိုးလိုမှု

အာရှနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသများတွင် အမေရိကန်အင်ပါယာ၏ဩဇာများ ကျဆင်းလာနေ သကဲ့သို့ အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းဖြစ်သော လက်တင်အမေရိကဒေသတွင်လည်း အမေရိကန်အစိုးရက အာ ဏာသုံးပြီး တင်းတင်းကျပ်ကျပ်ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။ ထရမ့်၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေး မူဝါဒ သစ်တွင် မွန်ရိုးဒေါက်ထရိန်းကိုအခြေခံ၍ ဒေသတွင်း မဟာဗျူဟာမြောက်ပိုင်ဆိုင်မှုများကိုထိန်းချုပ်ရန် ဖော်ပြထားသည်။ အမေရိကန်သည် ကျူးဘား၊ ဗင်နီ ဇွဲလားနှင့်အီရန်ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများကို ပြင်းထန် သော စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများနှင့် ရေနံပိတ်ဆို့မှုများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်းကျင့်သုံးကာ နိုင်ငံရေးအရပါ ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ဝင်ရောက်စွက်ဖက်လျက်ရှိ သည်။ ယင်းမှာ အမေရိကန်သည် နီယိုကိုလိုနီစနစ် သက်သက်ကျင့်သုံးနေခြင်းမဟုတ်ဘဲ လွတ်လပ်ပြီး အမှီအခိုကင်းသောအစိုးရများကို လုံးဝလက်မခံသည့် ရှေးဟောင်း ကိုလိုနီစနစ်ဆန်ဆန် ကျင့်သုံးမှုတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။

အမေရိကန် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာနှင့် စွမ်းအင်လုပ်ငန်းကြီးများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်း၏ ထောက်ပံ့ ရေးကွင်းဆက်များကို မှီခိုနေရဆဲဖြစ်သော်လည်း နိုင်ငံရေးအရလွှမ်းမိုးလိုမှုကြောင့် အမေရိကန်အစိုးရ အနေဖြင့် ပိတ်ဆို့မှုများနှင့်စစ်ရေးဖိအားများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အမေရိကန်သည် ကမ္ဘာ့နေရာအနှံ့အပြားတွင် ဩဇာကျဆင်းလာမှုကိုရင်ဆိုင်နေရသော်လည်း အီရန်နှင့် လက်တင်အမေရိကဒေသများကိုမူ ဖိနှိပ်ထိန်းချုပ်ရန်ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။ အဆိုပါအခြေအနေများ သည် အမေရိကန်အင်ပါယာ၏ ယိုယွင်းကျဆင်းလာမှုကိုဖော်ပြနေသကဲ့သို့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးတွင်လည်း အီရန်ကဲ့သို့သောနိုင်ငံများ၏ ခုခံနိုင်စွမ်းသည် ပိုမိုခိုင်မာလာနေကြောင်းကို ထင်ထင်ရှားရှားတွေ့လာရ ခြင်းဖြစ်သည်။

အမေရိကန်အစိုးရသည် ဒေသတွင်း မဟာဗျူဟာမြောက်ရည်မှန်းချက်များအရ အီရန်နှင့်လက် တင်အမေရိကနိုင်ငံများကဲ့သို့သော လွတ်လပ်သည့်နိုင်ငံများအပေါ် နိုင်ငံရေးနှင့်စီးပွားရေးအရ ဖိအားပေး မှုများ အရှိန်အဟုန်မြှင့်လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အီရန်နိုင်ငံနှင့်ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံကဲ့သို့သော တော်လှန်ရေးအစိုးရများကို ဖြုတ်ချရန် သို့မဟုတ် အားနည်းသွားစေရန်အတွက် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။

အီရန်နှင့်ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတို့၏ အကျပ်အတည်းနှင့် အမေရိကန်၏ ဖိအားပေးမှုများ
အီရန်နှင့်ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတို့သည် ရေနံကိုသာ အဓိကမှီခိုနေရသောနိုင်ငံများဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့ ၏ ကိုယ်ပိုင်အချုပ်အခြာအာဏာကို ကာကွယ်ရန်အတွက် အမေရိကန်၏ဖိနှိပ်မှုများကို အခိုင်အမာရင် ဆိုင်နေကြရသည်။ သို့သော် အမေရိကန်အစိုးရ၏ပြင်းထန်သော ပိတ်ဆို့မှုများနှင့် စီးပွားရေးဒဏ်ခတ်မှု များကြောင့် နိုင်ငံ၏ဝင်ငွေများနှင့် စီးပွားရေးမှာ အလွန်အမင်း ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ရသည်။ ရေနံထုတ်လုပ်မှု နှင့်တင်ပို့မှုများမှာလည်း အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့မှုဒဏ်ကြောင့် ပုံမှန်အခြေအနေအောက် သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားခဲ့ရသည်။ ဤကဲ့သို့သော စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများသည် အမေရိကန်-အီရန် စစ်ပွဲ မဖြစ်ပွား စေကာမူ စစ်ပွဲနှင့်မခြားနားသောဆိုးကျိုးများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ရေနံအဆောက်အအုံများ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများ

အီရန်နှင့်ဗင်နီဇွဲလားကဲ့သို့သောနိုင်ငံများ ၏ ရေနံစက်ရုံများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာ ရှေးယခင်က အမေရိကန် သို့မဟုတ် အနောက်နိုင်ငံများ၏နည်းပညာများဖြင့် တည်ဆောက်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်၏ ပြင်းထန်သော စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် လိုအပ်သော အစိတ်အပိုင်းများ နှင့် ပြုပြင်ရေးပစ္စည်းများကို နိုင်ငံတကာမှဝယ်ယူရန် လုံးဝမဖြစ်နိုင်တော့ပါ။ ယင်းအချက်ကြောင့် အ နောက်နိုင်ငံများ၏ ပုံမှန်ဝါဒဖြန့်ချိမှုများတွင် အီရန်နှင့် ဗင်နီဇွဲလားတို့၏ စီးပွားရေးပျက်စီးရခြင်းမှာ အဂ တိလိုက်စားမှုကြောင့်ဟုစွပ်စွဲကြသော်လည်း အမှန်တကယ်တွင် ပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် လိုအပ်သော ပစ္စည်းများ မဝယ်ယူနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။

ကုလသမဂ္ဂနှင့် နိုင်ငံတကာစင်မြင့်များတွင် သံတမန်ရေးအရ ရင်ဆိုင်ရမှုများ

အီရန်နှင့်အမေရိကန်ကိုဆန့်ကျင်သည့် အခြားသောနိုင်ငံများ၏ကိုယ်စားလှယ်များသည် ကုလ သမဂ္ဂနှင့် နိုင်ငံတကာစင်မြင့်များတွင် အမေရိ ကန်၏ တစ်ဖက်သတ်ပိတ်ဆို့မှုများကို အကြိမ်ကြိမ်ရှုတ်ချ ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံတကာဥပဒေများကို ဖောက်ဖျက်ကာနေသောပိတ်ဆို့မှုများမှာ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်း ရေးကို အကြီးအကျယ်ခြိမ်းခြောက်နေကြောင်း တင်ပြခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အမေရိကန်အစိုးရဘက်မှ မူ ၎င်းတို့၏ စစ်ရေးနှင့်စီးပွားရေးဖိအားပေးမှုများကို လျှော့ချမပေးဘဲ နိုင်ငံများ၏ခေါင်းပေါ်တွင် ခြိမ်း ခြောက်မှုအမြောက်ကြီးတင်ထားသကဲ့သို့ အလွန်တရာ အန္တရာယ်ကြီးမားသောအနေအထားကို ဆက် လက်ဖန်တီးနေဆဲဖြစ်သည်။ သို့ကြောင့်ပင် အမေရိကန်နှင့်အီရန်အကြား စစ်ရေးပဋိပက္ခများမှာ ငြိမ်း ချမ်းစွာမဖြေရှင်းနိုင်ဘဲ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေရခြင်းဖြစ်သည်။

မဟာမိတ်များနှင့် ဖက်စပ်လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရခြင်း အကြောင်းရင်း

အီရန်နှင့် ပိတ်ဆို့ခံနိုင်ငံအချို့သည် နိုင်ငံ၏ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးနှင့် အခြေခံ လူမှုရေးအစီ အစဉ်များကို ဆက်လက်ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့နိုင်ရန်အတွက် ရေနံဝင်ငွေရရှိရန် အသည်းအသန် ကြိုးပမ်း ကြရသည်။ အမေရိကန်၏ တင်းကျပ်သော ပိတ်ဆို့မှုများ ကြားမှပင် နိုင်ငံတွင်း ရှင်သန်ရပ်တည်ရေး အတွက် မဟာမိတ်နိုင်ငံများနှင့် နည်းလမ်းမျိုးစုံသုံးကာ စီးပွားရေးအရဆက်ဆံမှုများ ပြုလုပ်နေကြရ သည်။ အဆိုပါစာချုပ်စည်းကမ်းချက်များနှင့် ဆက်ဆံရေးများမှာ တစ်ခါတစ်ရံ မမျှတသော်လည်း နိုင်ငံ တော်မပြိုလဲရေးနှင့် ရှင်သန်ရပ်တည်ရေးကိုသာ အဓိကဦးစားပေးလုပ်ဆောင်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ဤ အခြေအနေများသည် အမေရိကန်၏ဖိနှိပ်မှုများကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာရသည့် အကျပ်အတည်းများပင် ဖြစ်သည်။

အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် လက်တင်အမေရိက တစ်ဝန်းလုံးရှိ လွတ်လပ်၍ အမှီအခိုကင်းသောအ စိုးရများသည် အမေရိကန်၏ ပြင်းထန်သောရန်လိုမှုများနှင့်ခြိမ်းခြောက်မှုများကြောင့် စိုးရိမ်ပူပန်နေကြ ရသည်။ ၎င်းတို့၏ တစ်ခုတည်းသော ဦးစားပေးလုပ်ငန်းစဉ်မှာ အမေရိကန်၏ တစ်ဖက်သတ်ဖိနှိပ်မှုများ နှင့် စစ်ရေးခြိမ်းခြောက်မှုများအောက်တွင် ဆက်လက်ရှင်သန်နိုင်ရန်ကြိုးပမ်းခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အမေရိ ကန်၏ ရန်လိုသောမူဝါဒများနှင့် ရေရှည်ရှင်သန်ရေး မဟာဗျူဟာ အီရန်ကဲ့သို့သောနိုင်ငံများ၏ အဓိက မဟာ ဗျူဟာမှာ အမေရိကန်အစိုးရအပြောင်းအလဲများနှင့် မူဝါဒအပြောင်းအလဲများကိုစောင့်ဆိုင်းရင်း ၎င်းတို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာဆက်လက်ရှင်သန်နိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ဘက်မှ နီယိုကွန်ဆာဗေး တစ်ဝါဒီများ အာဏာရလာတိုင်း အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် အဆိုးရွားဆုံးစစ်ရေးအကျပ်အတည်းများနှင့် ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသည်။ သို့သော် လက်ရှိအခြေအနေတွင်မူ အီရန်သည် အမေရိကန်၏ ရက်စက် သော ကိုလိုနီစနစ်ဆန်ဆန် ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် စစ်ရေးအရ နှောင့်ယှက်မှုများကို အပြင်းအထန် ရင် ဆိုင်ကျော်ဖြတ်နေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ နှစ်ဖက်စလုံးက အလျှော့မပေးဘဲ ရင်ဆိုင်နေကြခြင်း ကြောင့်ပင် အမေရိကန်-အီရန်စစ်ပွဲမှာ အချိန်မရွေး ပေါက်ကွဲထွက်လာနိုင်သည့်အနေအထားဖြင့် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြစ်သည်။

အမေရိကန်သည် ကမ္ဘာ့နေရာအချို့တွင် ဩဇာကျဆင်းလာကာ အရှုံးနှင့်ရင်ဆိုင်နေရသော် လည်း အီရန်ကဲ့သို့သောနိုင်ငံများအပေါ်တွင်မူ စစ်ရေးခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် ပြင်းထန်သောပိတ်ဆို့မှုများ ဆက်လက်ကျင့်သုံးနေဆဲဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နှင့် အီရန်နိုင်ငံတို့အကြားဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲနှင့်တင်း မာမှုများသည် အမေရိကန်၏ တစ်ဖက်သတ် စွမ်းအင်လွှမ်းမိုးလိုမှုနှင့် နီယိုကိုလိုနီစနစ်ဆန်သော မူဝါဒ များကြောင့်သာ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေရခြင်းဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်ရသည်။

zawgyi version

အေမရိကန္ - အီရန္ စစ္ပြဲ ဘာေၾကာင့္ ဆက္ျဖစ္ေနတာလဲ

သန္းထိုက္စိုး (NP News) - ေအာက္တိုဘာလ ၂၃

အေမရိကန္-အီရန္ တင္းမာမႈႏွင့္ ကမာၻ႔ပထဝီႏိုင္ငံေရး အစပ်ိဳးျခင္း

အေမရိကန္ႏွင့္အီရန္ႏိုင္ငံတို႔အၾကားသာမက ကမာၻ႔အႏွံ႔အျပားတြင္ျဖစ္ပြားေနေသာ စစ္ေရးႏွင့္ စီးပြားေရးတင္းမာမႈမ်ားကိုေလ့လာၾကည့္မည္ဆိုပါက သမၼတထရမ့္၏ပထမသက္တမ္းမွ စတင္ခဲ့သည္ ဟုဆိုႏိုင္ပါသည္။ အမွန္တကယ္တြင္ အိုဘားမား အစိုးရလက္ထက္ကေၾကညာခဲ့သည့္ အာရွဘက္သို႔ ဦး တည္ေျပာင္းလဲမည့္မူဝါဒမွ စတင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္ဟုဆိုလွ်င္ ပို၍တိက်သည္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံအေနျဖင့္ ယင္းကာလအတြင္း ၎တို႔၏ကမာၻ႔ဩဇာကိုထိန္းသိမ္းရန္အတြက္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းႏွင့္ အာရွေဒသ မ်ားတြင္ ၿပိဳင္ဘက္မ်ားကို ဖိႏွိပ္ရန္ႀကိဳးပမ္းလာခဲ့ သည္။ ေမာ္စီတုံးကြယ္လြန္ၿပီးႏွစ္ႏွစ္အၾကာ (၁၉၇၈) ခုႏွစ္တြင္ တိန႔္ေရွာင္ဖိန္းလက္ထက္ကစတင္ခဲ့ေသာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးႏွင့္ တံခါးဖြင့္ဝါဒကို ျပန္လည္ ၾကည့္ရႈရန္လိုအပ္သည္။ ထို႔ျပင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသည္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းရွိ အီရန္ကဲ့သို႔ေသာႏိုင္ငံမ်ား ၏ အမွီအခိုင္ကင္းေသာရပ္တည္မႈကိုလည္း လက္မခံႏိုင္ျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ေသာမူဝါဒမ်ားေၾကာင့္ အေမရိကန္ႏွင့္အီရန္အၾကား ရန္လိုမႈမ်ားႏွင့္ ပဋိပကၡမ်ားမွာ ႏွစ္ကာလၾကာရွည္စြာ ဆက္လက္ ျဖစ္ပြား လာခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။
အေရွ႕အလယ္ပိုင္း မဟာဗ်ဴဟာႏွင့္ အေမရိကန္၏ တုံ႔ျပန္မႈမ်ား
အီရန္ႏိုင္ငံသည္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသတြင္ ကိုယ္ပိုင္လြတ္လပ္ေသာ ႏိုင္ငံေရးလမ္းစဥ္ကို က်င့္သုံးလာခဲ့ၿပီး အေမရိကန္၏ ဩဇာလႊမ္းမိုးမႈကို အခိုင္အမာဆန႔္က်င္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္သည္ အို ဘားမားအစိုးရလက္ထက္ကတည္းက ေဒသတြင္း မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ၿပိဳင္ဘက္မ်ား၏အေျခအေနကို သတိျပဳမိကာ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈမ်ားႏွင့္ စစ္ေရးအရ ဖိအားေပးသည့္မူဝါဒမ်ားကို စတင္ အေကာင္အ ထည္ေဖာ္ခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ထရမ့္၏ ပထမသက္တမ္းကာလတြင္ အီရန္ႏွင့္ န်ဴကလီးယား သေဘာ တူညီခ်က္မွႏုတ္ထြက္ခဲ့ၿပီး ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ အီရန္ႏိုင္ငံသည္ ထိုအခ်ိန္က စီးပြား ေရးအရ အခက္အခဲမ်ားရွိေနခဲ့ေသာ္လည္း အေမရိကန္၏ဖိႏွိပ္မႈမ်ားကို ႀကံ့ႀကံ့ခံ ရင္ဆိုင္တုံ႔ျပန္ခဲ့သည္။
အေမရိကန္သမၼတအဆက္ဆက္၏ ပိတ္ဆို႔မႈႏွင့္ စစ္ေရးမူဝါဒမ်ား
ထရမ့္၏ ပထမသက္တမ္းေဆာင္႐ြက္ခ်က္မ်ားမွာ တစ္ႏိုင္ငံလုံးကိုရည္႐ြယ္သည့္ အေထြေထြ အခြန္ႏႈန္းထားမ်ားႏွင့္ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားျဖစ္ေသာ္လည္း ယခုဒုတိယ သမၼတသက္တမ္းတြင္မူ အီရန္ အပါ အဝင္ ႏိုင္ငံမ်ားစြာအား စစ္ေရးႏွင့္ကုန္သြယ္ေရး ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္အစိုးရ သည္ အီရန္၏ေရနံတင္ပို႔မႈကို လုံးဝရပ္တန႔္ေစရန္ရည္႐ြယ္ခ်က္ျဖင့္ ကမာၻ႔ဘဏ္ႏွင့္ေငြေၾကးစနစ္မ်ားကို အသုံးခ်ကာ ဘ႑ာေရးပိတ္ဆို႔မႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။ ထရမ့္၏ဒုတိယသက္တမ္းတြင္ အီရန္မွာ အဓိ ကပစ္မွတ္တစ္ခုျဖစ္ခဲ့ၿပီး အေမရိကန္၏အဆက္မျပတ္ဖိအားေပးမႈမ်ားေၾကာင့္ ေဒသတြင္းတင္းမာမႈ မ်ားမွာ ယေန႔တိုင္ ေလ်ာ့ပါးသြားျခင္းမရွိေသးပါ။ ဤကဲ့သို႔ေသာ ျပင္းထန္သည့္ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားႏွင့္ စစ္ေရး အရ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားေၾကာင့္ပင္ အေမရိကန္-အီရန္ စစ္ပြဲႏွင့္ပဋိပကၡမ်ားမွာ အခ်ိန္အၾကာႀကီး ဆက္ လက္ျဖစ္ပြားေနရျခင္းျဖစ္သည္။
အီရန္ႏိုင္ငံ၏ အျပန္အလွန္တုံ႔ျပန္မႈႏွင့္ အေမရိကန္၏ မွားယြင္းေသာတြက္ခ်က္မႈမ်ား
အေမရိကန္ဘက္က အီရန္အေပၚ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈမ်ားတိုးျမႇင့္ခဲ့ေသာ္လည္း အီရန္ႏိုင္ငံ ဘက္ ကလည္း လက္ပိုက္ၾကည့္မေနဘဲ ၎၏မဟာမိတ္မ်ားႏွင့္အတူ အခိုင္အမာတုံ႔ျပန္ခဲ့ျခင္းက အေမရိကန္ အား အံ့အားသင့္ေစခဲ့သည္။ အေမရိကန္က ၎တို႔၏လုပ္ရပ္မ်ားကို အမ်ိဳးသားလုံၿခဳံေရးအတြက္ဟု ေခၚ ဆိုခဲ့ေသာ္လည္း အမွန္တကယ္မွာမူ ေဒသတြင္း ေရနံအရင္းအျမစ္မ်ားကိုသိမ္းပိုက္လိုသည့္ တစ္ဖက္ သတ္ လုပ္ရပ္မ်ားသာျဖစ္ခဲ့သည္။ ကမာၻေပၚတြင္ အေမရိကန္၏တိုက္ခိုက္မႈတိုင္းကို ေဒသတြင္းမဟာ မိတ္ကြန္ရက္မ်ားျဖင့္ ျပန္လည္ရင္ဆိုင္ႏိုင္သည့္ ႏိုင္ငံမ်ားထဲတြင္ အီရန္လည္း အပါအဝင္ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္၏ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈမ်ားေၾကာင့္ အီရန္မွာ အလြယ္တကူၿပိဳလဲသြားလိမ့္မည္ဟုတြက္ခ်က္ ခဲ့ေသာ္လည္း တြက္ခ်က္မႈ မွားယြင္းခဲ့သည္။ အေမရိကန္၏လုပ္ရပ္မ်ားသည္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း ေဒသ တြင္ စစ္ပြဲမ်ားကို ပိုမိုႀကီးထြားလာေစရန္သာ တြန္းအားေပးေနသကဲ့သို႔ျဖစ္ေစခဲ့သည္။
ကမာၻ႔ေထာက္ပံ့ေရးကြင္းဆက္ႏွင့္ စြမ္းအင္လုံၿခဳံေရး အက်ပ္အတည္း
အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသသည္ ကမာၻ႔ ေထာက္ပံ့ေရးကြင္းဆက္ကို အထူးသျဖင့္ စြမ္းအင္က႑ တြင္ အျပည့္အဝလႊမ္းမိုးထားႏိုင္ခဲ့ၿပီး အီရန္ ႏိုင္ငံမွာ မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ေရလက္ၾကားမ်ားကို ထိန္း ခ်ဳပ္ရာတြင္ အေရးပါေသာေနရာတြင္ ရွိသည္။ အီရန္ႏိုင္ငံက ေရနံပို႔ေဆာင္ေရးလမ္းေၾကာင္းမ်ားကို ပိတ္ဆို႔ရန္ၿခိမ္းေျခာက္လိုက္ခ်ိန္တြင္ အေမရိကန္ ေမာ္ေတာ္ကားလုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ စစ္ဘက္ဆိုင္ရာ ေထာက္ပံ့မႈမ်ားပါ အႀကီးအက်ယ္ ထိတ္လန႔္သြားခဲ့ၾကသည္။ ကမာၻ႔စြမ္းအင္ေဈးကြက္ တည္ၿငိမ္ေရး အတြက္ အီရန္၏ ေရနံတင္ပို႔ခြင့္သည္ မရွိမျဖစ္လို အပ္ေနေသာ္လည္း အေမရိကန္၏ပိတ္ဆို႔မႈမ်ား ေၾကာင့္ ကမာၻတစ္ဝန္းတြင္ စြမ္းအင္ျပႆနာမ်ားေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ အေမရိကန္သည္ ဤအခ်က္ ေၾကာင့္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းတြင္ တိုက္႐ိုက္စစ္ပြဲမဆင္ႏႊဲရဲဘဲ စီးပြားေရးစစ္ပြဲႏွင့္ သြယ္ဝိုက္ေသာ ဖိႏွိပ္မႈ မ်ားကိုသာ ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ေနရျခင္းျဖစ္သည္။
ေကာ္ပိုေရးရွင္းႀကီးမ်ား၏ လိုအပ္ခ်က္ႏွင့္ အေမရိကန္အစိုးရ၏ သြယ္ဝိုက္ဝန္ခံမႈ
အေမရိကန္ ထိပ္တန္းေကာ္ပိုေရးရွင္းႀကီးမ်ားႏွင့္ စြမ္းအင္ကုမၸဏီမ်ားသည္ ကမာၻ႔စြမ္းအင္ေဈး ကြက္တည္ၿငိမ္ရန္လိုအပ္ေနေသာ္လည္း အစိုးရ၏ စစ္ေရးမူဝါဒမ်ားေၾကာင့္ ကုန္က်စရိတ္မ်ား ျမင့္တက္ လာမႈကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရသည္။ အိမ္ျဖဴေတာ္၏မူဝါဒမ်ားမွာ အေမရိကန္ဘီလ်ံနာမ်ားႏွင့္ လက္နက္ ထုတ္လုပ္ေရးကုမၸဏီႀကီးမ်ားအတြက္သာအက်ိဳးရွိေစေၾကာင္း ေဝဖန္သူမ်ားက ေထာက္ျပခဲ့ၾကသည္။ အေမရိကန္အစိုးရအေနျဖင့္ ဤကဲ့သို႔ စစ္ေရးတင္းမာမႈမ်ားကိုဖန္တီးေနရျခင္းမွာ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း တြင္ ဩဇာမ႑ိဳင္ လက္လြတ္ဆုံးရႈံးမည္ကို စိုးရိမ္ေနၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ကုမၸဏီႀကီးမ်ားႏွင့္ စစ္ဘက္ ဆိုင္ရာ တာဝန္ရွိသူမ်ားအၾကား ညႇိႏႈိင္းမႈမ်ားျပဳလုပ္ေနရေသာ္လည္း အီရန္အေပၚထားရွိသည့္ ရန္လို ေသာမူဝါဒမွာ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းမရွိပါ။ ထို႔ေၾကာင့္ ႏွစ္ဖက္စလုံးက တင္းမာမႈမ်ားကိုေလွ်ာ့ခ်ရန္ထက္ စစ္ေရးအရ အသင့္အေနအထားျဖင့္ ဆက္လက္ရပ္တည္ေနၾကဆဲျဖစ္သည္။
စီးပြားေရးအရခြဲထုတ္ျခင္းႏွင့္ ေဒသတြင္း ပဋိပကၡမ်ား၏ သေဘာတရား
အေမရိကန္ႏွင့္ အီရန္ႏိုင္ငံတို႔အၾကား ကုန္သြယ္မႈပမာဏမွာ ေရွးယခင္ကတည္းက အလြန္ နည္းပါးခဲ့ေသာ္လည္း ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာပိတ္ဆို႔မႈမ်ားမွာမူ တစ္ကမာၻလုံးအေပၚ သက္ေရာက္မႈရွိေနဆဲ ပင္ ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္က အီရန္ကို ကမာၻ႔ဘ႑ာေရးစနစ္မွ အၿပီးအပိုင္ခြဲထုတ္ပစ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ ေသာ္လည္း လက္ေတြ႕တြင္မူ အီရန္သည္ အျခားေသာ အာရွႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ပူးေပါင္းကာ အခက္အခဲမ်ားကို ေက်ာ္လႊားရန္ ႀကိဳးပမ္းလ်က္ရွိသည္။ အေမရိကန္စက္မႈလုပ္ငန္းရွင္မ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားသည္ အခြန္ႏႈန္းထားမ်ားႏွင့္ပိတ္ဆို႔မႈမ်ား မည္မွ်ပင္ျမင့္မားေနေစကာမူ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းကို စစ္ေရးအရ ဖိႏွိပ္ ထားမွသာ ၎တို႔၏ ဩဇာတည္ၿမဲမည္ဟု ယုံၾကည္ေနၾကဆဲျဖစ္သည္။ အေမရိကန္အစိုးရအေနျဖင့္ ေရ တိုကာလအတြင္း စြမ္းအင္ေဈးကြက္ကိုထိန္းခ်ဳပ္လိုေသာေၾကာင့္ အီရန္အေပၚပိတ္ဆို႔မႈမ်ားကို ဆက္ လက္လုပ္ေဆာင္ေနျခင္းျဖစ္ေပသည္။
ကမာၻ႔စားသုံးသူေဈးကြက္ႏွင့္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း၏ အစားထိုးမရႏိုင္မႈ
အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသသည္ ကမာၻ႔စြမ္း အင္ေထာက္ပံ့ေရးတြင္ အလြန္အေရးပါၿပီး အီရန္ ႏိုင္ငံသည္လည္း မ်ားျပားေသာလူဦးေရႏွင့္ ေဈးကြက္ ပမာဏရွိသည့္အျပင္ ႏိုင္ငံေရးအရပါ ဩဇာ ႀကီး မားသည့္ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ မိုက္ခ႐ိုေဆာ့ဖ္ကဲ့သို႔ ေသာနည္းပညာကုမၸဏီႀကီးမ်ားမွအစ စြမ္းအင္ ကုမၸဏီမ်ားအထိ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း တင္းမာမႈမ်ားေၾကာင့္ ကုန္က်စရိတ္ႀကီးမားမႈကို အလြန္အမင္း စိုး ရိမ္ေနၾကရသည္။ အေမရိကန္အေနျဖင့္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း၏ အခန္းက႑ကို အျခားေသာေဒသမ်ားျဖင့္ အစားထိုးရန္ႀကိဳးပမ္းခဲ့ေသာ္လည္း ေရနံႏွင့္သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ အရင္းအျမစ္မ်ားအတြက္ အီရန္ႏွင့္ေဒသ တြင္းႏိုင္ငံမ်ား၏အခန္းက႑ကို လ်စ္လ်ဴရႈ၍မရႏိုင္ေသးပါ။ ထို႔ေၾကာင့္ အေမရိကန္သည္ အီရန္ကို စစ္ ေရးအရ ၿခိမ္းေျခာက္ျခင္းႏွင့္ စီးပြားေရးအရပိတ္ဆို႔ျခင္းဟူေသာ နည္းလမ္းႏွစ္ရပ္ကို ေပါင္းစပ္က်င့္သုံး ေနျခင္းျဖစ္သည္။
လက္တင္ အေမရိကႏွင့္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း ေဒသမ်ားအေပၚ အေမရိကန္၏ စိုးမိုးလိုမႈ
အာရွႏွင့္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသမ်ားတြင္ အေမရိကန္အင္ပါယာ၏ဩဇာမ်ား က်ဆင္းလာေန သကဲ့သို႔ အေနာက္ကမာၻျခမ္းျဖစ္ေသာ လက္တင္အေမရိကေဒသတြင္လည္း အေမရိကန္အစိုးရက အာ ဏာသုံးၿပီး တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းလ်က္ရွိသည္။ ထရမ့္၏ အမ်ိဳးသားလုံၿခဳံေရး မူဝါဒ သစ္တြင္ မြန္႐ိုးေဒါက္ထရိန္းကိုအေျခခံ၍ ေဒသတြင္း မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ပိုင္ဆိုင္မႈမ်ားကိုထိန္းခ်ဳပ္ရန္ ေဖာ္ျပထားသည္။ အေမရိကန္သည္ က်ဴးဘား၊ ဗင္နီ ဇြဲလားႏွင့္အီရန္ကဲ့သို႔ေသာ ႏိုင္ငံမ်ားကို ျပင္းထန္ ေသာ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈမ်ားႏွင့္ ေရနံပိတ္ဆို႔မႈမ်ားကို တစ္ၿပိဳင္နက္တည္းက်င့္သုံးကာ ႏိုင္ငံေရးအရပါ ေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္း ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္လ်က္ရွိ သည္။ ယင္းမွာ အေမရိကန္သည္ နီယိုကိုလိုနီစနစ္ သက္သက္က်င့္သုံးေနျခင္းမဟုတ္ဘဲ လြတ္လပ္ၿပီး အမွီအခိုကင္းေသာအစိုးရမ်ားကို လုံးဝလက္မခံသည့္ ေရွးေဟာင္း ကိုလိုနီစနစ္ဆန္ဆန္ က်င့္သုံးမႈတစ္ခုပင္ ျဖစ္သည္။
အေမရိကန္ စစ္ဘက္ဆိုင္ရာႏွင့္ စြမ္းအင္လုပ္ငန္းႀကီးမ်ားသည္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း၏ ေထာက္ပံ့ ေရးကြင္းဆက္မ်ားကို မွီခိုေနရဆဲျဖစ္ေသာ္လည္း ႏိုင္ငံေရးအရလႊမ္းမိုးလိုမႈေၾကာင့္ အေမရိကန္အစိုးရ အေနျဖင့္ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားႏွင့္စစ္ေရးဖိအားမ်ားကို ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ေနခဲ့သည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ အေမရိကန္သည္ ကမာၻ႔ေနရာအႏွံ႔အျပားတြင္ ဩဇာက်ဆင္းလာမႈကိုရင္ဆိုင္ေနရေသာ္လည္း အီရန္ႏွင့္ လက္တင္အေမရိကေဒသမ်ားကိုမူ ဖိႏွိပ္ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ႀကိဳးပမ္းလ်က္ရွိသည္။ အဆိုပါအေျခအေနမ်ား သည္ အေမရိကန္အင္ပါယာ၏ ယိုယြင္းက်ဆင္းလာမႈကိုေဖာ္ျပေနသကဲ့သို႔ ကမာၻ႔ႏိုင္ငံေရးတြင္လည္း အီရန္ကဲ့သို႔ေသာႏိုင္ငံမ်ား၏ ခုခံႏိုင္စြမ္းသည္ ပိုမိုခိုင္မာလာေနေၾကာင္းကို ထင္ထင္ရွားရွားေတြ႕လာရ ျခင္းျဖစ္သည္။
အေမရိကန္အစိုးရသည္ ေဒသတြင္း မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ရည္မွန္းခ်က္မ်ားအရ အီရန္ႏွင့္လက္ တင္အေမရိကႏိုင္ငံမ်ားကဲ့သို႔ေသာ လြတ္လပ္သည့္ႏိုင္ငံမ်ားအေပၚ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္စီးပြားေရးအရ ဖိအားေပး မႈမ်ား အရွိန္အဟုန္ျမႇင့္လုပ္ေဆာင္လာခဲ့သည္။ အထူးသျဖင့္ အီရန္ႏိုင္ငံႏွင့္ဗင္နီဇြဲလားႏိုင္ငံကဲ့သို႔ေသာ ေတာ္လွန္ေရးအစိုးရမ်ားကို ျဖဳတ္ခ်ရန္ သို႔မဟုတ္ အားနည္းသြားေစရန္အတြက္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့သည္။
အီရန္ႏွင့္ဗင္နီဇြဲလားႏိုင္ငံတို႔၏ အက်ပ္အတည္းႏွင့္ အေမရိကန္၏ ဖိအားေပးမႈမ်ား
အီရန္ႏွင့္ဗင္နီဇြဲလားႏိုင္ငံတို႔သည္ ေရနံကိုသာ အဓိကမွီခိုေနရေသာႏိုင္ငံမ်ားျဖစ္ၾကၿပီး ၎တို႔ ၏ ကိုယ္ပိုင္အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို ကာကြယ္ရန္အတြက္ အေမရိကန္၏ဖိႏွိပ္မႈမ်ားကို အခိုင္အမာရင္ ဆိုင္ေနၾကရသည္။ သို႔ေသာ္ အေမရိကန္အစိုးရ၏ျပင္းထန္ေသာ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားႏွင့္ စီးပြားေရးဒဏ္ခတ္မႈ မ်ားေၾကာင့္ ႏိုင္ငံ၏ဝင္ေငြမ်ားႏွင့္ စီးပြားေရးမွာ အလြန္အမင္း ထိခိုက္နစ္နာခဲ့ရသည္။ ေရနံထုတ္လုပ္မႈ ႏွင့္တင္ပို႔မႈမ်ားမွာလည္း အေမရိကန္၏ ပိတ္ဆို႔မႈဒဏ္ေၾကာင့္ ပုံမွန္အေျခအေနေအာက္ သိသိသာသာ က်ဆင္းသြားခဲ့ရသည္။ ဤကဲ့သို႔ေသာ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈမ်ားသည္ အေမရိကန္-အီရန္ စစ္ပြဲ မျဖစ္ပြား ေစကာမူ စစ္ပြဲႏွင့္မျခားနားေသာဆိုးက်ိဳးမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစခဲ့သည္။
ေရနံအေဆာက္အအုံမ်ား ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းေရးဆိုင္ရာ အခက္အခဲမ်ား
အီရန္ႏွင့္ဗင္နီဇြဲလားကဲ့သို႔ေသာႏိုင္ငံမ်ား ၏ ေရနံစက္႐ုံမ်ားႏွင့္ အေျခခံအေဆာက္အအုံမ်ားမွာ ေရွးယခင္က အေမရိကန္ သို႔မဟုတ္ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ား၏နည္းပညာမ်ားျဖင့္ တည္ေဆာက္ထားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္၏ ျပင္းထန္ေသာ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈမ်ားေၾကာင့္ လိုအပ္ေသာ အစိတ္အပိုင္းမ်ား ႏွင့္ ျပဳျပင္ေရးပစၥည္းမ်ားကို ႏိုင္ငံတကာမွဝယ္ယူရန္ လုံးဝမျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ပါ။ ယင္းအခ်က္ေၾကာင့္ အ ေနာက္ႏိုင္ငံမ်ား၏ ပုံမွန္ဝါဒျဖန႔္ခ်ိမႈမ်ားတြင္ အီရန္ႏွင့္ ဗင္နီဇြဲလားတို႔၏ စီးပြားေရးပ်က္စီးရျခင္းမွာ အဂ တိလိုက္စားမႈေၾကာင့္ဟုစြပ္စြဲၾကေသာ္လည္း အမွန္တကယ္တြင္ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားေၾကာင့္ လိုအပ္ေသာ ပစၥည္းမ်ား မဝယ္ယူႏိုင္ျခင္းျဖစ္သည္။
ကုလသမဂၢႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာစင္ျမင့္မ်ားတြင္ သံတမန္ေရးအရ ရင္ဆိုင္ရမႈမ်ား
အီရန္ႏွင့္အေမရိကန္ကိုဆန႔္က်င္သည့္ အျခားေသာႏိုင္ငံမ်ား၏ကိုယ္စားလွယ္မ်ားသည္ ကုလ သမဂၢႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာစင္ျမင့္မ်ားတြင္ အေမရိ ကန္၏ တစ္ဖက္သတ္ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားကို အႀကိမ္ႀကိမ္ရႈတ္ခ် ေျပာဆိုခဲ့ၾကသည္။ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒမ်ားကို ေဖာက္ဖ်က္ကာေနေသာပိတ္ဆို႔မႈမ်ားမွာ ကမာၻ႔ၿငိမ္းခ်မ္း ေရးကို အႀကီးအက်ယ္ၿခိမ္းေျခာက္ေနေၾကာင္း တင္ျပခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ အေမရိကန္အစိုးရဘက္မွ မူ ၎တို႔၏ စစ္ေရးႏွင့္စီးပြားေရးဖိအားေပးမႈမ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်မေပးဘဲ ႏိုင္ငံမ်ား၏ေခါင္းေပၚတြင္ ၿခိမ္း ေျခာက္မႈအေျမာက္ႀကီးတင္ထားသကဲ့သို႔ အလြန္တရာ အႏၲရာယ္ႀကီးမားေသာအေနအထားကို ဆက္ လက္ဖန္တီးေနဆဲျဖစ္သည္။ သို႔ေၾကာင့္ပင္ အေမရိကန္ႏွင့္အီရန္အၾကား စစ္ေရးပဋိပကၡမ်ားမွာ ၿငိမ္း ခ်မ္းစြာမေျဖရွင္းႏိုင္ဘဲ ဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနရျခင္းျဖစ္သည္။
မဟာမိတ္မ်ားႏွင့္ ဖက္စပ္လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ရျခင္း အေၾကာင္းရင္း
အီရန္ႏွင့္ ပိတ္ဆို႔ခံႏိုင္ငံအခ်ိဳ႕သည္ ႏိုင္ငံ၏ က်န္းမာေရး၊ ပညာေရးႏွင့္ အေျခခံ လူမႈေရးအစီ အစဥ္မ်ားကို ဆက္လက္ရန္ပုံေငြေထာက္ပံ့ႏိုင္ရန္အတြက္ ေရနံဝင္ေငြရရွိရန္ အသည္းအသန္ ႀကိဳးပမ္း ၾကရသည္။ အေမရိကန္၏ တင္းက်ပ္ေသာ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ား ၾကားမွပင္ ႏိုင္ငံတြင္း ရွင္သန္ရပ္တည္ေရး အတြက္ မဟာမိတ္ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ နည္းလမ္းမ်ိဳးစုံသုံးကာ စီးပြားေရးအရဆက္ဆံမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနၾကရ သည္။ အဆိုပါစာခ်ဳပ္စည္းကမ္းခ်က္မ်ားႏွင့္ ဆက္ဆံေရးမ်ားမွာ တစ္ခါတစ္ရံ မမွ်တေသာ္လည္း ႏိုင္ငံ ေတာ္မၿပိဳလဲေရးႏွင့္ ရွင္သန္ရပ္တည္ေရးကိုသာ အဓိကဦးစားေပးလုပ္ေဆာင္ေနျခင္းျဖစ္သည္။ ဤ အေျခအေနမ်ားသည္ အေမရိကန္၏ဖိႏွိပ္မႈမ်ားေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚလာရသည့္ အက်ပ္အတည္းမ်ားပင္ ျဖစ္သည္။
အေရွ႕အလယ္ပိုင္းႏွင့္ လက္တင္အေမရိက တစ္ဝန္းလုံးရွိ လြတ္လပ္၍ အမွီအခိုကင္းေသာအ စိုးရမ်ားသည္ အေမရိကန္၏ ျပင္းထန္ေသာရန္လိုမႈမ်ားႏွင့္ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားေၾကာင့္ စိုးရိမ္ပူပန္ေနၾက ရသည္။ ၎တို႔၏ တစ္ခုတည္းေသာ ဦးစားေပးလုပ္ငန္းစဥ္မွာ အေမရိကန္၏ တစ္ဖက္သတ္ဖိႏွိပ္မႈမ်ား ႏွင့္ စစ္ေရးၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားေအာက္တြင္ ဆက္လက္ရွင္သန္ႏိုင္ရန္ႀကိဳးပမ္းျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ အေမရိ ကန္၏ ရန္လိုေသာမူဝါဒမ်ားႏွင့္ ေရရွည္ရွင္သန္ေရး မဟာဗ်ဴဟာ အီရန္ကဲ့သို႔ေသာႏိုင္ငံမ်ား၏ အဓိက မဟာ ဗ်ဴဟာမွာ အေမရိကန္အစိုးရအေျပာင္းအလဲမ်ားႏွင့္ မူဝါဒအေျပာင္းအလဲမ်ားကိုေစာင့္ဆိုင္းရင္း ၎တို႔၏ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာဆက္လက္ရွင္သန္ႏိုင္ရန္ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ဘက္မွ နီယိုကြန္ဆာေဗး တစ္ဝါဒီမ်ား အာဏာရလာတိုင္း အေရွ႕အလယ္ပိုင္းတြင္ အဆိုး႐ြားဆုံးစစ္ေရးအက်ပ္အတည္းမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ႀကဳံေတြ႕ရေလ့ရွိသည္။ သို႔ေသာ္ လက္ရွိအေျခအေနတြင္မူ အီရန္သည္ အေမရိကန္၏ ရက္စက္ ေသာ ကိုလိုနီစနစ္ဆန္ဆန္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားႏွင့္ စစ္ေရးအရ ေႏွာင့္ယွက္မႈမ်ားကို အျပင္းအထန္ ရင္ ဆိုင္ေက်ာ္ျဖတ္ေနဆဲပင္ျဖစ္သည္။ ဤကဲ့သို႔ ႏွစ္ဖက္စလုံးက အေလွ်ာ့မေပးဘဲ ရင္ဆိုင္ေနၾကျခင္း ေၾကာင့္ပင္ အေမရိကန္-အီရန္စစ္ပြဲမွာ အခ်ိန္မေ႐ြး ေပါက္ကြဲထြက္လာႏိုင္သည့္အေနအထားျဖင့္ ဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနျခင္းျဖစ္သည္။
အေမရိကန္သည္ ကမာၻ႔ေနရာအခ်ိဳ႕တြင္ ဩဇာက်ဆင္းလာကာ အရႈံးႏွင့္ရင္ဆိုင္ေနရေသာ္ လည္း အီရန္ကဲ့သို႔ေသာႏိုင္ငံမ်ားအေပၚတြင္မူ စစ္ေရးၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားႏွင့္ ျပင္းထန္ေသာပိတ္ဆို႔မႈမ်ား ဆက္လက္က်င့္သုံးေနဆဲျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ႏွင့္ အီရန္ႏိုင္ငံတို႔အၾကားျဖစ္ပြားေနေသာ စစ္ပြဲႏွင့္တင္း မာမႈမ်ားသည္ အေမရိကန္၏ တစ္ဖက္သတ္ စြမ္းအင္လႊမ္းမိုးလိုမႈႏွင့္ နီယိုကိုလိုနီစနစ္ဆန္ေသာ မူဝါဒ မ်ားေၾကာင့္သာ ဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သုံးသပ္ရသည္။